دولت جدید انگلیس و تحولات اساسی

با اظهارات یک عضو دولت کارگری جدید انگلیس درباره ضرورت استقلال سیاست خارجی کشورش از دولت آمریکا، نشانه‌های بروز شکاف در روابط یکطرفه لندن و واشنگتن که در دوران نخست‌وزیری «تونی بلر» تقویت شد، آشکارتر شده است.

«مارک مالوک براون» معاون وزارت خارجه انگلیس در مصاحبه‌ای که در روزنامه «دیلی تلگراف» منتشر شد، درباره سیاست خارجی انگلیس متذکر گردید که روابط لندن و واشنگتن دیگر مانند «دوقلوهای چسبیده از پهلو» نخواهد بود.

مالوک براون که پیشتر معاون دبیرکل سازمان ملل متحد و همچنین مدیر برنامه عمران این سازمان بوده است، از منتقدان جدی و شناخته شده سیاست دولت آمریکا در جنگ عراق است.

در پی انتخاب او به سمت معاون وزیر خارجه در امور آفریقا، آسیا و سازمان ملل، این احتمال مطرح شده بود که تغییرات در وزارت خارجه انگلیس، فراتر از جابجایی‌های سطحی و عوض کردن چهره‌های کلیدی خواهد بود.

به گزارش ایرنا معاون جدید وزارت خارجه انگلیس در گفتگویش با دیلی تلگراف از ضرورت ارتباط‌گیری بیشتر سیاست خارجی لندن با رهبران اروپایی در پاریس و برلین و همچنین تقویت روابط با کشورهایی نظیر هند و چین با هدف «بیطرفی بیشتر» در روابط خارجی انگلیس سخن گفته است.

مالوک براون در این مصاحبه همچنین تصریح کرده است: روابط بلر و بوش از میان آتش جنگ شکل گرفت. آن‌ها به رهبران جنگی تبدیل شدند و بیشتر جهانیان نیز مخالف آنها بودند.

«تونی بلر» که در سال 1997 با پیروزی حزب کارگر بر محافظه‌کاران به قدرت رسید، با وقوع حملات 11 سپتامبر، همراهی با آمریکا در جنگ افغانستان، و شرکت در جنگ عراق از مواضع سنتی چپ‌گرای حزب خود فاصله گرفت و به یار نزدیک هیات حاکمه ماجراجوی نومحافظه‌کاران کاخ سفید تبدیل شد.

اینک به نظر می‌رسد، با ورود «گوردون براون» ـ وزیر سابق دارایی بلر ـ به راس هرم قدرت، چرخش حزب کارگر از راست‌گرایی به سوی دیدگاهها و مواضع سنتی آن آغاز شده و نمود آن در عرصه سیاست خارجی بیشتر باشد.

اظهارات معاون وزارت خارجه انگلیس درباره ضرورت استقلال در سیاست خارجی کشورش، یک روز پس از سخنان «داگلاس الکساندر» وزیر توسعه بین‌الملل دولت جدید انگلیس منتشر شده که بازتاب گسترده‌ای در محافل داخلی انگلیس و خارج از این کشور داشت.

وزیر انگلیسی در سخنرانی در واشنگتن مطالبی را اظهار داشته بود که از آنها نیز به عنوان خاتمه دوران حمایت کورکورانه دولت قبلی انگلیس از سیاست‌های یکجانبه دولت آمریکا تفسیر شده است.

الکساندر خطاب به اعضای «شورای روابط خارجی» آمریکا گفته بود: در سده بیست و یکم، قدرت کشورها را باید با توان ساختن جمعی آنها ارزیابی کرد در حالیکه در سده قبلی این قدرت بیشتر بر حسب توان تخریبی آنها اندازه‌گیری می‌شد.

وی همچنین با تاکید بر ضرورت شکل‌گیری «اتحادهای جدید براساس ارزش‌های مشترک» که هدف از آن «حمایت در مقابل جهان» نبوده بلکه «ارتباط با جهان» باشد، گفت: حل برخی چالش‌های جهانی نیازمند تعامل فعالانه ایالات متحده نیست.

وزیر توسعه بین‌الملل انگلیس که اولین عضو هیات دولت جدید این کشور است که در خارج سخنرانی می‌کند، «انزواگرایی» را در جهان کنونی فاقد اثر دانست و هشدار داد: امنیت و رفاه در مرزهای داخلی بدون رسیدگی به چالش‌های جهانی امنیت، جهانی‌سازی، تغییرات آب‌ و هوایی، بیماری و فقر به دست نمی‌آید.

