بهزاد نبوی یک عضو شورای مرکزی سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی گفت: گفتمان اصلاحات، گفتمان قابل قبولی بوده است و روز به روز مردم بهخصوص نخبگان به حقانیت این گفتمان بیشتر پی میبرند، اما اگر کسی گمان میکند با رای دادن مجدد به اصلاحطلبان در عرض یک شب، همه شعارهای اصلاحی، محقق شده، تثبیت و نهادینه میشود، اشتباه میکند.
هرگز با طیف مقابل اصلاحات ائتلاف نخواهیم کرد
بهزاد نبوی در گفتوگویی با ایسنا با بیان اینکه هرگز در شرایط فعلی به ائتلافی فراگیر بین طیف گسترده مخالفان دولت کنونی اشاره نکردهام؛ چرا که در این صورت برخی مخالفان اصلاحات نیز در این ائتلاف قرار میگیرند "ادامه داد: بهعنوان مثال ائتلافی میان ما و موتلفه، ولو نانوشته، برای انتخابات مجلس هشتم را ناممکن دانسته و میدانم. معتقدم هرگز چنین اتفاقی رخ نمیدهد که ما و موتلفه از یک کاندیدای واحد حمایت کنیم و اگر از مصاحبههای اخیرم چنین چیزی برداشت میشود به این دلیل بود که فرصت نکردم آنها را بازبینی کنم. آنچه در مصاحبهها مدنظرم بود، امکان ائتلاف گسترده در طیفی بود که تمام اصلاحطلبان و برخی نیروهای مستقل را که در طیف مقابل اصلاحات قرار ندارند دربر میگیرد. وی افزود: تصور میکنم جبهه اصلاحات، حزب اعتماد ملی، حزب اعتدال و توسعه و... و همه نیروهایی که در این طیف میگنجند، به احتمال قوی، به صورت رسمی یا غیررسمی در انتخابات دور هشتم در کنار هم قرار میگیرند، اما اگر مساله مخالفت با جریان حاکم کنونی مطرح باشد، این طیف گستردهتر خواهد شد و حتی گروههایی را که با اصلاحطلبان نیز مخالف هستند دربر میگیرد. اگر سیاستهای فعلی ادامه یابد و مشکلات بیشتری برای کشور فراهم آورد، به گونهای که همه این مجموعهها احساس خطر کنند، حتی احتمال اینکه همگی در کنار هم قرار بگیرند، وجود دارد. نایبرییس مجلس ششم درباره اینکه اگر این ائتلاف ایجاد شود آیا میتواند در برابر جریان حاکم به پیروزی برسد، گفت: موفقیت و شکست نسبی است، ما انتخابات شوراها را یک موفقیت برای اصلاحطلبان میدانیم، اما نه یک پیروزی مطلق، بلکه آن را نسبت به انتظاراتی که با توجه به شرایط برگزاری انتخابات تا شمارش آرا و تمهیدات فراهم شده، برای تغییر نتیجه انتخابات، یک توفیق میدانیم. در مورد انتخابات مجلس نیز چنین است؛ یعنی اگر میگوییم امید به توفیق بیشتر در انتخابات مجلس داریم، به این معنا نیست که تمامی کرسیهای پارلمان در اختیار اصلاحطلبان قرار گیرد. با توجه به خطونشانهای شورای نگهبان و مواضع دستگاه مجری انتخابات، نتایجی مانند مجلس ششم را پیشبینی نمیکنیم، اما مشابه مجلس پنجم و بهتر از آن ممکن است؛ البته اگر انتخابات از حداقل آزادی، سلامت و رقابتی بودن برخوردار شود.
