آقای سید محمد خاتمی پس از آن که در 13 مرداد 84 از خیابان پاستور خداحافظی کرد و ساختمان ریاست جمهوری را به منتخب ملت، جناب آقای دکتر احمدینژاد تحویل داد، فعالیت خود را در کاخ سعدآباد با عنوان رئیس مؤسسه گفتوگوی تمدنها ادامه داد. وی با جمعآوری همفکران و دوستان خود در «بنیاد باران» و راهاندازی روزنامه «آینده نو» به برنامهریزی برای بازگشت به قدرت سیاسی پرداخت. خاتمی که تا ماهها پس از پایان دوره ریاست جمهوری خویش در کاخ سعدآباد حضور داشت و با ماشینهای لوکس مخصوص جابهجا میشد؛ ولی سرانجام با فشارهای سیاسی دولت نهم از کاخ سعدآباد خارج شد و در ساختمانی در نزدیکی میدان انقلاب رحل اقامت افکند. او تصور میکرد روزنامهاش در میان نسل جوان مورد استقبال گسترده قرار خواهد گرفت؛ ولی گذشت زمان نشان داد که اکثریت قریب به اتفاق نسخههای آن به دفتر روزنامه باز میگردد و از اقبال خوبی برخوردار نیست. در نتیجه، این روزنامه با تصمیم متصدیان آن، متوقف گردید! رئیس گفتوگوی تمدنها، در دو سال اول دولت نهم، که رئیسجمهور و اعضای کابینه به سفرهای استانی مشغول بودند، سفر به کشورهای اروپایی، آمریکا، مصر و ... را در دستور کار خود قرار داد، و از سفر به استانها و شهرستانها در این مدت خودداری کرد. عمدهترین دلیل برای این استراتژی، رویگردانی مردم از سیاستهای دوران ریاست جمهوری وی و اقبال مردم به شعارهای انقلابی دکتر احمدینژاد بود. استقبال گسترده و بینظیر مردم در استانها و شهرستانها از دکتر احمدینژاد و تصمیمات انقلابی و عدالتطلبانه در جهت حمایت از اقشار مختلف جامعه به ویژه محرومان، زمینه حضور آقای خاتمی و همفکرانش در استانها را از میان برد؛ در نتیجه آنها در یک رکورد سیاسی به سر میبردند. از این رو استراتژی خود را رفتن به سفرهای خارجی به ویژه آمریکا و کشورهای اروپایی قرار دادند تا این گونه وانمود کنند که در میان سیاستمداران این گونه کشورها از جایگاه خوبی برخوردارند. ولی این گونه سفرها نتوانست به اصلاحات حیات تازهای ببخشد. سخنان خاتمی در تقدیس و تطهیر «کارتر» در آمریکا و دست دادن وی با چهار زن نامحرم و بعضاً نیمه عریان، بر رویگردانی مردم از وی و این گونه تفکرات افزود. پس از پایان یافتن سفرهای دکتر احمدینژاد به 30 استان کشور و در فاصلۀ میان آن و آغاز فصل جدید سفرهای دولت نهم پس از ماه مبارک رمضان، و در آستانه انتخابات مجلس هشتم، آقای خاتمی اقدام به سفرهایی به برخی شهرستانها نموده است. این سفرها که با تبلیغات گستردهای به مراتب بزرگتر از تبلیغات ریاست جمهوری همراه است و از طریق SMS به همه تلفنهای همراه از همه استان جهت شرکت در مراسم دعوت به عمل میآید، تاکنون در شیراز و یزد و کاشان با اقبال سرد مردم روبهرو شده است. دربارۀ علل و اهداف این سفرها توجه خوانندگان را به نکات ذیل جلب میکنیم:
1. چرا خاتمی؟
پروندۀ مدعیان اصلاحات در نزد بسیاری از مردم به اندازهای تاریک است که به رغم گذشت دو سال از پایان گرفتن آن، به خوبی میتوان رویگردانی مردم از این جریان را احساس نمود؛ از این رو، چهرههای مشهور این جریان نه در دانشگاهها و نه در میان اقشار مردم هیچ گونه جایگاهی ندارند. به همین دلیل، طی دو سال گذشته، این گونه افراد به جای حضور در میان مردم، در اتاقهای در بسته و دفاتر حزب خود به طراحی و تعیین استراتژی جدید پرداختهاند. در میان این چهرهها، آنان آقای خاتمی را به دلیل روحانی بودن، سیادت و سابقه سفرهای وی به شهرها در دوم خرداد 76 برای این برنامهها مناسب دیدند، به آن امید که بار دیگر درب بر پاشنه اقبال آنها به حرکت درآید و با حاکم شدن بر قوای مقننه و مجریه به اهداف ناکام مانده قبلی از جمله تغییر قانون اساسی و ... دست یابند.
