چالش هند بر سر پیمان با آمریکا
چالش بر سر متن پیمان هستهای هند و آمریکا و چگونگی تاثیرات آن بر سیاست خارجی هند و بویژه بر آزادی عمل این کشور در فعالیتهای هستهای، با انتشار متن پیمان به اوج خود رسید.
مطبوعات هند همچون رسانههای الکترونیکی این کشور در ارتباط با افشای متن پیمان همکاری هستهای غیرنظامی هند و آمریکا، خبرها و گزارشهای زیاد و متفاوتی همراه با تحلیلهای خود به چاپ رساندند.
به گزارش ایرنا روزنامه انگلیسی زبان «ایشین ایج» چاپ دهلی نو در گزارشی تحت عنوان «123: متن و مفهوم» به قلم «براهما چلانی» کارشناس امور راهبردی نوشت که این «پیمان نابرابر است و آمریکا براساس خواست خود میتواند بدون قرار گذاشتن تامینکننده متبادل، این همکاری را فسخ کند.»
«چلانی» اضافه کرد: «این وضعیت هند را متکی به رحم تامینکننده که دارای قدرت نفوذ زیادی است، میکند.»
در ادامه این گزارش آمده است: آمریکا همچنین حق پسگیری همه مواد (تولیدی) و مواد تامینشده را برای خود محفوظ نگه داشته است.
همچنین این پیمان از قانون بینالمللی پیروی نمیکند بلکه هند برتری قانون داخلی آمریکا را پذیرفته است.
این کارشناس امور راهبردی و نویسنده کتاب «گسترش هستهای: منازع هند و آمریکا» با اشاره به این مطلب افزود: پیمان هستهای بین هند و آمریکا از قانون بینالمللی پیروی نمیکند، اما برعکس آن در پیمان هستهای بین آمریکا و چین سال 1985 میلادی آمده است: طرفها در زمینه استفاده انرژی هستهای صلحآمیز براساس مقررات این پیمان همکاری خواهند کرد.
در ادامه ماده «2» (1) پیمان مذکور آمده است: طرفین با رعایت این پیمان، اصول قانون بینالمللی را میپذیرند که یک طرف به منظور توجیه ناکامی خود در اجرای پیمان مقررات قانون داخلی را بکار نخواهد برد.
ایشین ایج میافزاید: اگرچه این پیمان (پیمان هستهای هند و آمریکا) در مورد آزمایشات هستهای هند خاموش است، اما از طریق حفظ حق آمریکا برای پسگیری مواد و فناوری هستهای، دست هند آشکارا بسته شده است.
بنابراین هند از منافع اقدام داوطلبانه برای توقف آزمایشات هستهای محروم میشود و به جای آن بطور قانونی تحت پیمان دوجانبه قرار میگیرد.
«چلانی» نویسنده این مقاله، پیمان 123 را «دارویی تلخ با پوشش قندی» خواند و افزود: در حالیکه آمریکا حق فسخ همکاری را برای خود محفوظ داشته است، وظایف هند همیشگی است.
وی افزود: حتی حق استفاده مجدد از سوخت هستهای نیز بدون اجازه آمریکا امکانپذیر نیست، زیرا غنیسازی اورانیوم، استفاده مجدد از سوخت، فعالیت آب سنگین در چارچوب «استفاده دوگانه» به دست میآید، بنابراین محدودیت محسوب میشود.
این کارشناس امور راهبردی سرشناس هند با اشاره به پیمان 123 بین هند و آمریکا در سال 1963 میلادی و قطع تامین سوخت برای راکتورها در «تاراپور» در دهه 1970 میلادی، افزود: در حالیکه آمریکا همه قانون خود شامل قانون «هاید» را حفظ کرده، دولت هند حتی نتوانست، اطمینان تشریفاتی را که نخستوزیر به پارلمان داده بود، بطور کامل حفظ کند.
وی اضافه کرد: تشکیل اتکای انرژی تحت نظارت آمریکا از طریق راکتورهای وارد شده و تکیه به سوخت وارداتی طبق پیمان تازه 123 که پر از حق تامینکننده است، دعوت از پریشانی است. خصوصا اینکه پیمان تازه 123 نسبت به پیمان سال 1963 میلادی حتی نیمی از منافع هند را تامین نمیکند.