آزادی؟ سلامت؟ رقابتی بودن؟
وی در ادامه با ابراز اینکه "سه شاخص آزادی، سلامت و رقابتی بودن با علامت سوال مواجه است" افزود: از اینرو نمیتوان چگونگی حضور اصلاحطلبان را در انتخابات مجلس هشتم پیشبینی کرد، اما در عین حال تصور نمیکنم امکان و حتی ضرورت تکرار ماجراهای انتخابات مجلس هفتم وجود داشته باشد؛ چرا که در آن زمان، مساله "مرگ و زندگی" برای طیف مقابل اصلاحات مطرح بود؛ لذا تاحدی که در توان داشت وارد صحنه شد و ردصلاحیت سه هزار نفر را رقم زد و برای حذف این عده هزینههای بالایی پرداخت؛ از جمله تحصن بیست و چند روزه تاریخی نمایندگان مجلس ششم و استعفای آنان در اعتراض به نحوه انجام انتخابات و تلاش برای تهدید اساس جمهوریت نظام، استعفای استانداران، استعفای بخش عمده کابینه خاتمی و صدها معاون وزیر، رییس دانشگاه و فرماندار، در اعتراض به عملکرد شورای نگهبان در انتخابات مزبور، اعلام مشخص بودن تصاحبکنندگان اکثریت قاطع کرسیهای مجلس هفتم پیش از برگزاری انتخابات از سوی رییسجمهور و رییس مجلس وقت و غیره از جمله مقاومتهای اصلاحطلبان در جهت جلوگیری از یکهسالاری بود که گرچه به دلایلی مانع از برگزاری انتخابات غیررقابتی نشد، ولی هزینههای سنگینی به جریان ضداصلاحات تحمیل کرد و هنوز هم خود را ناچار به پاسخگویی در قبال عملکرد خود میبیند. این عضو ارشد سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی ایران ادامه داد: متاسفانه با توجه به عدم اعتراض کافی بنده به عملکردهای شورای نگهبان، چند شب قبل سخنگوی شورای نگهبان در تلویزیون صریحا و علنا موضوعی را مطرح کرد که با واقعیت مغایرت داشت. ایشان گفتند "هر شخص ردصلاحیت شدهای از ما دلایل ردصلاحیت خود را خواسته، ما به او اعلام کردهایم" در حالی که بنده و بسیاری از ردصلاحیتشدگان مجلس هفتم و مجالس قبل، بارها از شورای نگهبان خواستهایم دلایل ردصلاحیتمان را اعلام کند، که نکرده است. برای جلوگیری از تخلفاتی که تحدید آزادی، سلامت و رقابتی بودن انتخابات منجر میشود باید قاطع، علنی و مستمر موضعگیری کرد، تا امکان برگزاری انتخابات قابل قبول فراهم شود.
احتمال ترکیبی از جناحهای اصلی کشور در مجلس هشتم
نبوی همچنین درباره این تحلیل که ترکیب مجلس آینده، ترکیبی از هر دو جناح اصلی کشور خواهد بود و جامعه نیز کمکم در حال پذیرش چنین موضوعی است، گفت: البته در کنار هم قرار گرفتن دو جناح اصلی کشور به معنای ائتلاف آنها نیست اما به هر حال احتمال دارد ترکیب مجلس هشتم ترکیبی از جناحهای اصلی کشور را داشته باشد. نایبرییس مجلس ششم درباره اینکه اصلاحطلبان تاکنون برای رفع یاس در جامعه چه کردهاند؟ گفت: اختلاف میزان مشارکت مردم در انتخابات شورای شهر سوم با شورای شهر دوم نشان میدهد عده زیادی بر یاس خود غلبه کردهاند و بسیاری از مردم پی بردهاند که عدمشرکتشان در انتخابات دور دوم شوراها، لطمات سنگینی به کشور و جامعه وارد کرد که هنوز هم کشور گرفتار آنهاست. نبوی در ادامه گفتوگو خاطرنشان کرد: مردم دریافتهاند که قهر با انتخابات دردی را دوا نمیکند، لذا تصور میکنم در انتخابات مجلس هشتم مشارکت افزایش پیدا کند؛ البته نکته دیگری که به عقیده من حضور مردم در انتخابات را بیشتر خواهد کرد، عملکردهای فعلی است. عملکردهای مزبور آن چنان مردم را نگران کرده است که به نظر میرسد بدون اینکه اصلاحطلبان و نیروهای مستقل تلاش زیادی برای افزایش مشارکت کنند، تعداد زیادی پای صندوقهای رای خواهند آمد. این عضو ارشد سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی ایران در پاسخ به این پرسش که آیا اصلاحطلبان الگوی گفتمانی جدیدی در انتخابات مجلس هشتم و ریاست جمهوری دهم خواهند داشت یا خیر؟ تصریح کرد: به نظر نمیرسد نیازی به اختراع و ابداع گفتمانهای جدیدی داشته باشیم. گفتمان اصلاحات، گفتمان قابل قبولی بوده است و روزبهروز مردم بهخصوص نخبگان به حقانیت این گفتمان بیشتر پی میبرند، در همه کشورهای دنیا نیز، تلاش برای حاکمیت آزادی و مردمسالاری، زمانبر، طولانی و همراه با فرهنگسازی است و اگر کسی گمان کند با رای دادن مجدد به اصلاحطلبان در عرض یک شب، همه شعارهای اصلاحی، محقق شده، تثبیت و نهادینه میشود، اشتباه میکند.