2. استراتژی مذهب علیه مذهب؛
مسافرتهای آقای خاتمی به شیراز و یزد و کاشان و انجام سخنرانیهای وی با موضوعات مذهبی به ویژه دربارۀ اهمیت محبت اهل بیت(ع) آن هم در اماکن مذهبی مثل مساجد و تکایا نشان میدهد که مدعیان اصلاحات، برای پیشبرد اهدافشان، استراتژی مذهب علیه مذهب را در دستور کار قرار دادهاند! آنها به خوبی فهمیدهاند که مهمترین عامل شکست پروژه اصلاحات! بیاعتنایی به دین و ارزشها و اهانت به مقدسات بوده است. از این رو در این دوره با حضور در مساجد و اماکن مذهبی و سخنرانی دربارۀ موضوعات دینی سعی میکنند به بازسازی چهرۀ مدعیان اصلاحات بپردازند.
ولی مردم هرگز اعمال کسانی را که برای تهاجم به دین حتی به سراغ کتابهای فراموش شده کسروی مرتد رفتند و با حمایتهای مالی آنها را احیا و به چاپ مجدد رساندند! را فراموش نمیکنند. همچنین سخنان آنان که در سخنرانی خود در دانشگاه تهران رسماً گفتند: «اگر دین هم در برابر آزادی قرار گیرد، این دین است که باید محدود شود نه آزادی»! هیچگاه از خاطره مردم محو نخواهد شد. اکنون اینان چگونه امروز میتوانند مدعی دین و دینمداری شوند و با اردو زدن در مساجد از ارزشهای دینی سخن بگویند؟! آیا جز این است که امروز احساس کردهاند اقبال مردم به دین و ارزشهایی است و باید از این پایگاه با جامعه سخن بگویند؟
3. روحیه دادن به نیروهای خود در استانها
بیش از دو سال که برخی از نیروهای وابسته به احزاب دوم خردادی، در استانها از هم گسیخته و دچار ضعف روحیه شدهاند و این پراکندگی و ضعف روحیه، شدیداً نیازمند به بازسازی است سفرهای خاتمی به شهرستانها و جمعآوری نیروهای پراکنده میتواند تا حدودی موجب تقویت روحیه ضعیف شده آنها گردد. علاوه بر آن، در حاشیه این تجمعات، نامزدهای احتمالی برای مجلس هشتم نیز معرفی میشوند. این اقدام میتواند در تقویت روحیه نیروهای آنان و معرفی نامزدهای احتمالی آنها تا حدودی مؤثر باشد، ولی از سوی دیگر نقشه مدعیان اصلاحات را در معرفی چهرههای غیرشاخص این گروه بر ملا میکند.
4. مهمترین پرسش
مهمترین چالشی که فراروی آقای خاتمی و جریان مدعیان اصلاحات قرار دارد، پاسخگویی به این پرسش مردم شهرستانها است که جریان مدعی «مردمسالاری و مردممداری» طی دو دوره ریاست جمهوری که دولت و مجلس را در اختیار داشتهاند، برای کشور به ویژه شهرستانها چه کردهاند که دوباره میخواهند بر کرسیهای مجلس هشتم تکیه بزنند؟! شایسته است آقای خاتمی به جای سخنرانی دربارۀ دین و ارزشها به ابهامهای موجود در دورۀ 8 ساله ریاست جمهوری بدون سانسور پاسخ بگوید و در عمل نشان دهد به آزادی بیان که 8 سال آن را در شعار مطرح کرده، ملتزم است. همچنین مناسب است برای رفع ابهام اجازه دهد فیلم دست دادن ایشان با زنان ایتالیایی و گرفتن بازوی یک دختر ایرانی نیز به نمایش در آید. تا ایشان غیرواقعی! بودن آن را برای حاضران اثبات کند.
5. تجربه چند سفر اخیر آقای خاتمی به شیراز و یزد و کاشان نشان میدهد چنانچه وضعیت به همین منوال ادامه یابد و در تقابل این حجم از تبلیغات با پاسخ سرد مردم روبهرو شوند، امکان متوقف شدن این سفرها بسیار زیاد است، مگر این که استراتژی سابق خویش را مبنی بر خودزنی سیاسی دوباره به کار گیرند و با مظلومنمایی، افکار عمومی را تا حدودی به سوی خود معطوف سازند. درگیری و تشنج در سخنرانی وی، علاوه بر کمک به مظلومنمایی این جریان، موجب رونق گرفتن و گرم شدن مراسم مدعیان اصلاحات خواهد شد؛ از این رو نیروهای ارزشمدار شهرستانها باید توجه داشته باشند که ناخواسته بر تنور این مدعیان هیزم نریزند و هرگونه نیروهایی را که به دروغ خود را ارزشی و اصولگرا میدانند را از خود طرد کنند نیروی انتظامی و امنیتی نیز باید با چنین کسانی برخورد مناسب داشته باشند. البته همان گونه که ذکر شد، آقای خاتمی هم باید برای رفع ابهامات بخشی از برنامه خود را به پاسخ به سؤالات حضوری و زنده اختصاص دهد تا معلوم شود که برنامه دیگری در پس ماجرا وجود ندارد.