دنیا از پشت عینک براون

ترجمه: کاوه شجاعی

دیروز یک دهه حکمرانی تونی بلر بر صحنه سیاسی انگلیس به پایان رسید و از امروز گوردون براون وزیر خزانه‌داری او جانشین‌اش می‌شود. رویکرد نخست وزیر جدید انگلیس در سیاست خارجی چیست؟ او در برابر جورج بوش، نوری مالکی یا محمود احمدی‌نژاد چه مواضعی را اتخاذ خواهد کرد؟ آنچه در پی می‌آید تحلیل پال رینولد خبرنگار بی‌بی‌سی از جهان‌بینی براون در امور بین‌المللی است.

رویکرد کلی

گوردون براون در زمینه سیاست خارجی آنچنان قابل پیش‌بینی نیست. او را می‌توان حامی روابط گرم در دو سوی اقیانوس اطلس توصیف کرد و سیاست‌های حمایت‌آمیز او را از آمریکا اصلاً نباید دست کم گرفت. البته او به اندازه تونی بلر به جورج بوش رئیس‌جمهوری آمریکا نزدیک نیست. براون تاکنون از تمامی مداخلات بلر در امور بین‌الملل حمایت کرده است ـ عراق، کوزوو، سیرالئون و افغانستان ـ اما هنوز معلوم نیست خود او در صورتی که به تصمیم گیرنده اصلی مبدل شود تا چه حد با مداخله نظامی در کشوری دوردست موافق است. براون به عنوان وزیر خزانه‌داری حامی طرح‌های چند ملیتی در امور وام‌های بین‌المللی و کمک‌رسانی به کشورهای فقیر بوده است. به نظر می‌رسد او این روند را ادامه دهد.

آمریکا

انتظار می‌رود براون تا حدی از جورج‌ بوش فاصله بگیرد، اگر چه براون روابط نزدیکی با ایالات متحده دارد و بدون شک خودش ضدآمریکایی نیست و دولتش ضدآمریکایی نخواهد بود. او به سیاست و تاریخ آمریکا علاقه دارد، با شمار زیادی از سیاستمداران آمریکایی، به خصوص دموکرات‌ها، دوست است و چندین بار تعطیلات خود را در کیپ کاد ماساچوست گذرانده است. براون به احتمال زیاد آنهایی را که فکر می‌کنند انگلیس در دوره نخست وزیری او از آمریکا دور می‌شود، ناامید می‌کند.

ایران

انتظار می‌رود براون حمایت از قطعنامه‌های سازمان ملل علیه برنامه‌های اتمی ایران را ادامه دهد. اخیراً او در پاسخ به سوالی در مورد احتمال حمله نظامی به ایران گفت: «ما در مورد ایران دنبال راه‌حلی صلح‌آمیز هستیم.» این هم راستا با رویکرد فعلی دولت انگلیس است که ضمن حمایت از رویکردی چندجانبه، احتمال اقدام نظامی را رد نمی‌کند. اگر چه جک استراو وزیر امور خارجه سابق انگلیس و یکی از نزدیک‌ترین متحدان سیاسی براون چندی پیش اعلام کرد: «من نمی‌توانم باور کنم اقدام نظامی در هیچ واقعه‌ای به سود طرفین باشد. ما نمی‌توانیم آن را توجیه کنیم.» پس تصور اینکه براون از اقدامی علیه ایران حمایت کند آنقدرها هم آسان نیست.

فلسطین

به نظر می‌رسد براون به اندازه بلر به مناقشه فلسطینیان و اسرائیل علاقه‌ای نداشته باشد. انتظار نمی‌رود در طول دوره نخست‌وزیری براون انگلیس نقشی عمده در این مسأله بازی کند و او بدون شک می‌داند که یک تک کشور اروپایی نمی‌تواند بر روند صلح در خاورمیانه آنچنان تأثیر بگذارد. به علاوه براون، سایمون مک دونالد وزیر اسبق انگلیس در اسرائیل را به عنوان مشاور خود در سیاست خارجی منصوب کرده و سیاستمدارن اسرائیلی از این انتخاب راضی به نظر می‌رسند و مک دونالد را «دوست اسرائیل» توصیف می‌کنند! البته یکی از مهمترین علایق براون می‌تواند توسعه اقتصادی برای فلسطینیان باشد. براون در سال 2005 و در بازدیدی که از فلسطین اشغالی توسط وزرای امور اقتصادی فلسطین و اسرائیل داشت، توانست آنها را برای اولین بار در طول سال‌های اخیر بر سر یک میز بنشاند و با آنها مزاکره کند.

