حسین امیر عبداللهیان

1ـ در آستانه حمله نظامی ایالات متحده آمریکا و انگلیس به عراق و برنامه‌ریزی برای اشغال این کشور، ‌به ابتکار وزیر امور خارجه وقت جمهوری اسلامی ایران نهادی منطقه‌ای با عنوان «اجلاس وزرای خارجه همسایه عراق» با هدف توقف و کاهش تبعات این اقدام یک جانبه و مغایر منشور سازمان ملل متحد شکل گرفت. هر چند این نهاد فاقد دبیرخانه و مقری ثابت در منطقه است اما به لحاظ تاثیرگذاری در تحولات عراق نقش مهمی را ایفا کرده و تاکنون ده اجلاس با مشارکت وزرای خارجه همسایه عراق برگزار شده است.

2ـ متعاقب این ابتکار منطقه‌ای و در پی شکست رویکرد یک جانبه گرایانه آمریکا و انگلیس در عراق دو نشست سیاسی و امنیتی بین‌المللی با مشارکت بیش از 80 کشور و سازمان منطقه‌ای و بین‌المللی در شرم‌الشیخ مصر و بروکسل برگزار شد.

3ـ به پیشنهاد جمهوری اسلامی ایران و در جریان دهمین نشست وزرای خارجه همسایه عراق در تیر ماه سال 85 در تهران، توافق شد که اجلاس بعدی در بغداد برگزار شود تا گام عملی در کمک به ثبات و امنیت عراق به شمار آید.

4ـ در اسفندماه سال 85 اجلاس کارشناسان ارشد و معاونان وزرای خارجه همسایه عراق با مشارکت سفرای پنج عضو دائم شورای امنیت در بغداد برگزار شد و توافق به عمل آمد که اجلاس وزرای خارجه همسایه عراق در سال 86 در بغداد و یا یکی از شهرهای عراق «به تشخیص دولت عراق» تشکیل شود.

5ـ در حالی که رایزنی‌های لازم از سوی دولت عراق با کشورهای همسایه، برای برگزاری اجلاس جدید با مشارکت پنج عضو دائم شورای امنیت و هشت کشور صنعتی به عمل نیامده بود، دعوتنامه‌ای جهت حضور در این اجلاس برای کشورهای همسایه ارسال شد که واکنش‌های متفاوتی را در پی داشت. در این میان ترکیه، سوریه و جمهوری اسلامی ایران در رایزنی با مقام‌های عراقی، خواهان تشکیل اجلاس وزرای خارجه همسایه عراق بر اساس توافق به عمل آمده در اجلاس کارشناسان ارشد که در بغداد برگزار شده است، گردیدند و جمهوری اسلامی ایران به دلیل عدم رایزنی لازم از سوی دولت عراق و برگزارکنندگان اجلاس با وزرای همسایه عراق حضور خود در اجلاس را در فضای موجود به مصلحت ندانست.

6ـ در پی درخواست‌های مکرر مقام‌های عالیه عراق و برگزارکنندگان اجلاس با عنایت بر این که:

اولاً: مقام‌های ذیربط پذیرفتند که اجلاس وزرای خارجه همسایه عراق با حفظ هویت خود کماکان به صورت مستقل برگزار و درباره تحولات عراق که پیامدهای آن منطقه را نیز در برگرفته است، باقی بماند.

ثانیاً: دستور کار اجلاس حمایت از نهادهای برخاسته از قانون اساسی و منتخب مردم عراق و حمایت از دولت عراق باشد.

ثالثاً: دستور کار مشخصی درباره نحوه حضور و نقش دیگر کشورها در اجلاس مدنظر قرار گیرد که مورد تأیید وزرای خارجه همسایه و دولت ملی عراق باشد.

رابعاً: مجموعه ملاحظات فوق به نحوی ساماندهی شود که دولت منتخب و ملی عراق متناسب با بازگشت عراق به جایگاه طبیعی خود از توانایی لازم برای اعمال حاکمیت کامل خود بر کشور برخوردار شده و زمینه خروج نیروهای نظامی خارجی از این کشور اسلامی و مهم منطقه فراهم آید، جمهوری اسلامی ایران تصمیم خود را مبنی بر شرکت در اجلاس در سطح وزیر امور خارجه اعلام کرد.