قاسم غفوری
پرونده هستهای و چگونگی مقابله با سیاستهای خصمانه غرب علیه آن از مهمترین مسائل مطرح در چارچوب سیاست خارجی ایران میباشد. در کنار دیدارهای لاریجانی با سولانا و البرادعی و تعویق بررسی پرونده ایران در شورای امنیت تا شهریورماه به دلیل مخالفتهای جهانی با تدوین قطعنامه جدید ضدایرانی که شکست غرب را به همراه داشت، حضور هیأت ارشد مذاکرهکننده آژانس به سرپرستی «اولی هاینونن» معاون مدیرکل آژانس انرژی اتمی در ایران، نکتهای مهم در روند پرونده هستهای میباشد در شرایطی که این هیات فردا برای تدوین پروسهای مدون جهت استمرار همکاریها ایران و آژانس به مذاکره با مقامات کشورمان میپردازد، چند نکته قابل تامل میباشد.
1- سیر تحولات جهان بویژه تاکید دبیرکل آژانس انرژی اتمی، دبیر کل سازمان ملل متحد، سران اتحادیه اروپا بر حق ایران برای دستیابی به دانش هستهای و لزوم گفتگو با آن مخالفت چین و روسیه و برخی اعضای غیردائم شورای امنیت با اعمال تحریم جدید علیه کشورمان، تلاش شرکتهای خارجی و حتی کشورها برای سرمایهگذاری و ارتباط گسترده با ایران، اصرار اعراب بر صلحآمیز بودن فعالیتهای هستهای ایران و تاثیرات مثبت آنها برای منطقه و... از انزوای آمریکا در عرصه جهانی در برابر تهران و ایجاد جبهههای متعادل و همسو با اهداف کشورمان در عرصه بینالملل حکایت دارد. بر این اساس در مقطع کنونی به واسطه روند تحولات جهانی و دیپلماسی فعال دستگاه سیاست خارجی، ایران در پرونده هستهای در موقعیت برتر قرار دارد و میتواند از این شرایط برای تثبیت حقوق خود بهرهبرداری کند که بازگشت پرونده به آژانس و پذیرش ایران در جمع دارندگان دانش چرخه سوخت هستهای میتواند کمترین دستاورد آن باشد.
2- با اعلام توافق ایران و آژانس برای انجام مذاکرات بیشتر در تهران، محافل سیاسی و رسانهای غرب در جنگ تبلیغاتی این رویکرد را نوعی عقبنشینی ایران از مواضع گذشته اعلام داشتند. با عنایت به اینکه اولا تاکنون با آژانس کمال همکاری حتی فراتر از انپیتی داشته و عملکرد کنونی در این راستا است و نه اقدامی جدید. ثانیاً ملت، دولت و تمام دستاندرکاران نظام بر دستیابی به حقوق هستهای تاکید دارند ثالثاً از اهداف کشورمان مقابله با توطئهها و جنگهای تبلیغاتی غرب است، جا دارد تا مذاکرات کنونی نیز همچون گذشته بر اصل ادامه فعالیتهای هستهای که حقوق حقه کشورمان میباشد، اجرا شود و مانند برخی نشستهای گذشته (نشست پاریس) تعهداتی ارائه نشود که در آینده برای حل آن مجبور به پرداخت بهای سنگینی گردیم.
عدم پذیرش تایم اوت که غربیها و برخی نمایندگان آژانس به آن تأکید داشتهاند میتواند بخشی از تأکید کشورمان بر دستیابی به حقوق خود باشد.
3- در حاشیه مذاکره با آژانس، بررسی و مقابله با عملکرد روسیه در قبال نیروگاه بوشهر نیز امری مهم و ضروری است. در شرایطی که کشورمان به مذاکره با آژانس و سایر طرفهای پرونده هستهای میپردازد، روسها از شرایط موجود برای تحقق اهداف سیاسی و اقتصادی چندجانبه خود بهرهبرداری میکنند. کارشکنی و سهلانگاری آنها در تکمیل کردن نیروگاه بوشهر که بهرغم وعدههای گذشته اکنون آن را به سال 2008 موکول کردهاند، نکاتی است که باید مورد بررسی قرار گرفته تا از استمرار مواضع نادرست آنها جلوگیری شود. مقامات مسکو باید به این امر آگاه گردند که عدم صداقت آنها میتواند در نهایت به تهدید منافع آنها در کشورمان، حتی در جهان اسلام و خاورمیانه منجر گردد.
در جمعبندی کلی از مذاکرات میان مقامات کشورمان و آژانس انرژی اتمی میتوان گفت که این مذاکرات برخلاف تبلیغات غرب نه تنها نشانهای از ضعف و تزلزل ایران نیست بلکه خود گواهی بر حقانیت تهران در احقاق خواستههایش است که در نهایت جهان را وادار ساخته تا مستقیماً، آژانس را مأمور رسیدگی به پرونده هستهای نماید. در شرایطی که غرب تاکنون بر عملکرد شورای امنیت تأکید داشته رویکرد اخیر نوعی پیروزی برای دستگاه دیپلماسی ما در مقوله پرونده هستهای قلمداد میشود که با مدیریت صحیح و عدم عقبنشینی از حقوق حقه کشورمان میتواند نتایج مثبتی از جمله بازگشت پرونده هستهای به شورای حکام و شکست سیاستهای غیراصولی و خصمانه غرب را به همراه داشته باشد هر چند که در این مسیر، دشواریهایی نیز وجود دارد که با پشتوانه ملی و مردمی میتوان بر آن پیروز شد.