در ماه مه گذشته، زنکو سوزوکی، نخستوزیر ژاپن با این قول که ژاپن «تلاشهای بیشتری» برای تنظیم ارتشی متکی بنفس، انجام خواهد داد. قولهایی به امریکائیان داد. افسران پرحرارت دولت ریگان که منظورشان حفظ منافع صنایع نظامی است با پیشنهادات مفصلی برای هر چیز، از برنامهریزی احتمالی استراتژی مشترک تا فروش مجدد عظیم تسلیحات امریکائی، عکسالعملشان را نشان دادند. اما از آغاز، علائم واضحی بود که سوزوکی بیشتر از توانائیاش و یا حتی بیشتر از آنچه قصد دارد وفا کند، قول میداده است. در هفتههای اخیر این بیمیلی به کنارهگیری در مقیاس وسیعی منجر شده است. و نتیجه احتمالا انفجار تازهای از احساسات سخت بین واشنگتن و توکیو میباشد. یک مامور ژاپنی تصدیق کرد که: «ما منتظر هوای ضربتی در پیش هستیم». منابع موثق سیاسی ژاپن میگویند دولت سوزوکی احتمالا ایالات متحده را از دو جهت خشمگین میسازد. نخستوزیر در مورد موافقتهای حاصله در کنفرانس ماه مه واشنگتن، تامل بیشتری به خرج داده و ممکن است در قولهای نسبتا کمتر از آنچه که به دولت کارتر داده بودغرق شود.
اوائل تابستان گذشته، توکیو 5/7 درصد محدودیت در افزایش بودجه دفاعی 2/11 بیلیون دلاری کشور در سال آینده را اعلام نمود. در این حد، متخصصین دفاع میگویند. مخارج خیلی کمتر از آن خواهد بود که حتی بخشی از برنامه نوسازی تجهیزات جاهطلبانه را که بوسیله ماموران آمریکائی تحت فشار است، بپوشاند. گرچه منابع وزارت دارائی گزارش میدهند که افزایش واقعی کنونی حتی کمتر است و در 5 درصد ثابت نگهداشته خواهد شد. در شرایط عملی، این عمل ممکنست به مفهوم تاخیر جدی حتی در کسب طرحهای طویلالمدت جتهای جنگنده اف 15 و هواپیماهای گشتی ضد زیردریائی اوریون پی 3 سی برای تحویل به ژاپن باشد.
واشنگتن حفظ نیروهای مسلح ژاپنی را به عنوان ضرورتی بخاطر خود ژاپنیها در پیوند با سرمایهداران جهانی، مینگرد. یک دیپلمات آمریکائی در توکیو میگوید: «مهمترین چیزی که ما به آن توجه میکنیم حمایت از خطوط دریائی برای ذخائر نفتی است.» دولت سوزوکی بنظر میرسد که بیشتر در مورد فشارهای مالی تا تهدیدات ممکنه از خارج، نگران میباشد.
کسر بودجه دولت ژاپن یکی از بالاترین کسر بودجههای دنیاست. و با اساس سیاسی بسیار شکننده کنونی، حمایت از افزایش وسیع، مالیاتها، دولت سوزوکی احساس میکند که هیچ راهی بجز ادامه کنترل هزینههای دفاعی ندارد.
سواری مجانی
مباحثه در گوشهای سنگین فراوان در واشنگتن موثر میافتد، زیرا معتقدین خاطرنشان میسازند که انتظار میرود عدم موازنه تجارتی ژاپن با امپریالیسم غرب در سال 1981، بالاتر از 15بیلیون دلار یعنی 50 درصد افزایش، که در طول همان دوره در سال قبل، بوده برود. کارمندان دولتی ریگان در مورد شکاف در حال رشد و ملاقاتکنندگان سطح بالای اخیر توکیو، هشدار داده و همچنین فرانک کارلوسی، معاون وزیر دفاع، محتاطانه از تهدید و اتمام حجت در مورد مسئله دفاع، خودداری میکند. اما کارمندان دولت ریگان کاملا به توکیو اخطار کردهاند که ممکن است قادر به حفظ این دو مسئله بطور جداگانه نباشند، و یک کارمند سفارت ایالات متحده در توکیو میگوید: «احساس در حال رشد حاکی از آن است که ژاپنیها بنحوی بازارهای ما را بدون پرداخت کافی برای دفاع در دست میگیرند». این آخرین تعریف تئوری سواری مجانی است _ و مشکل مهم جلوگیری از نوع پیوندهای ممانعتآمیز در کنگره ژاپن میباشد. کارمندان توکیو در حال حاضر برنامههای توکیو در مورد برنامههای دفاعی ژاپن برای اوائل سال آینده را مورد توجه قرار دادهاند. یک کارمند بطور مسلم میداند که ژاپن دقیقا و بطور جدی در فشارهائی جدی از جانب ایالات متحده است. تنی چند از ناظران از توکیو انتظار دارند که فورا تعهد هرچیز بجز امتیازات تجاری جزئی را قبول کند. و با ارقام بودجه تازه قطعی، بعید است که سوزوکی «ینی» (واحد پول ژاپن) برای خرج کردن بیشتر در مورد دفاع داشته باشد. و بهمین دلیل ممکن است که به توسعه مهارتها دارد، خوشبین شود.
نکته مهم این است که آمریکا بهر طریق در این خیال است که ژاپن را تجهیز نموده تا بتواند بدون حضور نیروهای آمریکائی حفاظت از منطقه پاسیفیک را برعهده گرفته و در نتیجه آمریکا براحتی خود مشغول خاورمیانه گردد. از این راه منابع انرژئی ژاپن نیز محفوظ خواهد ماند. در سر راه همه این مسائل مشکل عمده ژاپن که نمیتواند خود را بطور دربست در اختیار غرب قرار دهد اقتصاد صددرصد وابسته این کشور به صادرات است. بهمین جهت مشکل بتواند که ژاپن از قید خود را خارج سازد.