پیروزی چشمگیر اسلامگرایان در انتخابات پارلمانی ترکیه نشان دهنده این است که به رغم هشدارهای سکولارها مبنی بر «در خطر بودن دموکراسی در صورت پیروزی اسلامگرایان، مردم مسلمان این کشور بین اسلام و دموکراسی تضادی نمیبینند.
انتخابات پارلمانی ترکیه با شرکت بیش از 42 میلیون نفر افراد واجد شرایط رای دادن 31 مرداد ماه (22 جولای) برگزار شد. مردم ترکیه در این انتخابات 550 نماینده را از میان هفت هزار و 395 نامزد نمایندگی برگزیدند.
به گزارش ایرنا بر اساس اعلام «شورای عالی انتخابات» ترکیه 14 حزب سیاسی و 700 نامزد منفرد در این انتخابات شرکت داشتند.
حزب «عدالت و توسعه» با کسب 341 کرسی از مجموع 550 کرسی پارلمان توانست اکثریت کرسیها را به خود اختصاص دهد.
حزب «جمهوری مردم» به رهبری «دنیز بایکال» از سیاستمداران برجسته و کهنهکار این کشور با کسب 21 درصد آرا 113 کرسی پارلمان ترکیه را به دست آورد، حزب «حرکت ملی» به رهبری «دولت باغچه لی» نیز با کسب چهارده و نیم درصد آرا 70 کرسی را به خود اختصاص داد و نامزدهای مستقل نیز 26 کرسی را تصاحب کردند. 23 تن از نمایندگان، از کردها هستند.
بر اساس قانون انتخابات ترکیه هر حزب سیاسی که قدرت کسب حد نصاب ده درصد از کل آرای انتخابات در سطح کشور را نداشته باشد، نامزدهای آن حتی در صورت پیروزی در حوزه انتخاباتی خود حق ورود به پارلمان ترکیه را ندارند. قرار بود انتخابات پارلمانی ترکیه 13 آبان (4 نوامبر) امسال برگزار شود اما بحران پیش آمده بر سر انتخابات رئیس جمهوری موجب برگزاری انتخابات زود هنگام در این کشور شد.
نامزدی «عبدالله گل» وزیر امور خارجه ترکیه و عضو حزب اسلامگرای «عدالت و توسعه» برای تصدی کرسی ریاست جمهوری و مخالفت احزاب و نظامیان لائیک با انتخاب وی برای این سمت باعث پدید آمدن بحرانی شد که در نهایت برای حل آن از انتخابات زودهنگام پارلمانی استفاده شد.
بر اساس قانون اساسی ترکیه حزبی که بتواند نصف به علاوه یک کرسیهای مجلس یعنی 276 کرسی را تصاحب کند میتواند بدون ائتلاف با احزاب دیگر دولت تشکیل دهد، بنابراین حزب عدالت و توسعه دولت غیر ائتلافی تشکیل خواهد داد.
اما این حزب به رغم داشتن اکثریت در پارلمان برای انتخاب رئیسجمهور با چالشهایی روبرو خواهد شد. پارلمان جدید ترکیه باید طی یک ماه، رئیس جمهوری جدید را با دوسوم آرا انتخاب کند در غیر این صورت با خطر انحلال روبهرو خواهد شد.
با توجه به این که این حزب هماکنون 341 کرسی در اختیار دارد برای کسب دو سوم آرا میباید نظر موافق 29 نماینده دیگر را جلب کند و با یکی از احزاب یا نمایندگان مستقل پارلمان به توافق برسد.
«رجب طیب اردوغان» نخستوزیر این کشور اعلام کرده است که این بار مسیر تفاهم با احزاب رقیب را پیش خواهد گرفت.
در صورتی که حزب عدالت و توسعه نتواند با احزاب رقیب به توافق برسد میتواند با چراغ سبز دیوان قانون اساسی برای انتخاب رئیس جمهوری به برگزاری همهپرسی اقدام نماید. با توجه به محبوبیت این حزب در میان مردم در صورت برگزاری همهپرسی شانس پیروزی عدالت و توسعه زیاد است و میتواند به پیروزی دیگر دست یابد.
حزب عدالت و توسعه در 5 سال اخیر در عرصه سیاسی این کشور کارنامه درخشانی از خود بر جای گذاشته و توانسته است به بسیاری از مطالبات مردم پاسخگویی کند. این حزب از این طریق توانسته است به رغم هشدارهای مکرر سکولارها، محبوبیت خود را در بین مردم مسلمان ترکیه روز به روز بیشتر کند.
حزب عدالت و توسعه توانسته است در عرصه سیاست خارجی در مقولههایی مانند پیشبرد مذاکرات با اتحادیه اروپا، استقلال در تصمیمگیریهای سیاسی و اقتصادی با در نظر گرفتن منافع ملی (مانند انعقاد قرارداد گاز با ایران به رغم اعتراض واشنگتن)، گسترش روابط با کشورهای همسایه مانند ایران و سوریه، دستاوردهایی را نصیب ترکیه نماید.
