اسرائیل در بحران

صهیونیسم در بحران است، عقب نشینی اسراییل از شهرک های نوارغزه در اوت 2005 شکاف های عمیقی را درون جامعه و در عرصه سیاست اسراییل آشکار کرد. عقب نشینی یکجانبه اسرائیل و نیز یک دهه تلاش برای دستیابی به صلح منجر به خلق بحران نشده بلکه آتش زیر خاکستری را شعله ور ساخته است.

«درواقع تفاوت های میان موافقان و مخالفان عقب نشینی به اعتبار عمیق بودن مسئله ریشه دار است. هرچند این مسئله از صورت یک مسئله سیاسی حاشیه ای به یک مسئله عمده و اصلی مبدل شده است.»

تا این زمان صهیونیسم درنظر معتقدان به آن دستاوردی چشمگیر بوده است. این امر نه تنها به علت موفقیت این جنبش در ایجاد جامعه پررونق، شکوفا و آزاد، بلکه از بابت توانایی جنبش در دفاع از استقلال کشور دربرابر تهاجم های مختلف بدون کمک گیری از نیروهای خارجی بوده است. اسراییل (به علاوه آمریکا) در زمره معدود رژیم موفق دوران پس از استعمار است.

اما شکاف ها در جامعه اسراییل اینک چنان آشکار شده اند که بیم آن می رود که بر تنها عاملی که هنوز اکثریت یهودیان را با یکدیگر متحد می سازد، غلبه کند. اسراییلی ها اینک از سیاست هایی کاملاً متعارض با یکدیگر دفاع می کنند و با یکدیگر با چنان احساساتی مواجه می شوند که نظیر آن در گفتمان های محلی و خانگی دیده نمی شود.

بخش های مختلف جامعه اسراییل نه تنها با یکدیگر درباره صلح و امنیت اختلاف نظر دارند، بلکه درخصوص مسایلی مانند دین، اخلاق، دموکراسی و وطن پرستی نیز وحدت نظر ندارند.

در جریان تخلیه شهرک ها در روز 11مه سال 2005 بسیاری ازاسراییلی ها نه تنها پرچم آبی و سفید اسراییل را برافراشته بودند، بلکه پرچم نارنجی رنگ منطقه یهودی نشین غزه را نیز بدست گرفته بودند و به این ترتیب همبستگی خود را با 9هزار یهودی ساکن این مناطق اعلام می کردند.

گروهی که این پرچم را دردست داشتند، اردوگاه ناسیونالیست مذهبی در اسراییل به شمار می آیند. طرفداران این اردوگاه نه تنها در نوار غزه بلکه در ساحل غربی و درشهرهای اسراییل نیز حضور دارند. زمانی که طرفداران این گروه کفه افکار عمومی را به سمت خود چرخش دادند موافقان عقب نشینی اسراییل از آبادی نشین ها به سراغ پرچم ملی اسراییل رفتند.

اردوگاه پرچم نارنجی ها خود را به عنوان مدافعان رویای اصلی اسراییل تلقی می کردند درحالیکه کسانی که تنها پرچم ملی را دردست داشتند و عمدتاً نیروهای چپ بودند چندان با ناسیونالیسم احساس همبستگی ندارند.» جنگ «رنگها» در اسراییل در واقع جنگ بر سر جوهره اصلی صهیونیسم است.

«ناسیونالیست ها و مذهبی ها خود را وارثان اصلی اسراییل و صهیونیسم به شمار می آورند. برخی از آنان خواهان پایان بخشیدن به اتحاد با یهودیان غیرمذهبی شده و اصرار دارند که میان خود و یهودیان ارتدوکس افراطی یا هاردی اتحاد برقرار کنند.

شمار دیگری از این افراد دل مشغول این پرسشند که چرا آیین صهیونیسم در جذب اکثریت اسراییلی ها ناکام مانده است.»

از زمان عقب نشینی، منازعه میان اسراییلی ها بعد فرهنگی نیز پیدا کرده است.

«یک گروه معتقدند که دولت یهود نمی تواند بدون ارتباط مستحکمی با آیین یهود به حیات خود ادامه دهد و گروه دیگر معتقدند که دولت اسراییل باید سکولار و غیردینی شود.»

از زمان عقب نشینی، رابطه میان ناسیونالیسم و مذهب نیز در اسراییل مسئله دار شده است. «در روز استقلال سال گذشته، روزنامه «ها آرتص» از نویسندگان، هنرمندان، روشنفکران و خاخام های مختلف خواست تا هویت اسراییلی را تعریف کنند. خود روزنامه فهرستی از تعاریف لغت نامه ای و مصطلحات میان مردم کوچه و بازار را نیز برای شکل دادن به بحث منتشر کرد.

جالب اینکه در این فهرست از جمله مشخصات اصلی اسراییلی ها رفتار بی ادبانه و زورگوئی مذهبی بیانگر یک پارادوکس نوعی یهودی نیز می باشد. یهودی معاصر می کوشد تا از به کار گرفتن سرنوشت یهودی خود در تعریف هویت خویش پرهیز کند. درست همانگونه که جنبش مذهبی صهیونیسم می کوشید یک دولت غیر دینی برپا کند.

به اعتقاد نگارنده، «پرسش محوری که اینک بسیاری از اسراییلی ها از بخش های مختلف طیف سیاسی باید با آن دست و پنجه نرم کنند، آن است که آیا اسراییل می تواند به عنوان یک دولت صهیونیست و بدون هیچ ارتباطی با آیین یهود باقی بماند.»

«متفکران چپ مانند «آموس آوز» رمان نویس می گویند نه تنها اسراییل باید سکولار شود، بلکه این تنها راهی است که می توان این رژیم را به یک جامعه مدرن تبدیل کرد.