مخالفان استقلال کوزوو

گروه بین‌الملل- هرمز برادران: پروژه چند ماهه استقلال کوزوو سرانجام به سد مخالفت روس‌ها برخورد کرد و متوقف شد.

روسیه بر جانبداری از صربستان، مسأله استقلال کوزوو را تا آنجا پیش برد که در گام آخر به حربه حق وتو در شورای امنیت متوسل گردید، اما این همه داستان توقف آرزوهای استقلال‌طلبی مسلمان کوزوو نیست. حرکت مسکو در جلوگیری از استقلال کوزوو پرده دیگری از نمایش رویارویی با غرب بود.

گروه غرب که پیش‌نویس استقلال کوزوو را نوشته بودند از گشودن جبهه نزاع جدید با روسیه در بالکان خودداری کرده و به بسته شدن این پرونده از شورای امنیت و خروج آن از این شورا تن دادند. اکنون مسأله کوزوو درست در همان نقطه‌ای قرار گرفته که قبلاً بود یعنی این پرونده باز هم به گروه تماس غرب شامل آلمان، آمریکا، روسیه، انگلیس، فرانسه و ایتالیا ارجاع یافت و قرار شد پس از 120 روز بحث و مذاکره پیرامون آن تصمیم تازه‌ای درباره کوزوو اتخاذ شود. مقام‌های استان 2 میلیون نفری کوزوو که 90 درصد آن را آلبانیایی تباران تشکیل می‌دهند در اعتراض به ناکامی موافقان استقلال آن در شورای امنیت اعلام کرده‌اند که به طور یک جانبه در 28 نوامبر استقلال خود را در نقشه جغرافیایی و تاریخی اروپا به ثبت خواهند رساند.

دست در وضعیتی که مسلمانان بالکان این چنین از نقض بدیهی‌ترین حقوق خویش خشمگین هستند طرف دیگر یعنی صرب‌ها سرمست یک پیروزی هستند. رد پیش‌نویس قطعنامه استقلال کوزوو برگ برنده مهمی برای مسکو و بلگراد است چرا که صربستان توانسته تمامیت ارضی خود را تا مدتی دیگر حفظ کند و روسیه نیز موفق شده در ورای ظواهر ماجرا به اهداف استراتژیک خود که عمدتاً احیای نفوذ دوران امپراتوری شوروی است، دست یابد.

به اعتقاد ناظران در بازی جدید بالکان اهداف روس‌ها بسیار روشن است. آنها در پی چند هدف روشن هستند که مهم‌ترین آن پیش گرفتن سیاست تهاجمی خود در مناطق و مرزهای منتهی به اروپا و غرب و رسیدن به جایگاه یک ابرقدرت در سطحی که اتحاد جماهیر شوروی سابق در آن قرار داشت. اما جدای از رقابت بازیگران خارجی مسأله مهم در پیامد توقف پروژه استقلال کوزوو احتمال بروز تنش و درگیری است، بحرانی که ممکن است پس از استقلال یک جانبه کوزوو و پشتیبانی مستمر آمریکا، اروپا و سازمان ملل از پریشتینا اوج گیرد و بار دیگر آتش نزاع قومی در بالکان را برافزود.

در هر حال به نظر می‌آید کوزوو در قیاس با دیگر مناطق بالکان سرنوشتی دشوارتر دارد. این جمهوری کوچک در واپسین سال قرن بیستم یک بار شاهد قتل عام مردم مسلمان بود که پس از آن اداره این استان، تحت نظارت سازمان ملل صورت می‌گیرد. صرب‌های کوزوو به دلیل پیوندهای فرهنگی و تاریخی با صربستان خواهان ادغام کامل این استان در صربستان هستند. اما سازمان ملل برای تحقق خواسته‌های اکثریت آلبانیایی تباران در نظر دارد کنترل کوزوو را به اتحادیه اروپا واگذار کند. آمریکا و اروپا نیز به منظور مهار سلطه‌جویی صرب‌ها و جلوگیری از بلندپروازی‌های روس‌ها از این طرح حمایت می‌کنند. در آخرین گام زلمای خلیل زاد سفیر آمریکا در سازمان ملل تهدید کرده که اگر روسیه همچنان با استقلال کوزوو مخالفت کند پرونده را به خارج از شورای امنیت منتقل خواهد کرد. در صورتی که چنین اتفاقی رخ دهد هواداران استقلال کوزوو از اهرم‌هایی پرقدرت‌تر برای عقب‌نشاندن روسیه بهره خواهند جست. با این وجود کم نیستند تحلیلگرانی که بر این باورند آینده کوزوو همان مسیری را در پیش خواهد گرفت که طرح مارتی آهتیساری نماینده ویژه سازمان ملل درباره کوزوو و آلبانیایی‌تباران این استان بر آن تأکید دارند: استقلال.