ترکیه در حال گذار از بحران تاریخی

‌گروه جهان ـ عباس اصلانی

‌حزب حاکم ترکیه بار دیگر وزیر امور خارجه این ‌کشور را به عنوان نامزد شرکت در رقابت‌های انتخابات ‌ریاست جمهوری ترکیه انتخاب کرد.

‌حزب عدالت و توسعه ترکیه به رهبری نخست‌وزیر ‌این کشور دوشنبه شب بار دیگر «عبدالله گل» را ‌برای شرکت در رقابت‌های انتخابات ریاست جمهوری ‌ترکیه نامزد کرد، اما این اقدام بار دیگر با مخالفت ‌احزاب لاییک ترکیه مواجه شد. گل در این راستا برای ‌جلب حمایت سکولارها با رهبران احزاب مخالف ‌دولت دیدار و درباره مسایل انتخابات ریاست ‌جمهوری مذاکره کرد مذاکراتی که هنوز مشخص ‌نیست به نتیجه برسد یا نه. وی همچنین بعد از ‌مذاکره با مخالفان، ساعت 4 بعدازظهر دیروز در یک ‌کنفرانس خبری شرکت کرد.

‌انتخابات ریاست جمهوری ترکیه حداکثر طی 4 دوره ‌و توسط مجلس این کشور برگزار می‌شود. نامزد ‌معرفی شده باید در دور اول و یا دوم حداقل دو سوم ‌آرا یعنی 376 نفر را کسب کند. در صورت عدم ‌‌موفقیت نامزد معرفی شده وی می‌تواند در دور ‌‌سوم و یا چهارم با 276 رای موافق به سمت ریاست ‌جمهوری ترکیه نایل شود، در غیر این صورت پارلمان این کشور منحل خواهد شد.

‌سکولارهای ترکیه انتخاب گل را به ریاست جمهوری ‌برای منافع خود خطرناک می‌دانند. آنها معتقدند که با ‌ورود گل به عرصه ریاست جمهوری روند ‌اسلامگرایی در ترکیه قوت خواهد گرفت، روندی که ‌می‌تواند نهایتاً به تضعیف لائیسیته منجر شود.

‌آنها دلیل این امر را اظهارات ضدلائیسم گل در ‌گذشته می‌دانند. گل در صورت انتخاب شدن اولین ‌رییس‌جمهور تاریخ این کشور خواهد بود که همسری ‌محجبه دارد.

‌دوشنبه شب بلافاصله بعد از اعلام خبر نامزدی ‌گل، شاخص بورس ترکیه در استانبول تا ساعت 2:55‌ بعد از ظهر دیروز حدود 1/1 درصد کاهش ‌یافت. ارزش برابری لیره در برابر دلار نیز یک درصد ‌کاهش یافت.

‌کرلیندسی، محقق دانشگاه کینگستون لندن درباره ‌نامزدی گل می‌گوید: حالا باید منتظر واکنش نظامیان ‌و سکولارها به این اقدام باشیم. الان ژنرال‌های ‌ترکیه در شرایط بسیار مشکلی قرار دارند. آن‌ها در ‌صورت دخالت در روند سیاسی این کشور با دست ‌‌رد اتحادیه اروپا برای عضویت ترکیه در این اتحادیه رو‌به‌رو خواهند شد.

‌این نکته را هم نباید فراموش کنیم که به‌رغم ‌حمایت‌های مردمی از حزب عدالت و توسعه، ارتش ‌ترکیه وزنه سیاسی سنگینی در این کشور محسوب ‌می‌شود. نظامیان تاکنون 4 بار کودتا کرده و حکومت ‌را تغییر داده‌اند. اما این بار شرایط کمی متفاوت ‌است، ارتش هم از سمت مردم و هم از سوی ‌اتحادیه اروپا و دولت آمریکا تحت فشار است و ‌دخالتش برای ترکیه گران تمام خواهد شد.

‌از آنجایی که رییس‌جمهور در ترکیه دارای اختیار و ‌قدرت تایید وتوی قوانین است، از اهمیتی نمادین ‌برای سکولارها و دولتمردان غربی برخوردار است، ‌لذا نامزدی یک فرد مسلمان به عنوان رییس‌جمهور ‌به دور از انتظار و تصور است.

‌وولفانگوپیکولی، تحلیلگر گروه اوراسیا در یک ‌موسسه مطالعاتی در لندن معتقد است که حتی ‌اگر نظامیان به گل اجازه دهند که رییس‌جمهور شود، ‌منتظر خواهند ماند تا کوچکترین اشتباهی از سوی ‌گل و یا دولت رخ دهد که با این شرایط دولت وضعیت ‌نامطلوبی را در قسمت شمالی عراق، اتحادیه ‌اروپا و حتی در قسمت خصوصی‌سازی تجربه خواهد ‌کرد.

‌یکی از مقامات حزب ملی‌گرای ترکیه در مصاحبه با ‌شبکه سی‌.ان.ان (CNN) گفت: در شرایط حاضر تنها ‌هدف ما برگزاری سالم انتخابات ریاست جمهوری ‌است.

‌تحلیلگران معتقدند که گل به عنوان رییس‌جمهور، ‌می‌تواند خدمات شایانی را به کشور و مردم ترکیه ‌ارایه کند. وی می‌تواند با سفرهای خارجی خود ‌فرصت‌های خوبی را برای ترکیه فراهم آورده و وجهه ‌خارجی ترکیه را بهبود بخشد.

‌یکی از مقامات بلند‌پایه حزب عدالت و توسعه که ‌خواست نامش فاش نشود، گفت که نامزدی عبدالله ‌گل برای ریاست جمهوری روز دوشنبه طی ‌جلسه‌ای با حضور اعضای این حزب اعلام شد، ولی ‌این خبر هنوز به صورت رسمی اعلام نشده است. ‌این پیغام آشکاری برای نظامیان ترکیه است که ‌حزب عدالت و توسعه قاطعانه در برابر ‌سیاستمدارانی که از ارتش این کشور خط ‌می‌گیرند، مقابله خواهد کرد.

‌مهمت آلتان، مفسر سیاسی در گفت‌وگویی با ‌روزنامه رادیکال اوضاع کنونی ترکیه را اینگونه ارزیابی ‌کرده است: ترکیه هم‌اکنون در حال گذر از یک بحران ‌تاریخی است و نه یک بحران سیاسی. وی افزود: ‌بحث بر سر این است که کاخ ریاست جمهوری ‌توسط فردی که صرفنظر از قوانین طبق تشریفات ‌نظامی حکومت می‌کند، اشغال نشود. نتایج ‌انتخابات اخیر نشان داد که مردم خواستار حذف ‌دست‌های ارتش در روند سیاسی این کشور ‌هستند.

‌یادآور می‌شود که دور اول انتخابات ریاست ‌جمهوری در تاریخ 29 مرداد و در صورتی که ‌نامزدهای معرفی شده از حد نصاب آرا برخوردار ‌نشوند، انتخابات به دور دوم در 2 شهریور کشیده ‌می‌شود.

‌تاریخ دور سوم و چهارم انتخابات به ترتیب 6 و 10 ‌شهریور اعلام شده است.