آیا ترکیه به عراق حمله خواهد کرد؟

"انتشار برخی گزارش‌ها در خصوص اقدام اخیر دولت ترکیه مبنی بر استقرار شمار زیادی از نیروهای ارتش این کشور در نزدیکی مرز عراق موجب شده که ابعاد نگرانی از قریب‌الوقوع بودن تهاجم نیروهای ترک به مخفیگاه‌های شورشیان کرد بیش از پیش گسترش یابد. اما به راستی ارتش ترکیه تا چه میزان مایل است که در کشور عراق به مبارزه نظامی بپردازد و اساس این مبارزه چقدر به طول خواهد انجامید و چه نوع واکنش‌هایی را می‌تواند از جانب متحدان ترکیه در واشنگتن و شرکایش در ناتو به همراه داشته باشد؟"

به گزارش خبرگزاری آسوشیتدپرس طی گزارشی تحت عنوان "آیا ترکیه به مناطق شمالی عراق حمله خواهد کرد" آورده است: «اینها همه پرسش‌هایی هستند که ذهن رهبران ترکیه را به شدت به خود مشغول کرده است؛ رهبرانی که حتی بدون در پیش گرفتن یک ماجراجویی نظامی در خارج از مرزهای کشورشان هم با انبوهی از مشکلات روبرو هستند. در حالی که کمتر از دو هفته به برگزاری انتخابات پارلمانی با هدف کاهش تنش‌ها در جامعه چند قطبی ترکیه باقی است، این کشور دستخوش انشقاق میان دولت اسلام‌گرا و نهادهای سیاسی سکولار شده است؛ نهادهایی که از حمایت ارتش ترکیه برخوردارند.

در چنین فضایی عملیات نظامی ترکیه در عراق می‌تواند منجر به آن شود که با منحرف شدن افکار عمومی مردم از مقولات انتخاباتی مهمی نظیر مسائل اقتصادی، روند متزلزل دموکراسی در این کشور مختل شده و در نتیجه بدبینی‌ها راجع به تلاش دولت و مخالفان برای بهره گرفتن از حربه جنگ در عراق جهت کسب آرا مردمی در انتخابات پیش‌رو افزایش یابد.»

این گزارش می‌افزاید: «رجب طیب اردوغان، نخست‌وزیر ترکیه دوشنبه گذشته در تلویزیون این کشور اظهار کرد: که ترکیه در صورت کوتاهی دولت آمریکا درعمل بر وعده‌اش جهت مبارزه با شورشیان کرد هر اقدامی که لازم است انجام خواهد داد.

اما به نظر می‌رسید که اردوغان به آغاز تهاجم نظامی کشورش علیه شورشیان کرد در عراق پیش از برگزاری انتخابات پارلمانی علاقه چندانی ندارد. نخست‌وزیر ترکیه در بخش دیگری از اظهاراتش گفت: ما با تاثر و تاسفی عمیق شاهدیم که آمریکا در شرایطی که ما به مبارزه علیه تروریسم مشغولیم سکوت اختیار کرده است، برای اینکه وعده‌هایی به ما داده شده و آنان (مقامات آمریکا) باید به قول‌هایشان پایبند باشند در غیر این صورت ما اقدامات خود را با مسئولیت خود صورت خواهیم داد.

ارزیابی‌های جدید

اردوغان افزود: ما امیدواریم که تا قبل از برگزاری انتخابات شرایط غیرعادی به وجود نیاید اما پس از انتخابات ارزیابی‌های جدیدی صورت خواهد گرفت.»

خبرگزاری آسوشیتدپرس در ادامه این گزارش آورده است: «هدف از هرگونه اقدام نظامی ترکیه در عراق دستگیری شورشیان جدایی‌طلب حزب کارگران کردستان ترکیه (PKK) خواهد بود. این شورشیان پیش از آنکه از مناطق کوهستانی گذشته و به خاک ترکیه وارد شوند در مناطق دور افتاده عمدتا کردنشین شمال عراق به تجدید قوا پرداخته و آموزش نظامی می‌بینند. در ماه‌های اخیر شورشیان جدایی‌طلب بر شدت حملات خود افزوده‌اند و همین امر موجب تشدید ضرورت انجام اقدامی در خور شده است.

