چالش روسیه با غرب بر سر کوزوو
آرمین منتظری
«سرگئی لاوروف» وزیر امور خارجه روسیه دیروز با اعلام این مطلب که موضوع روسیه در قبال مساله استقلال کوزوو مشخص است، گفت: «هر تصمیمی که قرار است برای کوزوو اتخاذ شود باید در مورد توافق دو طرف درگیر، یعنی صربها و آلبانی تبارهای کوزوو باشد. در غیر این صورت قطعنامه استقلال کوزوو در شورای امنیت سازمان ملل متحد تصویب نخواهد شد.»
به رغم گذشت هشت سال از جنگ کوزوو مساله استقلال و نظام سیاسی حاکم بر این منطقه تبدیل به یکی از مسائل اصلی مذاکرات بینالمللی شده است.
یک دیپلمات ارشد ایالات متحده آمریکا در سخنان خود در کنفرانسی که در تعطیلات آخر هفته گذشته در کرواسی برگزار شد، نسبت به صدور قطعنامه استقلال کوزوو در آینده نزدیک، ابراز تردید کرد. «دانیل فرید» دستیار وزیر خارجه آمریکا در امور اروپا و آسیا اعلام کرد بعید میداند که تا سال آینده، توافقی در خصوص استقلال کوزوو، صورت بگیرد.
روزنامه معتبر نیویورک تایمز با اشاره به سخنان «فرید» در کنفرانس گسترش ناتو در کرواسی، اظهارات وی را نشانه بازگشت آمریکا از موضع دفاع از استقلال کوزوو به رهبری آلبانیتبارها، عنوان میکند این روزنامه در ادامه مینویسد: «اظهارات «فرید» نشانههای آشکاری به دست میدهد که مقامات آمریکای دریافتهاند که روسها به این زودیها با طرح سازمان ملل متحد مبنی بر استقلال کوزوو تحت رهبری و نظارت نیروهای سازمان ملل موافقت نخواهند کرد. سیاستمداران ارشد اتحادیه اروپا نیز درباره امکان دستیابی به توافقی در این خصوص در کنفرانس ناتو در تابستان، ابراز تردید کردند. در هشت سال که از زمان بمباران 78 روزه نیروهای ناتو علیه نیروهای امنیتی صرب برای بیرون راندن آنها از کوزوو میگذرد، سازمان ملل متحد کوزوو را اداره کرده است، اما امروز صبر آلبانی تبارهای ساکن کوزوو لبریز شده است و از آنجایی که 90 درصد جمعیت کوزوو را تشکیل میدهند بر استقلال کوزوو اصرار میورزند. مردم کوزوو امیدوار بودند که موضوع مخالفت روسیه با استقلال کوزوو در ملاقات بوش و پوتین مطرح شده و حل شود، اما دستور کار کوزوو به ملاقات کاندولیزا رایس و سرگئی لاوروف وزرای خارجه دو کشور در زمانی دیگر موکول شد.
از دیگر سو رهبران کشورهای غربی و مقامات سازمان ملل متحد هشدار دادهاند که تاخیر بیشتر در این خصوص عواقب احتمالی در خصوص به وجود آمدن خشونت در کوزوو را به دنبال خواهد داشت. اخیراً نیز «بانکیمون» دبیر کل سازمان ملل متحد در گزارشی خطاب شورای امنیت سازمان ملل نوشت: «اگر شرایط و مشکلات کوزوو به همین صورت حل نشده باقی بماند، خطر جدی وجود دارد که هر آنچه سازمان ملل و نهادهای ایالتی کوزوو در طول سالیان به دست آوردهاند، به باد رود.» «یاپ دوهوپ شفر» دبیر کل نیروهای ناتو نیز در اظهاراتی مشابه گفت: «در چنین شرایطی حفظ خونسری و خویشتنداری بسیار مهم است. از طرفی دیگر به اعتقاد من باید از هرگونه تاخیر غیرضروری برای یافتن راه حل بحران کوزوو، خودداری کرد.»
