رشد بحران، زائیده سیستم سرمایه‌داری غرب

نشریه مسائل و تحولات اقتصادی جهان، چاپ سازمان برنامه و بودجه در تحلیلی رکود اقتصادی سیستم سرمایه‌داری جهانی را خاطرنشان ساخته است. و این مسائل شامل افزایش سطح تورم، مشکلات موازنه، پرداختها، رشد کم اقتصادی، افزایش تعداد بیکاران، رشد منفی تولید ناخالص ملی و نتایج معکوس سیستم‌های پولی کلا زمینه و بحران اقتصادی خطرناکی را برای سیستم سرمایه‌داری جهانی فراهم کرده و بنظر میرسد طی سال‌های 82 -1981 در اکثر کشورهای غربی این مسائل عمده اقتصادی غیر قابل کنترل خواهد بود. البته رشد بحران زائیده سیستم سرمایه‌داری غرب بوده و علیرغم معادلات و آمار سیاسی و اقتصادی بین کشورهای فقیر و غنی امروز نمی‌توان از توسعه اقتصادی سرمایه‌داری جهان با اطمینان بحث کرد. کشورهای سرمایه‌داری جهان در سال 1980 دومین بار کاهش عمده رشد اقتصادی را از سال 1973 تجربه کردند. میزان رشد تولید ناخالص داخلی برای این گونه کشورها و کشورهای عمده صنعتی بخصوص در دوره 80 - 1979 به شدت کاهش یافت. به این ترتیب بهبود کمی را برای دوره 2 - 1981 انتظار می‌رود بعلاوه کاهش بلندمدت روند رشد اقتصادی که در دوره 73 -1961 به 5/5 درصد می‌رسید در سال 80 -1974 به 5/2 درصد رسید و پیش‌بینی می‌شود این رقم در سال 82 -1981 در حدود 5/2 درصد ثابت بماند. همچنین این کاهش میزان رشد در دهه 1970 بعلت رکود نه چندان کم سرمایه‌گذاری این گونه کشورها بوده است. عوامل این کاهش سرمایه‌گذاری عبارتند از ضعف نسبی در دوره بهبودی تورم فزاینده، عدم اطمینان نسبت به خط مشها، سیاستها، رشد اقتصادی در آینده و تغییرات ناگهانی نرخ ارزها است. بعلاوه کشورهای سرمایه‌داری جهان از سال 1973 شروع به تحقیقاتی در مورد تبدیل تکنولوژی سیستم تولید با استفاده کمتر از انرژی کردند که هزینه آن بر رشد همه جانبه این کشورها تائید داشت.

خبرگزاری جمهوری اسلامی در ادامه این گزارش می‌افزاید کاهش رشد اقتصادی در کشورهای سرمایه‌داری موجب افزایش بیکاری در تمام سطوح جوامع شده است. طبق پیش‌بینی‌های انجام شده میزان بیکاری تا سال 1982 حدود 5/7 درصد در جهان افزایش خواهد یافت و در کلیه کشورهای سرمایه‌داری رقم بیکاری به 26 میلیون تن خواهد رسید. برای مثال میزان بیکاری در آمریکا تا پایان سپتامبر 1981 به 5/7 درصد رسیده و پیش‌بینی می‌شود این رقم تا پایان سال جاری به 8 درصد برسد. در آلمان غربی میزان بیکاری از 8/4 درصد در سال 1980 به 4/5 درصد در سال 1981 رسید. همچنین در انگلیس این میزان تا پایان 1980 به 4/12 درصد بالغ شد که این رقم بعد از جنگ دوم جهانی تاکنون بی‌سابقه بوده است. بعلاوه در سال‌های 75 -1974 سطح اشتغال بسرعت کاهش یافت و حتی بهبود بعدی آن نتوانست میزان بیکاری را کاهش دهد. بنابراین در رکود اقتصادی در سال 1980 شرکت‌های اقتصادی عموما نیروی کاری خود را برای شرایط نامساعدتر اقتصادی تعدیل کردند. و اگر چه میزان بیکاری بطور کلی افزایش داشت ولی این افزایش شدید و همه جانبه نبود. در واقع در سه کشور کانادا، ایتالیا و ژاپن سطح بیکاری نسبت به سال گذشته تغییرات جزئی داشت و شدیدترین میزان افزایش بیکاری در آمریکا و انگلیس و بعضی از کشورهای کوچکتر دیده شد. حجم تجارت جهانی در سال 1981 نسبت به سال 1980 کاهش یافت و از جهتی رکود ادواری کشورهای سرمایه‌داری موجب شد تا رشد حجم تولید و تجارت خارجی به میزان قابل توجهی در سال 1980 کاهش یابد بعلاوه تنها کشوری که توانست بیشترین میزان رشد اقتصادی را در این دوره بدست آورد ژاپن بود. در ضمن افزایش چشمگیر رشد اقتصادی ژاپن در سال 1980 عموما در نتیجه افزایش بسیار سریع صادرات این کشور بود. به این ترتیب نفوذ و نیروی صادراتی ژاپن باعث شد تا تقاضا برای تولیدات داخلی کالا ها در اروپا و آمریکای شمالی کاهش یابد.