وی به مخاطبان آمریکایی خود که از سیاستمداران بازنشسته اما صاحب نفوذ در تعیین خط‌مشی خارجی دولت آمریکا هستند، همچنین گفته است: همان‌گونه که به حکم قانون برای پیشبرد تمدن در داخل کشور نیاز داریم، به قوانین چندجانبه برای توسعه تمدن جهانی نیازمندیم.

اظهارات الکساندر و مالوک براون که احتمال مطرح شدن آنها از اعضای دولت انگلیس در یک دهه گذشته در هنگام حضور بلر در قدرت در محافل عمومی و رسانه‌ها بعید بود، باعث شده تا این سخنان به منزله فاصله گرفتن دولت جدید براون از سیاستهای یک جانبه دولت آمریکا تفسیر شود.

در پی این اظهارات کم‌سابقه در انتقاد از سیاست یکجانبه‌گرایی هیات حاکمه واشنگتن و ضرورت ارتباط‌گیری لندن با رهبران دیگر کشورهای جهان، گوردون براون نخست‌وزیر انگلیس سعی کرد، از تاثیر تفسیرهای مرتبط با آنها بکاهد.

وی در واکنش به این برداشت‌ها گفته است که به سنت رابطه کاری نزدیک میان نخست‌وزیران انگلیس و روسای جمهوری آمریکا ادامه خواهد داد.

دفتر نخست‌وزیری انگلیس نیز با رد تفسیرهای بعمل آمده از اظهارات وزیر توسعه بین‌الملل، از برنامه سفر براون به آمریکا در هفته‌های آینده خبر داده، در حالیکه ابتدا اعلام شده بود، نخست‌وزیر جدید تا ماه اکتبر در نظر ندارد به آمریکا سفر کند.

نخست‌وزیر جدید انگلیس اولین سفر خارجی خود در این مسوولیت را روز گذشته با بازدید از برلین و ملاقات با «آنگلا مرکل» صدراعظم آلمان شروع کرد. سخنگوی نخست‌وزیری انگلیس با اعلام این خبر متذکر شد، نخستین سفر خارجی براون به یک کشور اروپایی نباید به عنوان نشانه‌ای از اولویت در سیاست خارجی لندن تلقی شود.

این سخنگو در نشست خبری روزانه با خبرنگاران در لندن همچنین از برنامه سفر نخست‌وزیر انگلیس که کمتر از یک ماه است این مسوولیت را برعهده گرفته، به کشورهای فرانسه و آمریکا در هفته‌های آینده خبر داد.

علاوه بر اظهارات انتقادی اخیر دولتمردان انگلیسی از هیات حاکمه آمریکا، انتصاب «دیوید میلیبند» به سمت مسوولیت وزارت خارجه انگلیس نیز از چشم ناظران تحولات جدید در دستگاه سیاست خارجی این کشور دور نمانده است.

میلیبند 41 ساله با وجود کمتر از یک دهه پیشینه فعالیت مطرح سیاسی، سابقه‌ای روشن در عدم همراهی با تصمیم بلر در مشارکت با آمریکا در حمله نظامی و اشغال عراق دارد و مخالفت وی با این تهاجم در محافل خصوصی معروف است.

دیپلماتهای خارجی در لندن امیدوارند که با گزینه براون و انتصاب میلیبند به مسوولیت وزارت خارجه، تصمیم‌گیری درباره مسایل سیاست خارجی انگلیس از اتاقهای مشاوران ویژه بلر، بار دیگر به حوزه تخصصی این وزارتخانه بازگردد.

آنان ابراز امیدواری می‌کنند، انحصاری که بلر در ده سال حضور در قدرت با اجرای گرایش «عقیدتی و ارزشی» خود مانند حصار به دور وزارت خارجه کشیده و در یک سال اخیر نیز با گماردن خانم «مارگارت بکت» معروف به «وزیر مطیع» آن را تقویت کرده بود، به پایان رسیده باشد.

با آمدن براون و انتصاب میلیبند، همچنین به نظر می‌رسد «تابوی» قانون نانوشته ممنوعیت انتقاد از ایالات متحده آمریکا و حتی رژیم اسراییل توسط دولتمردان انگلیسی که در زمان بلر شدیدا رعایت می‌شد، شکسته شده باشد.

شنیده می‌شود، میلیبند سال گذشه که وزیر محیط‌زیست بود از تهاجم نظامی رژیم صهیونیستی به لبنان در شرایطی که بلر مصرانه از محکومیت آن و درخواست برقراری آتش‌بس خودداری می‌کرد، انتقاد کرده بود.

همچنین یهودی بودن وزیر خارجه جدید انگلیس به او این اجازه را خواهد داد تا بدون اینکه متهم به برچسب تبلیغاتی «ضد یهودی» (آنتی سمیتیزم) شود، بتواند به انتقادها و اعتراض‌های خود به عملکرد تل‌آویو ادامه دهد.