ماندلا اسطوره مبارزه با نژادپرستی

18ژوئیه برابر بود با هشتاد و  نهمین سالروز تولد «نلسون ماندلا»، مردی که توانست با مبارزات خستگی‌‌ناپذیرش به اسطوره مردمان سیاه‌پوست، آفریقا و تمام آزادیخواهان جهان تبدیل شود. ماندلا با گذراندن 27 سال در زندان، مشهورترین چهره مبارزه علیه آپارتاید (تبعیض نژادی) در آفریقای جنوبی و جهان است.

به گزارش ایسنا نلسون رولیهلا هلا ماندلا در 18 ژوئیه 1918 در روستای کوچک قونو در منطقه امتاتای آفریقای جنوبی به دنیا آمد. وی اولین عضو خانواده‌اش بود که در سن هفت سالگی به مدرسه رفت. به دلیل دشواری تلفظ نام بومی ماندلا، معلم وی که یک متدیست بود نام یک دریادار انگلیسی بنام «هوراتیو نلسون» را برای وی برگزید. وقتی رولیهلاهلا 9 ساله بود پدرش بر اثر بیماری سل درگذشت. از آنجا که پدر وی عضو هیات مشاورین سلطنتی بود و تقدیر چنین بود که وی سمت پدرش را به ارث ببرد، ماندلا در سال 1937 عازم هلیدتاون و کالج متدیست‌ها در فورت بیوفورت شد.

ماندلا پس از ورود به دانشگاه با الیور تامبو آشنا شد. ماندلا و تامبو پس از این آشنایی به دو دوست و دو همکار همیشگی تبدیل شدند. ماندلا پس از سال اول حضور در دانشگاه وارد یک شورای نمایندگی دانشجویی مخالف سیاست‌های دانشگاه شد و به همین دلیل از وی خواسته شد تا فورت بیوفورت را ترک کند. اندکی پس از ترک کالج ماندلا عازم ژوهانسبورگ شد. وی پس از ورود به این شهر ابتدا به عنوان یک نگهبان معدن و سپس به عنوان یک کارمند در یک شرکت حقوقی مشغول به کار شد. در حالی که ماندلا در این شرکت کار می‌کرد مدرک لیسانس خود را به طریق مکاتبه‌ای از دانشگاه آفریقای جنوبی گرفت و سپس مطالعات حقوقی خود را در دانشگاه ویت واترس راند آغاز کرد. در این زمان ماندلا در شهر اسکندر (شمال ژوهانسبورگ) زندگی می‌کرد.

پس از پیروزی حزب ملی تحت سلطه آفریکانس زبان‌ها (شاخه‌ای از زبان هلندی رایج در آفریقای جنوبی) در انتخابات سال 1948 که سیاست تبعیض نژادی داشتند، ماندلا در مبارزات مخالفت‌جویانه کنگره ملی آفریقا (ANC) در سال 1952 و کنگره خلق در سال 1955 نقش برجسته‌ای داشت. تصویب منشور آزادی در کنگره خلق باعث تهیه برنامه اساسی ضد آپارتاید شد.

در این دوره زمانی ماندلا و همکار وی الیور تامبو اداره شرکت حقوقی «ماندلا و تامبو» را بر عهده داشتند که به بسیاری از سیاهپوستان که نماینده قانونی نداشتند مشاوره حقوقی کم‌هزینه می‌دادند.

رویکرد ماندلا تحت تاثیر ماهاتما گاندی (که الهام‌بخش وی بود) و نسل‌های موفق فعالان ضد آپارتاید در آفریقای جنوبی قرار داشت.

ماندلا که در ابتدا به مبارزات دسته جمعی غیر خشونت‌آمیز متعهد بود، در پنجم دسامبر 1956 به همراه 150 تن دیگر دستگیر و به خیانت به کشور متهم شد. محاکمه ماراتن گونه وی و همراهانش از سال 1956 تا سال 1961 ادامه پیدا کرد و در نهایت تمام آن‌ها تبرئه شدند. کنگره ملی آفریقا (ANC) در فاصله سال‌های 59- 1952 به دلیل ظهور یک گروه تازه از فعالان سیاهپوست (آفریکانیست‌ها) که خواستار اقدامات قاطعانه‌تر علیه حزب ملی حاکم بودند، دچار تفرقه و اختلاف شد. آلبرتو لوتولی، الیور تامبو و والتر سیسولو رهبران ANC نه تنها احساس می‌کردند که روند حرکتی این وقایع بیش از حد سریع است بلکه رهبری آن‌ها به چالش کشیده شده است. این مسأله باعث شد که آن‌ها موضع خود را از طریق اتحاد با احزاب کوچک سفیدپوستان، دو رگه‌ها و سرخپوستان، تقویت کند تا نشان دهند که جذابیت و گیرایی‌ آن‌ها بیشتر است. در سال 1959 زمانی که آفریکانیست‌ها (تحت حمایت مالی غنا و حمایت سیاسی حزب ملی باسوتو مستقر در ترانس وال) خود را از ANC کنار کشیدند تا کنگره سراسری آفریکانیست‌ها (PAC) را تحت رهبری رابرت سوبوک وه و پوتلاکو لبالو تشکیل دهند، ANC بیشترین حمایت شبه نظامی خود را از دست داد.