ادعای هوشیار زیباری، وزیر امور خارجه عراق در روز جمعه مبنی بر اینکه ارتش ترکیه نزدیک به 140 هزار نیروی خود را در مرز این کشور با عراق مستقر کرده تنش‌ها میان طرفین را برانگیخت. ارتش ترکیه در این خصوص اعلام نظر رسمی نکرده و دولت جرج بوش، رئیس‌جمهور آمریکا نیز افزایش نیروها در مرز ترکیه و عراق را رد کرده است.

این در حالی است که اگرچه فرماندهان ارتش ترکیه اقدام نظامی علیه شورشیان جدایی‌طلب را ضروری خوانده‌اند اما ارزیابی میزان آمادگی این نیروها جهت پیشبرد این هدف کار بسیار دشواری است چرا که بسیاری از مناطق مرزی عراق در زمره "مناطق امنیتی" قرار دارند که غیر نظامیان حق ورود به آن را ندارند.

از مدت‌ها پیش اخبار و گزارش‌هایی در خصوص بمباران مواضع شورشیان کرد در عراق منتشر شده و گفته می‌شود که فرماندهان ارتش ترکیه هر از چند گاهی عملیات‌هایی را با عنوان "تعقیب آتشین" علیه شورشیان در مناطق مرزی ترتیب می‌دهند.

با این حال ترکیه با اقلیت ترک در مناطق شمالی عراق احساس همدردی و نزدیکی می‌کند چنان که ارتش ترکیه در جریان حمله انتحاری مرگبار روز یکشنبه در آرمیلی واقع در شمال بغداد اقدام به تخلیه 21 فرد مجروح کرد و آنان را به بیمارستانی در ترکیه انتقال داد. آنکارا این حمله را محکوم کرد اما هیچ‌گونه علائم و قراینی دال بر اینکه با این حمله انگیزه لازم جهت مداخله نظامی برای حفظ جان اقلیت ترک در عراق فراهم شده به چشم نمی‌خورد.

ارتش ترکیه در دهه 90 مبادرت به انجام یکسری عملیات‌های مرزی کرد به گونه‌ای که دهها هزار سرباز با پشتیبانی جنگنده‌های ارتش این کشور مخفیگاه‌های شورشیان را در مناطق کوهستانی آماج حملات خود قرار دادند. نتایج این حملات گوناگون و مختلط بود و هر چند برخی یگان‌های ارتش برای نظارت بر فعالیت چریک‌های شورشی در منطقه باقی ماندند اما شورشیان در پی خروج بخش اعظمی از نیروهای ترک مجددا تقویت شدند.

مقاومت اکراد

اما این بار نیروهای ترکیه احتمالا با مقاومت کردهای عراق که در پی کسب خودمختاری پس از سقوط صدام تشجیع شده‌اند، روبرو خواهند شد. برخی نیروهای ارتش آمریکا نیز در منطقه حضور دارند و جنگنده‌های آمریکایی در مناطق مرزی ترکیه و عراق در حال پروازند لذا اوضاع را زیر نظر خود دارند.»

در انتهای این گزارش آمده است: «سونر جاگاپتای، مدیر بخش پژوهش‌های ترکیه در موسسه  Near East Policy در واشنگتن اذعان داشت که بخشی از هدف ترکیه برای در پیش گرفتن اقدام نظامی در عراق این است که آنکارا موفق شود توجه آمریکا را به سمت مسئله شورشیان کرد معطوف کند.

وی تصریح کرد اگر حملات از جانب شورشیان تداوم یابد نیروهای ترک دست به حمله خواهند زد.

جاگاپتای افزود اظهارنظر زیباری پیرامون استقرار نیروهای ارتش ترکیه در مرز عراق به احتمال زیاد نشانگر آن است که وزیر امور خارجه عراق بحث حملات مرزی را جدی می‌گیرد و سعی می‌کند نگاه بین‌المللی را به مناقشات مرزی معطوف کند تا از این طریق گزینه حمله نظامی ترکیه به شورشیان در عراق عملا از دستور کار خارج شود.

علاوه بر تنش‌های احتمالی که حمله نظامی می‌تواند در روابط ترکیه و ایالات متحده ایجاد کند آنکارا از تاثیر منفی که این اقدام می‌تواند بر روند پیوستن این کشور به اتحادیه اروپا داشته باشد نیز ترس و واهمه دارد.

اگر کردها مدعی نقض موازین حقوق بشر شوند روند پیوستن ترکیه به اتحادیه اروپا بیش از پیش کند خواهد شد.»