پالایش محافل مذهبی از خط تفرقه

بسم‌الله‌الرحمن‌الرحیم

بیانات مهم رهبر معظم انقلاب اسلامی در مورد شعرا و مداحان اهل‌بیت علیهم‌السلام که همزمان با سالروز ولادت باسعادت حضرت فاطمه‌زهرا سلام الله علیها ایراد شد، وظیفه همه صاحبان قلم و بیان و اهل تبلیغ را بیش از گذشته سنگین کرد. ایشان در این بیانات، بر دو نکته اساسی تکیه کردند که هر دو برای حفظ هویت دینی و مذهبی و کیان نظام جمهوری اسلامی اهمیت فراوان دارند.

نکته اول، ضروریت پرهیز مداحان از بکار بردن آهنگ‌های غربی و لهو و لعب تحت عنوان نوآوری بود که متأسفانه از عوارض خطرناک محافل مذهبی امروز جامعه ما، اعم از عزاداری و جشن‌هاست. رهبر معظم انقلاب در این بیانات ضمن تأکید بر ضرورت پالایش محافل مذهبی از این عارضه خطرناک، مداحان و گردانندگان این محافل را به استفاده از اشعار پرمحتوائی که ایمان مخاطبان را افزایش میدهد دعوت نموده و یادآور شدند نوآوری باید در امتداد شیوه پیشکسوتان باشد.

پیشکسوتان، همواره به فاخر بودن محتوای اشعار و مطالبی که بیان می‌کردند، ملتزم بودند، شیوه و سبک خواندن اشعار و بیان مطالب را در چارچوب آهنگ و لحن متین و متناسب با محتواها رعایت می‌کردند و از به زبان آوردن سخنان سخیف و دادن نسبت‌هائی که در شأن بزرگان دین نیستند و از استناد به خواب و خیال و اوهام و خرافات پرهیز می‌کردند. مداحان اهل‌بیت، فقط با ادامه همین راه است که می‌توانند وضعیت اعتقادی موجود مخاطبان خود را حفظ نمایند و اگر بیشتر تلاش کنند ایمان آنها را تقویت کنند. آنچه باعث شد رهبر معظم انقلاب برای چندمین‌بار وارد این مقوله شوند و یکبار دیگر نسبت به انحرافاتی که در مداحی‌ها پیش آمده هشدار دهند، نفوذ انحرافات تحت عنوان نوآوری در محافل مذهبی است که بسیار خطرناک و نوع دیگری از تهاجم فرهنگی است.

نکته دیگری که رهبر معظم انقلاب به مداحان و همه دست‌اندرکاران تبلیغات دینی گوشزد کردند جهت‌گیری خلاف وحدت اسلامی در محافل مذهبی و به بهانه ترویج ولایت است. ایشان، این خطر را چنین بیان کردند:

«یکی از چیزهائی که من بخصوص میخواهم تکیه کنم، مسئله «انسجام اسلامی» است که ما گفتیم. انسجام اسلامی یعنی عصبیتهای بین‌المذاهبی مسلمانها نباید تحریک شود. شما نباید کاری کنید که عصبیت آن مسلمان غیرشیعه علیه شما تحریک شود؛ او هم متقابلاً نباید کاری کند که غیرت و عصبیت شما را علیه خودش تحریک کند. آنها همین را میخواهند. الان شما ببینید دو تا گروه فلسطینی در فلسطین دارند با هم میجنگند! برای اسرائیل چه از این بهتر! به‌جای اینکه تفنگها به طرف آنها متوجه شود، علیه همدیگر دارند میجنگند! خوب، این خیلی چیز خوبی برای اسرائیل است. چقدر خرج کند، می‌ارزد که یک‌چنین وضعی پیش بیاید. فرض بفرمائید در لبنان هم یک گروهی پیدا میشوند و بنا میکنند با یک گروه دیگری مبارزه کردن و جنگیدن. چه نعمتی بزرگتر از این برای اسرائیل و آمریکا! این بهتر است یا اینکه یک گروهی مثل حزب‌الله بیاید جلو، همه هم دنبالش ـ بعضی از روی دل و ایمان، بعضی هم از روی ترس و افکار عمومی ـ و اسرائیل را شکست بدهند؟ معلوم است که وضعیت اختلاف برای آنها بهتر است. در دنیای اسلام، قضیه همین است. آیا مسلمانهای مصر و اردن و عراق و پاکستان و هند و ترکیه و جاهای دیگر، اگر به خیابانها بیایند و به‌ نفع جمهوری اسلامی شعار بدهند، برای آمریکا بهتر است یا کاری کند که اگر در یک مسئله‌ای، ایران اسلامی صدائی بلند کرد، همه این ملتها خاموش بشوند؛ بعضیها اظهار مخالفت هم بکنند؟ پیداست دنبال دومی‌اند. چه جوری میشود؟ چطور ممکن است این کار؟ خیلی آسان است. کاری کنند که عصبیتهای شیعه و سنی را زنده کنند. به آنها تفهیم کنند اینها شیعه‌اند؛ اینها صحابه را سبب میکنند؛ اینها مقدسین شما را چنین و چنان میکنند. جدائی بیاندازند؛ آنها این را میخواهند. منادی وحدت شیعه و سنی، از اولی که این فکرها پیدا شده، این چیزها مورد نظرش بوده است. یک عده‌ای چرا نمیفهمند؟ امام بزرگوار ما که منادی اتحاد بین مسلمین بود، از همه اینهائی که مدعی‌اند، ولایتش و اعتقادش و ارادتش و عشقش به ائمه (علیهم‌السلام) بیشتر بود. او بهتر میفهمید ولایت را یا فلان آدم عامی که حالا به اسم ولایت کارهای خلاف می‌کند، حرفهای بی‌ربط میزند در مجالس عام و خاص؟ وحدت را حفظ کنید».