در صحنه داخلی نیز پیشرفتهای اقتصادی و امنیتی مانند لغو حالت فوقالعاده در مناطق کردنشین و رفاه اقتصادی مردم ترکیه از جمله دو برابر شدن درآمد سرانه مردم از دستاوردهای مهم این حزب اسلامگرا طی 5 سال گذشته است.
اسلامگراها توانستند با مدیریت صحیح اقتصاد ترکیه، موفقیتهای زیادی در این زمینه بدست آوردند و در واقع دستاوردهای اقتصادی آنان یکی از دلایل اقبال مردم این کشور به حزب عدالت و توسعه است.
دولت ترکیه توانست در سالهای اخیر تورم را با رقم 8 درصدی تثبیت کند و رشد اقتصادی کشور را به حدود 9 درصد افزایش دهد.
اسلامگرایان ترکیه توانستند طی سالهای اخیر با تشکیل «دولت پاک» در عرصههای داخلی و خارجی به موفقیتهایی دست پیدا کنند که احزاب دیگر کمتر به آن دست یافتهاند.
برخی تحلیلگران سیاسی انتخابات پارلمانی اخیر ترکیه را در حقیقت نوعی «رفراندم» تلقی میکنند، گویی مردم ترکیه با توجه به بحرانی که در زمینه نامزدی عبدالله گل به سمت ریاست جمهوری و مخالفت نظامیان و احزاب لائیک با وی پدید آمد به داوری و ارزیابی پرداختند.
ضمن آنکه احزاب مخالف نیز پیشاپیش با تبلیغات منفی علیه اسلامگرایان اعلام کرده بودند رای به حزب عدالت و توسعه به معنای «به خطر افتادن دموکراسی» در این کشور است.
پیروزی چشمگیر اسلامگرایان در انتخابات نشاندهنده بیاعتنایی مردم ترکیه به این هشدارها و نیز نمایانگر پایگاه عمیق و مردمی این حزب در میان ملت ترکیه است.
رسانههای ترکیه که از دو ماه پیش خود را برای اعلام و ارزیابی نتایج شانزدهمین دوره انتخابات پارلمانی این کشور آماده کرده بودند، روز گذشته به دنبال پایان رایگیری و شروع شمارش آرا، رقابت نفسگیری را برای انتشار آخرین نتایج آغاز کردند.
رسانههای ترکیه که از فعالیت آزاد خبری در استاندارد اتحادیه اروپا برخوردارند، در این دوره انتخاباتی نیز بدون مواجه با هرگونه ممنوعیت و محدودیت قانونی و اعمال فشاری، هر کدام با کمک برنامهنویسان ریانهای، سامانهای ساده و قابل فهمی را برای به نمایش در آوردن نتایج انتخابات نمایش نموداری میزان آرای احزاب و نامزدهای منفرد و محاسبه نسبی موفقیت آنها در شهرها، استانها و در کل ترکیه تهیه کرده و بطور موفقیتآمیزی این نتایج را به بینندگان و خوانندگان خود در شبکههای خبری و روزنامههای اینترنتی ارائه کردند.
سرعت عمل رسانهها در انتقال نتایج شمارش آرا در حدی بود که حتی در ظرف چند ثانیه در صفحات تلویزیونی و سایتهای اینترنتی میشد میزان تغییرات در شمارش آرا در اقصی نقاط ترکیه را مشاهده کرد.
مردم ترکیه توانستند فقط هفت ساعت بعد از پایان رایگیری در ساعت، 17 از نتیجه آرای خود بطور زنده و با جزئیات کامل آن آگاه شوند و با آسودگی خاطر بخوابند!
به گفته کارشناسان و ناظران سیاسی در آنکارا، رعایت اصول و موازین و دقت و صحت در این انتخابات شایان تقدیر بود و انتخابات در محیطی امن و آرام و سالم برگزار شد و آرا در شرایط مطلوبی شمارش و نتایج به اطلاع مردم رسید.
بطوری که اتحادیه اروپا و ناظران بر انتخابات ترکیه، از شیوه سالم برگزاری انتخابات عمومی در این کشور تقدیر کردند.
نتایج انتخابات آنقدر مورد اعتماد قرار گرفت که احزاب سیاسی شکست خورده در این انتخابات نیز کوچکترین ادعایی در خصوص تخلف در برگزاری آن نکردهاند و همه رهبران حزب تاکید کردند که باید به نتایج انتخابات و رای مردم احترام گذاشته شود.
«اوندر ساو» دبیر کل حزب جمهوریخواه خلق که به عنوان بزرگترین حزب مخالف در مجلس حضور داشت و برای این انتخابات با حزب دمکرات چپ متحد شده و از پشتیبانی شدید محافل قدرتمند لائیک ترکیه نیز برخوردار بود، در اولین واکنش خود به نتایج انتخابات، در مقابل ساختمان این حزب به خبرنگاران گفت: «مردم به ما رای ندادند تا بتوانیم به قدرت برسیم. مردم، گویا حضور ما را در جبهه مخالفت میپسندند!»
کارشناسان، نبود شائبهای در این انتخابات را از نظر رشد فرهنگ سیاسی و مردمسالاری در این کشور مهم ارزیابی میکنند.