در سال 1961 ماندلا رهبری جناح مسلح ANC موسوم به «نیزه ملت» یا MK را که به طور مشترک بنیان نهاده بود، برعهده گرفت. وی به طور مشترک یک مبارزه خرابکارانه را علیه اهداف ارتش و دولت به راه انداخت و به منظور پایان دادن به آپارتاید طرح‌هایی را برای یک جنگ چریکی احتمالی (در صورت شکست خوردن خرابکاری‌ها) ارایه داد.

مطمئناً همین شاخه مسلح ANC بود که چند دهه بعد به ویژه در دهه 1980 یک جنگ چریکی را علیه رژیم آفریقای جنوبی به راه انداخت. ماندلا همچنین در خارج از کشور برای MK پول جمع‌آوری می‌کرد و آموزش‌های شبه نظامی‌گری برگزار می‌کرد و با دولت‌های متعدد آفریقایی دیدار می‌کرد. ماندلا در نهایت به حبس ابد محکوم شد و روانه زندانی در جزیره رو بن شد. در این جزیره وی و دیگر زندانیان مجبور به کار طاقت فرسا در یک معدن سنگ آهک بودند. زندانیان بر اساس نژادشان از هم جدا می‌شدند و در این سیاهان پست‌ترین شرایط را داشتند.

ماندلا در زندگی‌نامه خود تشریح می‌کند که چه طور به عنوان پایین‌ترین طبقه زندان، هر شش ماه مجاز به داشتن تنها یک ملاقات و یک نامه بوده است.

ماندلا در طول دوران حبس 27 ساله خود، تنها سه بار همسرش را ملاقات کرد.

در سال 1985 پی. وی بوتا، رییس‌جمهور وقت آفریقای جنوبی به ماندلا پیشنهاد کرد که در صورتی که وی از مبارزه مسلحانه صرف‌نظر کند، وی را آزاد می‌کند. اما وزرای آفریقای جنوبی سعی کردند که رییس‌جمهور را از این تصمیم منصرف کنند و به وی گفتند که ماندلا هرگز مبارزه مسلحانه سازمان خود را فدای آزادی شخصی‌اش نخواهد کرد. این در حالیست که ماندلا با صدور بیانیه‌ای از طریق دخترش، پیشنهاد آزادی مشروط را رد کرد و اظهار داشت: این چگونه آزادی است که این سازمان مردمی هنوز از فعالیت منع است. تنها مردان آزاد می‌توانند مذاکره کنند. یک زندانی نمی‌تواند وارد مذاکره شود. در دوران حبس ماندلا، فشار داخلی و بین‌المللی روی دولت آفریقای جنوبی، با شعار معروف و جنجالی «نلسون ماندلا را آزاد کنید»، برای آزادی وی افزایش یافت. در سال 1989 بوتا دچار سکته مغزی شد و فردریک ویلیام دکلرک، به عنوان رییس‌جمهور جانشین وی شد.

ویلیام دکلرک، رییس‌جمهور وقت آفریقای جنوبی در دوم فوریه 1990 ممنوعیت فعالیت ANC و دیگر سازمان‌های مخالف آپارتاید را لغو و اعلام کرد که ماندلا به زودی از زندان آزاد خواهد شد. بدین ترتیب نلسون ماندلا پس از 27 سال حبس در 11 فوریه 1990 از زندان آزاد شد. ماندلا در روز آزادی خود طی سخنانی برای ملت آفریقای جنوبی متعهد شد که به صلح و آشتی با اقلیت سفیدپوست کشور پایبند است.

وی در عین حال تصریح کرد که مبارزه مسلحانه کنگره ملی آفریقا تمام نشده است. ماندلا در سخنانش گفت: «متوسل شدن ما به مبارزه مسلحانه در دهه 1960 که با تشکیل جناح نظامی ANC شکل گرفت، یک اقدام صرفا دفاعی در برابر خشونت آپارتاید بود. عوامل الزام‌آور مبارزه مسلحانه امروز هم وجود دارند. ما گزینه‌ای نداریم جز اینکه ادامه دهیم. ما ابراز امیدواری می‌کنیم که شرایط منجر به حل و فصل مسالمت‌آمیز مسایل هر چه زودتر ایجاد شود تا احتمالا دیگر نیازی به مبارزه مسلحانه نباشد.» نلسون ماندلا در سال 1994 برای اولین بار به طور کاملا دموکراتیک به عنوان رییس‌جمهور آفریقای جنوبی انتخاب شد و تا سال 1999 این سمت را بر عهده داشت.