عراق

براون تاکنون از تصمیم دولت بلر برای حمله به عراق حمایت کرده، اما ضمناً گفته که به مسأله مدت زمان حضور سربازان انگلیسی در عراق نگاهی دیگر خواهد داشت. براون اخیراً گفته است: «من هم به عنوان عضو کابینه مسوولیت تصمیم‌های جمعی دولت را می‌پذیرم. من معتقدم ما تصمیم‌های درستی گرفتیم، اما حالا ما در صحنه جدیدی حضور داریم.» سیاست کنونی دولت انگلیس جمع کردن 5500 سرباز انگلیسی مستقر در عراق در یک پایگاه در ماه تابستان است، اما تاکنون به جدول زمانی عقب‌نشینی کامل از عراق اشاره‌ای نشده است. بلر بارها تأکید کرده بود سربازان تا زمانی که ثبات در منطقه برقرار نشده به انگلیس باز نخواهد گشت. حالا براون برای مانور دادن آزادی عمل بیشتری دارد چون می‌تواند ثبات را هر چیزی تفسیر کند. این آزمونی مهم برای براون است و معلوم می‌کند که او تا چه حد از آمریکا دور خواهد شد. ممکن است مشاوران نظامی براون از او بخواهند در کوتاه‌ترین زمان ممکن ـ احتمالاً تا یک سال دیگر ـ از عراق عقب‌نشینی کند.

افغانستان

با اینکه به نظر می‌رسد روزهای انگلیس در عراق رو به پایان است، تعهدات نظامی این کشور در جنگ علیه طالبان روز به روز در حال گسترش است. انتظار می‌رود تا پایان سال جاری میلادی شمار سربازان انگلیسی در افغانستان به 8 هزار نفر افزایش یابد. به نظر نمی‌رسد که دوران براون در این روند تغییراتی صورت گیرد. او در جنگ علیه القاعده موضعی سرسختانه اتخاذ کرده و معتقد است که نباید به این گروه اجازه داد دوباره در افغانستان جان بگیرد. افغانستان به مشکلی بزرگ برای براون مبدل خواهد شد.

تروریسم بین‌المللی

در عصر براون تلاش‌های بریتانیا در مقابله جهانی علیه تروریسم با همان روند پیشین ادامه خواهد داشت. در واقع او اخیراً لایحه‌های سختگیرانه‌ای را پیشنهاد کرده که نشان می‌دهد گروه‌های تروریستی افراطی از دید او تهدیدی عمده محسوب می‌شوند. براون به عنوان وزیر خزانه‌داری با آنها که به تروریست‌ها کمک مالی می‌رساندند به شدت برخورد می‌کرد. او در یک سخنرانی در سال 2006 اعلام کرد: «باید با مشکل تروریسم جهانی، بین‌المللی مبارزه کرد، آن هم با تمامی وسایل موجود و در تمامی حوزه‌های نظامی، امنیتی، اطلاعاتی، اقتصادی و فرهنگی.»

سودان

احتمالاً براون از تحریم‌های بیشتر سودان بر سر اوضاع دارفور در شورای امنیت سازمان ملل حمایت می‌کند. به علاوه در صورتی که شورای امنیت بخواهد در دارفور سودان منطقه پرواز ممنوع ایجاد کند، براون باید تصمیمی دشوار بگیرد؛ آیا انگلیس به دارفور سرباز اعزام خواهد کرد؟

اتحادیه اروپا

مسائل اصلی معاهده اصلاحات در اتحادیه اروپا در اجلاس اخیر بروکسل مورد توافق رهبران کشورهای عضو قرار گرفته اما نخست‌وزیر جدید انگلیس باید جزئیات نهایی طرح جدید را تأیید کند. براون به عنوان وزیر خزانه‌داری، بیشتر به سیاست‌های عملی اتحادیه اروپا علاقه داشته تا مسائلی مانند قانون اساسی واحد. او آینده انگلیس را در اتحادیه اروپایی می‌بیند که انعطاف‌پذیر و عملگراست و در آن بازار آزاد قدرت دارد. به نظر می‌رسد او در اروپا «بازیگری عملگرا» یا «شریکی نه چندان آرام» خواهد بود، اما کسی نیست که انگلیس را طلایه‌دار بحث یکپارچگی اروپایی بکند. براون کسی بود که نگذاشت یورو جای پوند را بگیرد و او به احتمال زیاد این سیاست را تغییر نخواهد داد. براون موافق پیوستن ترکیه به اتحادیه اروپاست.