تحلیل گاردین از اختلاف میان دیک‌چنی و رایس

‌سرویس ترجمه: ایران و آمریکا در حالی برای دور دوم مذاکرات درباره عراق آماده می‌شوند که در چند هفته اخیر، جنگ سرد میان دو کشور شدت گرفته است.

علاوه بر آن وزارت خارجه آمریکا در موضع جناح میانه‌‌روتر از دیگر جناحهای این کشور تلاش دارد تا با ایجاد راهکارهای مناسب، مانع از تشدید تنشهای موجود در روابط ایران و آمریکا شود تا شاید بتواند با به نتیجه رساندن مذاکرات عراق، موضع خود در برابر جناح چنی در کاخ سفید و کنگره را تقویت کند.

اما جناح وابسته به نومحافظه‌کاران به رهبری دیک‌چنی معاون رئیس‌جمهور آمریکا، که گروه گسترده‌ای از مسؤولان این کشور را تشکیل می‌دهند، تلاش دارند تا فشارها علیه ایران را تشدید کنند، بنابراین هم اکنون دو دیدگاه در هیأت حاکمه آمریکا وجود دارد: دیدگاه مقابله با قدرت‌نمایی نظامی، که جناح وابسته به چنی و لابی صهیونیسم در کنگره و کاخ سفید، پیگیر آن هستند. و دیدگاه مقابله با ایران از راه دیپلماسی و ایجاد اجماع بین‌المللی علیه تهران که جناح حاکم بر وزارت خارجه آمریکا آن را در دستور کار خود دارد. از این دو دیدگاه طیف گسترده‌ای از دولتمردان دو حزب جمهوریخواه و دموکرات را دولت و کنگره آمریکا در برمی‌گیرد و حتی بخشی از کارشناسان غیرحکومتی مسائل سیاسی و نظامی آمریکا نیز در راستای این دو دیدگاه حرکت می‌کنند. مخالفان مذاکره با ایران درباره عراق بر این باورند که چنین روندی، می‌تواند بر موضع آمریکا در برنامه هسته‌ای ایران تأثیر منفی بگذارد.

«مارک گرشت» از مؤسسه اینتر پریزبرین بر این اعتقاد است که هر چه آمریکا در این مذاکرات غرق شود، امکان برخورد شدیدتر با ایران کمتر خواهد شد.

وی که نمونه‌ای از تفکر نئومحافظه‌کاری در آمریکا به شمار می‌رود، استدلال می‌کند که چون ایران و آمریکا منافع متضادی در عراق دارند، امکان دستیابی به همکاری این کشور با آمریکا در عراق دست‌ نیافتنی است.

جناح نومحافظه‌کار آمریکا می‌گوید: مذاکرات ایران و آمریکا درباره عراق، موجب نارضایتی هم‌پیمانان عرب آمریکا در منطقه تقویت و وزنه ایران در برابر متحدان آمریکا در منطقه می‌شود. از این روست که طرح مشارکت نماینده عربستان در مذاکرات عراق را نیز ارایه کرده‌اند. البته در این میان دیدگاههای میانه‌رو در آمریکا، همچون «گری‌سیک» بر این باورند که ایران و آمریکا می‌توانند روی منافع مشترک در عراق و منطقه همکاری کنند، مباحثی چون امنیت و ثبات داخلی عراق و حمایت از دولت مرکزی این کشور می‌تواند محور این همکاریها باشد.

این گروه می‌گویند: آمریکا باید منافع ایران در عراق را در نظر بگیرد. زیرا در غیر این صورت، راه به جایی نخواهد برد. البته این گروه هم اکنون در اقلیت هستند. بنابراین آمریکا هم‌اکنون سیاست آمیخته‌ای از قدرت‌نمایی و فشار سیاسی را در ازای ایران در دستور کار دارد که هر دوی آنها با هدف مهار ایران و عراق و منطقه طراحی شده است. از این رو، حکومت آمریکا به موازات ایجاد ارتباط با ایران، فعالیتهای خود علیه تهران را در جبهه‌های متعددی تشدید کرد، که فشار بر کشورهای عرب منطقه برای ایجاد اتحاد ضدایرانی، دادن ماموریت ویژه به سیا برای بی‌ثباتی در ایران و ایجاد مشکلات پولی و بانکی برای ایران در عرصه بین‌المللی و همچنین درخواست بودجه 90 میلیون دلاری برای تأثیرگذاری بر نهادهای مردمی از راه رسانه و ایجاد ارتباط با محافل علمی و فرهنگی «اجرای دیپلماسی عمومی» بخشی از این اقدامهاست که به همراه مذاکره با ایران در عراق در حال رخ دادن است. نتیجه اینکه طیف کلی حاکم بر آمریکا، مذاکرات با ایران درباره عراق را با هدف مهار ایران در عراق و منطقه انجام می‌دهند و هرگاه راه مذاکرات از این هدف منحرف شود و به نتیجه مطلوب آنان نرسد، این مذاکرات را قطع کرده و همه توافقهای انجام شده را زیر پای خواهند گذاشت.

لذا با توجه به آن چه گفته شد، بهترین گزینه در مقطع کنونی برای ایران و جناح میانه‌رو آمریکا، ادامه مذاکرات است، هر چند باید توجه کرد که مذاکره تنها یکی از راهکارهای هیات حاکمه آمریکا برای پیروزی مقابل ایران است و نباید از چندین برنامه دیگر کاخ سفید که به موازات مذاکره پیگیری می‌شود غافل ماند.

رایس برای نشان دادن حس نیت خود ادعا کرده است که بازداشت چهار آمریکایی «هاله اسفندیاری، کیان تاجبخش و علی شاکری و نازی عظیمی» نمی‌تواند بر روی مذاکرات ما با ایران تأثیری داشته باشد. وی در مقایسه این مسأله با بحران گروگانگیری‌ سال 1979 گفت: لازم نیست به مسایل گذشته و تاریخی بازگردیم. ضمن این که من بر این باورم که وضعیت آن زمان نیز با امروز بسیار متفاوت بوده است و بازداشت‌شدگان کنونی، ربطی به تلاشهای ما در دیگر زمینه‌ها ندارند.

این موضعگیری رایس اگر چه کپی‌برداری از موضعگیری آلبرایت وزیر خارجه کلینتون دموکرات می‌باشد، اما اگر در آستانه مذاکرات دور دوم، ایران و آمریکا برای زندانیان دستگیر شده خود به توافق برسند، می‌توان به چشم‌انداز مذاکرات ایران و آمریکا امیدوارتر بود.