سیستم انتخاباتی فرانسه

در سیستم فرانسه نمایندگان مردم در تاسیسات جمهوری بوسیله انتخابات مستقیم و یا غیرمستقیم انتخاب می‌شوند انتخابات مستقیم عبارت از انتخاباتی است که مردم بدون واسطه نمایندگان خود را برمی‌گزینند بعنوان مثال در فرانسه انتخابات ریاست جمهوری مجلس شورا، انجمن‌های استان، انجمن‌های شهرستان، شهردارها بوسیله انتخابات مستقیم توسط مردم انتخاب میشوند.
در انتخابات غیرمستقیم نمایندگان منتخب مردم مبادرت به انتخاب می‌نمایند، بعنوان مثال در فرانسه نمایندگان مجلس سنا به صورت غیرمستقیم به مجلس راه می‌یابند، بدین ترتیب که یک هیئت انتخاباتی مرکب از نمایندگان مجلس شورا، نمایندگان انجمن‌های استان و شهرستان که خود بصورت مستقیم توسط مردم انتخاب می‌شوند مبادرت به انتخابات سناتورها در هر دو پارلمان می‌نمایند.
در فرانسه تمام اتباع کشور از حق رای مساوی برخوردارند و هر نفر فقط حق یک رای دارند، افرادی که مایل به رای دادن هستند باید قبلا در حوزه اقامت خود ثبت‌نام نمایند شرایط ثبت‌نام در هر حوزه بشرح زیر است:
1_ رای‌دهنده باید مقیم حوزه انتخابیه بوده و یا لااقل شش ماه قبل از انتخابات در آن حوزه ساکن باشد.
2_ کارمندان دولت که بر حسب مقتضیات شغلی در حوزه انتخابیه ساکن هستند.
3_ افرادی که حداقل 5 سال متوالی با احتساب سال انتخابات، مالیات مستقیم خود را در حوزه انتخابیه پرداخت کرده باشند.
فرانسویان مقیم خارج از کشور مجازند نزد کنسولگری فرانسه در خارج جزو هر حوزه ای که بیش از 30000 نفر جمعیت داشته باشند ثبت‌نام نمایند.
طبق قانون رای دادن آزاد است و هر شخصی مجاز است که در انتخابات شرکت نماید، همچنین رای مخفی است و هر رای‌دهنده باید شخصا رای خود را به صندوق بیندازد، ولی در حالات استثنائی دادن نمایندگی به شخص دیگر امکان‌پذیر می‌باشد و این مورد بخصوص برای فرانسویانی که مقیم خارج هستند بیشتر مشاهده می‌شود، ضمنا هر نماینده می‌تواند فقط به نمایندگی از 5 نفر رای دهد.
جهت برگزاری انتخابات کشور به حوزه‌های انتخابیه تقسیم می‌گردد، این حوزه ممکن است منطبق به کادر تقسیمات اداری بوده و ممکن است محدودتر یا وسیع‌تر باشد در فرانسه حوزه‌های انتخابیه برای مجلس سنا با کادر تقسیمات کشوری منطبق است در صورتیکه برای مجلس شورا کادر حوزه‌های انتخابیه با کادر تقسیمات کشوری منطبق نیست بدین ترتیب که کل کشور به 465 حوزه انتخابیه تقسیم گردیده و در حال حاضر هر حوزه بطور متوسط 92000 نفر جمعیت را شامل می‌شود.
طریقه رای‌گیری
در فرانسه برای تاسیسات مختلف جمهوری به نحو مستقیم و غیرمستقیم رای‌گیری به عمل می‌آید بدین معنی که برای انتخابات ریاست جمهوری مجلس شورا، انجمن‌های استان انجمن‌های شهرستان رای‌گیری به صورت مستقیم و دو مرحله‌ای است ولی برای مجلس سنا غیرمستقیم و دو مرحله‌ای است.
برای انتخابات ریاست جمهوری انتخابات دو مرحله‌ای است و فقط دو نفر از کاندیداها به دور دوم راه می‌یابند ولی در صورتیکه یک نفر در دور اول انتخابات حائز اکثریت مطلق (نصف + 1) وی بعنوان رئیس‌جمهور انتخاب خواهد شد، ولی اگر هیچیک از کاندیداها حائز اکثریت مطلق نشود، دومین دور انتخابات دومین یکشنبه از تاریخ دور اول برگزار می‌گردد. انتخابات ریاست جمهوری جدید، حداقل 20 روز و حداکثر 30 روز قبل از پایان دوره قانونی ریاست جمهوری قبلی برگزار می‌گردد.
در صورتیکه بهر دلیلی رئیس‌جمهور نتواند وظایف خود را انجام دهد و این عدم توانائی توسط اکثریت مطلق اعضاء شورای نگهبان قانون اساسی تائید شود رئیس سنا موقتاً تا رفع موانع وظایف رئیس‌جمهوری را انجام خواهد داد و در صورتیکه رئیس سنا نیز به نوبه خود منع قانونی داشته باشد وظایف رئیس‌جمهور به عهده دولت گزارده خواهد شد، و انتخابات جدید طبق قانون برگزار خواهد گردید.
انتخابات مجلس شورا نیز دو مرحله‌ای بوده با این تفاوت که کشور به حوزه‌های انتخابیه مستقیم و اهالی هر حوزه نسبت به انتخاب نماینده خود اقدام می‌نمایند، در این مورد نیز هر نماینده‌ای که در حوزه خود حائز اکثریت مطلق گردد در دور اول به مجلس راه خواهد یافت و در غیر اینصورت به دور دوم خواهد کشید و در دور دوم احراز اکثریت نسبی کافی است.
انتخابات سنا نیز غیرمستقیم ولی در عین حال دو مرحله‌ای است بدین ترتیب که نمایندگان مردم در مجلس شورا، در انجمن‌های استان و شهرستان در هر حوزه اقدام به انتخاب سناتورها نموده و در این صورت نیز هر سناتور که در دور اول حائز اهمیت مطلق شود به سنا راه خواهد یافت و در دور دوم نیز اکثریت نسبی کافی است.
انتخابات انجمن‌های استان و شهرستان نیز بصورت مستقیم و دو مرحله‌ای انجام می‌گیرد و فقط کسانی در دور اول انتخاب می‌شوند که حائز اکثریت مطلق بوده باشند و در دور دو نیز اکثریت نسبی کافی است، در صورتیکه چندین نماینده در دور دوم دارای آراء مساوی باشند مسن‌ترین آنها انتخاب خواهد گردید.
در قانون فرانسه مراجعه به افکار عمومی یا رفراندوم نیز پیش‌بینی گردیده است، بر طبق قانون اساسی، رئیس‌جمهور می‌تواند برحسب پیشنهاد دولت و یا پیشنهاد مشترک رئیس سنا و شورا که در روزنامه رسمی منتشر شده باشد موارد زیر را به رفراندوم بگذارند.
1– پروژه‌های قانونی در رابطه با تشکیلات جمهوری
2– تصویب عهدنامه‌ها بدون اینکه با قانون اساسی تناقضی داشته باشند.