بوی نفت در منازعۀ دارفور
پیمان قرهبلاغی
کشورهای غربی و در راس آنها آمریکا، انگلیس و اعضای اتحادیۀ اروپا فشار زیادی بر دولت سودان وارد کرده و میکنند تا شرایط آنها برای پایان دادن به منازعۀ دارفور را بپذیرد. منازعهای که به نظر میرسد اکنون به ثروت نفتی سودان و تبدیل شدن این کشور به یک عضو بالقوۀ اوپک ربط یافته است.
بحران دارفور از سال 2003 زمانی آغاز شد که شورشیان منطقۀ دارفور در غرب سودان که منطقهای هم اندازۀ کشور فرانسه است، برای کسب استقلال از دولت مرکزی دست به مبارزۀ مسلحانه زدند. طبق گزارشهای سازمان ملل تا به حال 200 هزار نفر از ساکنان دارفور کشته و بیش از دو میلیون نفر آواره شدهاند اما دولت سودان این ارقام را مبالغهآمیز میداند. اما به نظر میرسد اختلافات سودان با کشورهای غربی در این مورد تا حدودی به ثروت نفتی، سیاستهای نفتی و روابط نفتی دولت البشیر مرتبط باشد زیرا تحریمهای جدید آمریکا شامل 31 شرکت دولتی سودان فعال در صنعت نفت است.
دولت بوش به بهانۀ بحران دارفور تحریمهای تجاری و اقتصادی بر ضد سودان را افزایش داده است اما این تحریمها بیشتر متوجه شرکتهای نفتی فعال در سودان است. واشنگتن برای اعمال فشار بیشتر بر دولت خارطوم طرح گسترش تحریمهای بینالمللی بر ضد سودان را در شورای امنیت سازمان ملل مطرح کرده است و تجارت و انجام مبادلات اقتصادی توسط شرکتهای آمریکایی با دولت سودان را ممنوع اعلام کرده است. البته چین به عنوان مشتری مهم نفت سودان ضمن مخالفت با این طرح، اعلام کرده افزایش تحریمهای تجاری بر ضد سودان تنها موجب پیچیدهتر شدن اوضاع خواهد شد. دولت بوش از سال 1997 میلادی تاکنون تحریمهای تجاری و اقتصادی بر ضد دولت سودان اعمال کرده است. انگلیس نیز ضمن استقبال و حمایت از طرح بوش، اعلام کرده: «آن چه که امروز در سودان و دارفور اتفاق می افتد با استانداردهای بینالمللی مطابقت ندارد.» اتحادیۀ اروپا نیز اعلام کرده اعمال تحریمهای جدیدی را علیه خارطوم در دستور کار قرار داده است.
خاویر سولانا، مسوول سیاست خارجی اتحادیۀ اروپا اعلام کرده اتحادیۀ اروپا مایل به اعمال تحریمهای جدید علیه سودان است. اگرچه 27 کشور عضو مایل به بررسی ایجاد یک دالان رساندن کمکهای بشردوستانه از کشور چاد به منطقۀ دارفور سودان هستند تا امدادگران بتوانند در امنیت به فعالیت بپردازند.. اتحادیۀ اروپا در حال حاضر تحریمهایی علیه صادرات سلاح و نیز ممنوعیت ویزا را برای برخی مقامات سودانی اجرا میکند.
این در حالی است که اقدامات شورای امنیت علیه سودان تا به حال به دلیل مخالفت چین پیشرفت چندانی نداشته و اروپا و آمریکا چین را مانع عمده در این راه میدانند. لیو جوبیجین، نمایندۀ چین در سازمان ملل میگوید راههای بهتری برای متوقف کردن خشونتها در دارفور وجود دارد. هدف از اعمال تحریمهای جدید علیه سودان اعمال فشار بر این کشور برای پذیرش استقرار بیش از 20 هزار نیروی صلحبان مشترکا از سازمان ملل و اتحادیۀ آفریقا در دارفور است. در حال حاضر هفت هزار صلحبان از اتحادیۀ آفریقا و سه هزار نیروی پشتیبانی از سازمان ملل در دارفور مستقر هستند اما خارطوم با استقرار 20 هزار صلحبان مخالفت کرده است.
از طرف دیگر سودان تلاش زیادی را برای پیوستن به سازمان کشورهای صادرکنندۀ نفت اوپک آغاز کرده است. پیوستن به اوپک موجب افزایش رشد اقتصادی سودان خواهد شد. وزیر نفت سودان تاکید کرده، این کشور به مذاکرات خود برای پیوستن به سازمان کشورهای صادرکنندۀ نفت اوپک ادامه خواهد داد. عواد احمد الجاز میگوید: «هنوز زمان دقیقی را برای پیوستن سودان به اوپک نمیتوان اعلام کرد ولی ما به تلاشهای خود برای الحاق به این سازمان ادامه میدهیم.»
سودان سال گذشته تمایل خود را برای پیوستن به اوپک اعلام کرد و عمر حسنالبشیر رییسجمهور این کشور نیز با این درخواست موافقت کرده است.