گفتمان اصلاحی زمینه تحقق بیشتری پیدا کرده است
وی اضافه کرد: ایران و جهان به سمتی میرود که گفتمان اصلاحی زمینه تحقق بیشتری پیدا میکند و شاید به همین دلیل باشد که حتی مخالفان اصلاحات امروز از ادبیات اصلاحطلبانه از جمله "برخورد شفاف"، "صلح" و بهویژه "تنشزدایی در دنیا" علیرغم عدماعتقاد به آنها، استفاده میکنند. دیگر هیچکس مانند آن آقا که در سال 78 در روزنامه کیهان نوشت دو نوع استبداد داریم یکی استبداد "توام با استدلال و دیگری استبداد بدون استدلال و..."، نمینویسد و از "جمهور ناب" سخن نمیگوید و رسما و علنا در برنامههای تلویزیونی رای مردم را بیاعتبار اعلام نمیکند؛ چرا که میداند این حرفها دیگر در جامعه خریداری ندارند و طرح آنها موجب استهزاء آنها خواهد شد. گرچه هنوز معدودی که هنوز بخشهایی از حاکمیت را در دست دارند، چنین دیدگاههایی دارند. بنابراین ما در حال حرکت به سمت تحقق گفتمان اصلاحطلبی هستیم و من فرمول یا اکسیر جدیدی را که اصلاحطلبان آن را به کار گیرند و یا بنوشند و اصلاحات یک شبه به پیروزی برسد، نمیبینیم، بلکه باید دانست حرکت اصلاحی حرکتی است قانونی، مسالمتآمیز و تدریجی که تنها در صورت پشتیبانی مردم در درازمدت به نتیجه خواهد رسید. وی ادامه داد: از سوی دیگر، مردم فهمیدهاند که اصلاحات نمیتواند یک شبه ره صد ساله را طی کند. جوانانی که آن روزها، شعار "عبور از خاتمی" میدانند، سرنوشت طراحان این شعار امروز پیش چشمانشان است و یا غیرعملی بودن طرحهایی مانند "مقاومت مدنی" که طراحان این ایده، حتی یکبار هم، چهارچوب آن را ارایه نکردند و این طرح را به مرحله اجرا در نیاوردند، درک کردهاند. امروز همه پی بردهاند که طراحان شعارها و ایدههای به ظاهر رادیکال مزبور یا سر از "صدای آمریکا" در آوردهاند و یا دچار یاس و بریدگی شدهاند. این عضو ارشد سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی ایران بار دیگر مشی اصلاحی را مشی قانونی، تدریجی و مسالمتآمیز و متکی به مردم خواند.
شعار اصلاحطلبان تغییر نکرده است
نبوی در عین حال با بیان اینکه "شعارهای اصلاحطلبان که همان شعارهای اصلی انقلاب اسلامی یعنی استقلال، آزادی جمهوری اسلامی بود، از گذشته تاکنون تغییر نکرده است" خاطرنشان کرد: هیچگاه منظور انقلاب و اصلاحطلبان از استقلال، دیوار کشیدن به دور کشور و جنگیدن با دنیا نبوده است. منظور انقلاب و اصلاحطلبان از طرح شعار آزادی تحقق آزادی سیاسی بود، نه آزادی از زندان نفس، که تعبیر اقتدارگرایان از این شعار انقلاب بوده است. اصلاحطلبان شعار جمهوری اسلامی را نیز مترادف مردمسالاری دینی یعنی حاکمیت واقعی مردم بر سرنوشت خویش دانسته و میدانند. من نیز بر این باورم که این شعارها هنوز هم کهنه نشده و تحقق آنها نیاز امروز جامعه است. وی با تاکید بر اینکه "تنها راه نجات کشورهای جهان سوم از جمله ایران، پاسخگو کردن همه قدرتهاست" تصریح کرد: تا زمانی که این اتفاق نیفتد، باز هم به همان مشکلاتی دچار خواهیم شد که دور قبل دچار شدیم. مقصود از پاسخگو کردن قدرت مشخص شدن حدود وظایف و اختیارات تمام قدرتها در چارچوب قانون اساسی و قوانین عادی و پاسخگو بودن آنها متناسب با مسوولیتهای آنها، نهتنها در پیشگاه خداوند بلکه در قبال ملت و نمایندگان آنهاست. اصلاحات برای هیچکس و هیچ مقامی در جمهوری اسلامی قدرت فراقانونی و فوق قانون اساسی قایل نبوده و نیست. اصلاحطلبان باید پیش از هر شعار و هدفی به دنبال پاسخگو کردن قدرت باشند.