متأسفانه در جامعه اهل تبلیغ، اعم از مداحان و منبری‌ها، افرادی وجود دارند که به این مسأله بسیارمهم بی‌اعتنا هستند. عده‌ای از این افراد، به دلیل ناآشنائی با عمق مسائل است که دچار چنین وضعیتی هستند. این جماعت اصولاً نباید اجازه ورود به جرگه اهل تبلیغ را پیدا کنند. محافل مذهبی جای عناصر ناآگاه نیست. چنین افرادی بجای آنکه دین را ترویج کنند، به دین ضربه می‌زنند.

عده‌ای نیز بر انحرافی بودن این روش واقفند و عمداً مرتکب چنین اعمالی می‌شوند تا به تفرقه دامن بزنند. این افراد، اهل ولایت بودن را بهانه قرار میدهند و پشت این نقاب مقدس که به چهره خود میزنند، تیشه به ریشه دین می‌زنند و با نظام اسلامی که براساس ولایت تأسیس شده و در خدمت اسلام است دشمنی می‌کنند. مداحان و مبلغان اصیل باید این عناصر را طرد نمایند و در پالایش جامعه مداحان و مبلغان مذهبی از عناصر تفرقه‌افکن بکوشند. درباره چنین افرادی است که رهبر معظم انقلاب در ادامه بیاناتشان میفرمایند:

«اگر دیدید در جامعه بین شما کسانی هستند که عکس این رفتار میکنند، آنها را طردشان کنید؛ مخالفت خودتان را به آنها ابراز و اعلام کنید؛ اینها ضرر میزنند؛ ضربه میزنند. ضربه به اسلام میزنند، ضربه به تشیع میزنند، ضربه به جامعه اسلامی میزنند. این از جمله مسائل بسیار مهم است».

اهمیت این مسأله را نیز ایشان در همین بیاناتشان به روشنی بیان کردند. ضربه‌ای که به امت اسلامی در طول قرون وارد شد و مسلمانان را دچار انحطاط ساخت و در برابر دشمنان زمین‌گیر کرد، ناشی از بی‌توجهی به وحدت اسلامی بود. این ضربه را دشمن همچنان باقوت و قدرت و متأسفانه در بسیاری موارد به دست خودی‌ها بر پیکر اسلام وارد می‌کند. بعد از پیروزی انقلاب و تأسیس نظام جمهوری اسلامی، تلاش و سرمایه‌گذاری دشمن برای ایجاد تفرقه و بدبین ساختن مسلمانان به این نظام دینی افزایش یافت و با کمال تأسف بخشی از این سرمایه را برای بکار گرفتن خودی‌هائی که چه آگاه و چه ناآگاه در خدمت خط تفرقه قرار دارند هزینه کرده و می‌کند. هشدار مهم رهبری در پایان بیاناتشان در جمع شعرا و مداحان اهل‌بیت در این زمینه و اهمیت وحدت اسلامی و خطر بی‌توجهی به آن و جهت‌گیری‌های خلاف وحدت، شنیدنی است:

«امروز وحدت اسلامی به‌نفع نظام اسلامی است؛ به‌نفع جمهوری اسلامی است. علیه این جهت‌گیری حرکت کردن، به‌نفع آمریکاست؛ به‌نفع صهیونیستهاست؛ به‌نفع همان گردن‌کلفتهائی است که در دنیای اسلام جیبهایشان را از دلارهای نفتی پر کردند و دلشان نمیخواهد که عنصری مثل جمهوری اسلامی، مثل ملت ایران اصلاً وجود داشته باشد».

آنچه امروز مورد نیاز است، کاربردی کردن توصیه‌ها و هشدارهای رهبری است. علاوه‌بر دستگاه‌های فرهنگی که باید در این زمینه احساس وظیفه کنند، رسانه ملی نیز باید وقت و امکانات قابل توجهی برای تشریح این توصیه‌ها و هشدار‌های مهم اختصاص دهد و در گزینش آنچه از این رسانه پرنفوذ پخش می‌شود معیارهای صحیح را رعایت نماید و از این طریق سهم عمده‌ای در پالایش برنامه‌های محافل مذهبی برعهده بگیرد.