البته آمریکا و آژانس بینالمللی انرژی به عنوان حامی کشورهای واردکنندۀ انرژی و مشاور انرژی 26 کشور صنعتی مخالف عضویت اعضای جدید در اوپک از جمله سودان و آنگولا از آفریقا و اکوادور از آمریکای لاتین هستند. این آژانس اعلام کرده: «پیوستن سه کشور فوق به اوپک، مانع سرمایهگذاری شرکتهای خارجی در این سه کشور خواهد شد و رشد مازاد تولید نفت جهان را کاهش خواهد داد و کشورهای مصرفکنندۀ نفت را در برابر شوکهای عرضۀ نفت، آسیبپذیر خواهد ساخت.»
پیوستن آنگولا، سودان و اکوادور به اوپک، ظرفیت تولید این سازمان را دو میلیون بشکه در روز معادل شش درصد تولید فعلی آن، افزایش خواهد داد و ذخایر نفت آن را 5/10 میلیارد بشکه رشد خواهد داد. پیوستن به اوپک جایگاه سه کشور فوق را در بازار نفت نیز تقویت خواهد کرد. آنگولا دومین تولیدکنندۀ بزرگ نفت در منطقۀ آفریقای مرکزی است و به تازگی از جنگ طاقتفرسای 27 ساله رهایی یافته و سودان که سومین تولیدکنندۀ بزرگ منطقه است هماکنون در بحران به سر میبرد. «رافائل کورئا»، رییسجمهور چپگرای جدید اکوادور نیز آمادگی خود را برای پیوستن به اوپک اعلام کرده و به پیروی از همتای ونزوئلاییاش، چاوز، خواستار افزایش درآمد دولت از همکاری با شرکتهای نفتی خارجی شده است.
در این میان، آمریکا بزرگترین مشتری نفت آنگولا است که ظرفیت تولید آن طی یک سال آینده به دو میلیون بشکه در روز خواهد رسید. شرکتهای اکسون موبیل و شورون بزرگترین نیز سرمایهگذاران اصلی در بخش نفت آنگولا است. علاوه بر این با وجود درخواست آمریکا برای کاهش همکاریهای اقتصادی سایر کشورها با سودان، میزان واردات نفت چین از این کشور بیش از شش برابر افزایش یافته است. آمریکا از تمامی کشورهای جهان خواسته است تا روشن شدن وضعیت دارفور، سطح همکاریهای اقتصادی و تجاری خود با سودان را کاهش دهند. اما چین اکنون روزانه بیش از 220 هزار بشکه نفت از سودان خریداری میکند که نسبت به مدت مشابه سال قبل شش برابر افزایش داشته است. در مجموع سودان ششمین صادرکنندۀ بزرگ نفت به چین به شمار میرود و میزان صادرات نفت این کشور به چین از ابتدای امسال تاکنون 8/25 درصد رشد داشته است.
بنابراین به نظر میرسد آمریکا نمیتواند به سرنوشت سیاسی کشوری که قرار است یک میلیون بشکه نفت در روز تولید کند، عضو اوپک شود و رهبرانی غیرهمسو با سیاستهای جهانی و منطقهای آمریکا داشته باشد، بیاعتنا باشد. اگرچه وزیر نفت سودان تاکید کرده، میزان تولید نفت این کشور طی دو تا سه سال آینده بیش از دو برابر افزایش خواهد یافت و به یک میلیون بشکه در روز خواهد رسید. البته میزان تولید نفت سودان امسال تغییر چندانی نخواهد کرد و در حد 500 هزار بشکه در روز ثابت خواهد ماند اما قرار است دو پروژه مربوط به توسعۀ میادین نفتی سودان و نیز یک پروژۀ سوم که ساخت یک پالایشگاه بزرگ است به زودی با مشارکت هندیها کلید بخورد. سودان در حال حاضر بیش از دو سوم نفت تولیدی خود را به خارج صادر میکند و پیشبینی میشود طی سال آینده تولید آن به بیش از 600 هزار بشکه افزایش یابد.
سودان برای افزایش تولید نفت خود نیازمند جذب سرمایهگذاریهای خارجی است بنابراین از دولت هند دعوت کرده تا برای مشارکت بیشتر در پروژههای انرژی سودان، سرمایهگذاری بیشتری نماید. هند نیز پیش از این تمایل خود را برای سرمایهگذاری 2/1 میلیارد دلاری در پروژۀ ساخت پالایشگاه در بندر سودان اعلام کرده بود.
هند که هماکنون بیش از 70 درصد نفت مورد نیاز خود را از طریق واردات تامین میکند به دنبال دستیابی به منابع بیشتر انرژی به خصوص در کشورهای آفریقایی و آسیای مرکزی است.
شرکتهای نفتی چین، مالزی و هند هماکنون بزرگترین سرمایهگذاران خارحی در صنعت نفت سودان به شمار میروند و این در حالی است که شرکتهای نفتی غربی در پی وقوع جنگهای داخلی در سودان، از این کشور خارج شدهاند.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