به رغم این هشدارها، استدلال رایج میان مقامات اروپایی و آمریکایی این است که میتوان همین وضع موجود در کوزوو را حفظ کرد به امید اینکه در نهایت روسیه با طرحی مبنی بر کوزوو مستقل، موافقت کند. دیپلماتهای اروپایی معتقدند که کوزوو تا زمانی که بداند قضیه استقلال در هالهیی از شک و تردید قرار ندارد، آرامش خود را حفظ خواهند کرد. دانیل فرید در مصاحبهیی اعلام کرد: «ما به تلاشهایمان در چارچوب سازمان ملل متحد ادامه میدهیم و البته نمیخواهیم در این مورد انعطافناپذیر باشیم.»
روسیه که مخالف اصلی استقلال کوزوو است، تاکنون دو بار از پذیرش قطعنامههای شورای امنیت سازمان ملل در خصوص استقلال کوزوو امتناع کرده است. مقامات روسی معتقدند تنها راه دستیابی به توافق در این خصوص مذاکره صربها با رهبران فرقههای آلبانیاییتبار و توافق آنها با یکدیگر است. در مقابل آمریکا اعلام کرده است که اگر روسیه به مخالفت خود با قطعنامههای شورای امنیت ادامه دهد، آمریکا به طور یک جانبه استقلال کوزوو را اعلام میکند، اما اکثر کشورهای اروپایی معتقدند که استقلال امنیت سازمان ملل، دنبال شود. یکی از مقامات عالیرتبه اروپایی که اطلاعات وسیعی در حوزه تحولات بالکان دارد با ابراز نگرانی از احتمال به خطر افتادن روند مذاکرات معتقد است: «انگلیس و آمریکا گمان میکردند روسها در خصوص کوزوو کوتاه خواهند آمد، اما امروز تمام استراتژی آنها با شکست مواجه شده است.» همچنین با در نظر گرفتن اختلافنظرهای روسیه و آمریکا در خصوص استقرار سامانه موشکی در شرق اروپا، مقامات غربی معتقدند که جستوجو برای یافتن راه حلی برای کوزوو، ماههای بسیار به طول خواهد انجامید.
«کای اید» دیپلمات ارشد نروژی و نویسنده گزارش سازمان ملل درباره کوزوو در سال 2004 میگوید: «اگر گمان میکنید مخالفت روسیه با استقلال کوزوو مقطعی است، کاملاً در اشتباهید.» «دانیل فرید» نیز با مقایسه فروپاشی شوروی سابق و فروپاشی یوگسلاوی که صربستان نیز بخشی از آن است، میگوید: «روسیها به یوگسلاوی از دریچهیی نگاه میکنند که به فروپاشی شوروی سابق مینگرند و از وضع به شدت متنفرند.»
اما با همه این اوصاف اکثریت دیپلماتهای غربی معتقدند که غرب باید در مواجهه با موضع مخالف روسیه از خود خویشتنداری نشان دهد و حتی اگر لازم شد سال آینده را نیز صرف به دست آوردن نظر مساعد روسیه کند. «کارل بلیت» وزیر خارجه سوئد اخیراً درباره گزینه جایگزین برای شورای امنیت سازمان ملل- در خصوص استقلال کوزوو- خطاب به وزیران خارجه اتحادیه اروپا گفت: «عواقب چنین تصمیمی میتواند بسیار سخت باشد.» مضاف بر اینکه در صورت خروج غرب از شورای امنیت و به رسمیت شناختن استقلال کوزوو بدون تایید شورای امنیت سازمان ملت، به دست آوردن رای موافق تمامی کشورهای عضو اتحادیه اروپا و دستیابی به توافقی یکپارچه در این خصوص دشوار است، اما آمریکاییها هشدار میدهند که اتفاقات جاری در کوزوو ممکن است در نهایت اروپا را به سمتی سوق دهد که مجبور به اتخاذ موضعی قاطع شود.
یکی از مقامات سیاسی غربی میگوید: «اگر قطعنامههای سازمان ملل متحد کارساز نباشد، اروپاییها باید از خود بپرسند که تا چه اندازه برای اتخاذ تصمیمات محکمتر، آمادگی دارند؟» این دیپلمات ارشد اروپایی در ادامه میگوید: «در آینده اروپا و آمریکا باید تصمیمات سختی اتخاذ کنند.»
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