شرح ماجرای غمانگیز تعاملها در دولت اصلاحات
نبوی "تعامل" را یکی از شعارهای اصلی اصلاحطلبان عنوان کرد و گفت: در هشت سالی که حرکت اصلاحی در دولت و مجلس جریان داشت، همواره و حتیالامکان به دنبال تعامل بود و استعفانامه من نیز شرح ماجرای غمانگیز همین تعاملهاست. شاید به همین دلیل بود که بعضی اصلاحطلبان را به اصلاحطلبان حکومتی و غیرحکومتی تقسیم میکردند؛ البته ما این تقسیمبندیها را قبول نداشتیم و معتقد بوده و هستیم اصلاحطلب نمیتواند غیرحکومتی باشد. اصلاحطلب کسی است که به تغییر رفتار حکومت میاندیشد نه تغییر خود آن. آقای خاتمی هم که عملا رهبری حرکت اصلاحی را برعهده داشته است، معتقد به تعامل بود و در دوره ریاست جمهوری خود حتی یک روز هم بدون تعامل کار نکرد، با این حال به گفته خود ایشان هر 9 روز یک بحران از سوی مخالفان اصلاحات داشت اما نجنگید و تعامل را ادامه داد. این عضو ارشد سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی ایران با بیان اینکه "خاتمی از بهترین فرصت برای حل مسایل آمریکا در زمان حضور خود در سازمان ملل، بهخاطر همین تعامل استفاده نکرد و انتخابات مجلس هفتم را بهخاطر تعامل برگزار کرد" ادامه داد: پس اصلاحطلبان همیشه در حال تعامل و البته به آن معتقد هم بودند. حتی نمایندگان دور ششم در جریان تحصن، رسما و کتبا بارها اعلام کردند که 80 نفر نماینده مجلس که ردصلاحیت شدهاند، حاضرند از نامزدی خود انصراف دهند در صورتی که تکلیف سه هزار نامزد ردصلاحیت شده دیگر روشن شود؛ این یعنی تعامل.
گاهی تقابل بهجای تعامل لازم است
نبوی ادامه داد: اما به هر حال هر جریان اصلاحی در جایی ناچار است عکسالعمل تندتر نشان دهد. مثلا در جریان دستگیری آقای لقمانیان، مجلس مجبور بود حالت فوقالعاده اعلام کند و رییس مجلس وقت مجبور بود به این دلیل که واقعا دموکراسی در خطر بود، اعلام کند که اگر نمایندهای که به دلیل سخنرانی قبل از دستور دستگیر شده آزاد نشوند، مجلس را ترک میکند. این دیگر تعامل نبود بلکه تقابل بود و فراکسیون جبهه دوم خرداد به اتفاق آرا و شخص رییس مجلس به این نتیجه رسیدند که دیگر در آن مرحله امکان تعامل نیست. حتی پس از ماجرای آقای لقمانیان باز هم در اغلب موارد، تعامل ادامه داشت؛ حال اینکه تعاملات تا چه حد نتیجهبخش بود بحث دیگری است. وی در پاسخ به این پرسش که اگر اصلاحطلبان به مجلس هشتم راه پیدا کردند باز هم راه تعامل را در پیش خواهند گرفت گفت: تعامل جزئی از مشی اصلاحطلبی است، بنابراین بیمعنی است اگر تعامل را نفی کنیم، وقتی میگوییم باید با آمریکا تعامل داشته باشیم، مگر میتوانیم آن را در داخل کشور قبول نداشته باشیم. این عضو شورای مرکزی سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی افزود: در خانه احزاب نیز تعاملات زیادی صورت گرفت. امروز خانه احزاب واقعا به محل تعامل احزاب با یکدیگر تبدیل شده است، اگرچه ممکن است در هر دو جمع تعاملکننده، برخی اهمیت تعامل را درک نکنند؛ بنابراین اگر اصلاحطلبان به مجلس هشتم راه یابند همچون گذشته حتیالامکان از طریق تعامل در جهت تحقق اهداف تلاش خواهند کرد.