در ضمن روزنامه انگلیسی زبان «هندو» طی گزارشی تحت عنوان «پیمان هستهای تایمن مستمر سوخت را فراهم میکند» نوشت: هند روز جمعه پیمان همکاری هستهای غیرنظامی با آمریکا را منتشر کرد و این در برنامه هستهای نظامی هند مانع ایجاد نمیکند و تامین مستمر سوخت فراهم میشود.
روزنامه «هندو» افزود: در پیمان هستهای اقدامهای جبرانی در صورت قطع تامین سوخت (هستهای) از سوی آمریکا، در نظر گرفته شده است. همچنین مقرراتی برای انجام مشورت پیش از فسخ پیمان (در متن قرارداد) پیشبینی شده است.
در یک گزارش دیگر این روزنامه به نقل از «آنیل کاکودکر» رییس کمیسیون انرژی هستهای هند آمده است: پیمان 123 یک قرارداد رضایتبخش است.
به نوشته این روزنامه «کاکودکر» گفته است: براساس این پیمان، هند از یک طرف همکاری هستهای غیرنظامی بینالمللی را بدست میآورد و از سوی دیگر برنامه راهبردی هستهای را نگه خواهد داشت.
«ام. آر. سرینواسان» رییس اسبق کمیسیون انرژی هستهای نیز در اظهارنظری، ضمن تایید دیدگاه «کاکودکر» گفته است: در زمان فعلی این بهترین مصالحه است که میتوان روی آن کار کرد.
در یک گزارش دیگر روزنامه «هندو» آمده است: حزب (مخالف دولت) «بهارتیا جاناتا» (بی.جی.پی.) گفت که تاثیر پیمان 123 برای برنامه راهبردی هند مضر خواهد بود.
«یاشوانت سینها» وزیر امور خارجه اسبق هند طی گفتگو با خبرنگاران در منزل مسکونی «آتل بیهاری واجپایی» نخستوزیر سابق این کشور گفت: نگرانیهایی که از دو سال پیش «واجپایی» ارایه کرد، هنوز «بی.جی.پی.» را مضطرب میکند.
در ضمن روزنامه انگلیسی زبان «ایندین اکسپرس» طی گزارشی نوشت: در یک تلاش برای تضمین این که در صورت انجام آزمایشات هستهای توسط هند، پیمان همکاری هستهای فرو نریزد، هر دو، دهلی نو و واشنگتن برای خبر کردن یکدیگر یک سال پیش از آن که پیمان را بتوان فسخ کرد، موافقت کردند.
روزنامه «ایندین اکسپرس» افزود: این مدت یک سال برای مشورتها در جهت درک ملاحظات امنیتی که منجر به این چنین تصمیمگیری شده، بکار گرفته خواهد شد. روزنامه ایندین اکسپرس در گزارش مفصل خود به قلم «سی. راجا موهان» مقالهنویس برجسته هند که هماکنون استاد امور بینالمللی در دانشگاه فناوری «نانیانگ» در سنگاپور است، در جملهای کنایهآمیز نوشت: «هند بدست آورد، آمریکا از دست نداد».
«موهان» افزود: پیمان 123 احتمالا یکی از بهترین دستیابیهای دیپلماسی هند برشمرده خواهد شد. این به سود هند است، اما برای آمریکا زیانآور نیست. این برای هر دو «مان موهان سینگ» نخستوزیر هند و «جورج بوش» رییسجمهوری آمریکا برای امکانپذیر کردن اتصال منافع هستهای هند با رژیم عدم گسترش جهانی، یک پیروزی است.
در این ضمن روزنامه هندی زبان «دینک جاگرن» نوشت: متن پیمان هستهای افشا شد، اما «اگر مگرها» باقی است. این روزنامه یادآور شد که حزب حاکم کنگره پیمان 123 را تاریخی خوانده است اما (حزب) «بی.جی.پی.» حزب مخالف دولت میگوید که نگرانیهای آن هنوز باقی مانده است.
با این حال، جناح چپ که از خارج از دولت ائتلاف مترقی متحد به نخستوزیری «مان موهان سینگ» حمایت میکند و بارها مخالفت خود را با پیمان همکاری هستهای با آمریکا اعلام کرده است، بیان داشت که پس از مطالعه متن پیمان و مشورت با دانشمندان هستهای نظر خود را ارایه خواهد کرد.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
