کره‌ای‌ها چگونه اسیر شدند

ترجمه: فرهاد فرجاد

ماجرای گروگان‌گیری مددکاران کره جنوبی در افغانستان بیانگر تحول اساسی در تاکتیک‌های طالبان است. هفته‌نامه نیوزویک در مصاحبه‌ای اختصاصی با یکی از فرماندهان ارشد طالبان از تفکر موجود در بطن گروگان‌گیری و راه‌های احتمالی نجات‌ کره‌ای‌ها پرده برداشته است.

عبدالله، یکی از فرماندهان نظامی طالبان در افغانستان، اینک به یک گروگان‌گیر تمام عیار، تبدیل شده است. پس از آنکه «داروخان»، فرمانده ارشد او،‌ ژوئن گذشته به دست نیروهای آمریکایی در منطقه قره‌باغ از توابع ولایت غزنی دستگیر شد، عبدالله و افرادش گشت‌زنی در بزرگراه کابل- قندهار را به قصد ربودن اتباع خارجی آغاز کردند. هدف، مبادله گروگان‌ها با اسیران طالبان در زندان‌های آمریکا و افغانستان و در صدر آنها «داروخان» بود. روز نوزدهم جولای، روز خوش‌شانسی مردان عبدالله بود، دو نفر از افراد موتورسیکلت سوار او حین گشت‌زنی در بزرگراه کابل- قندهار با یک اتوبوس حامل افراد خارجی مواجه شدند. از بخت بلند آنها، هیچ اسکورت امنیتی اتوبوس را همراهی نمی‌کرد. آن دو بلافاصله از موتورسیکلت‌های خود پیاده شده و با تفنگ‌های 47-AK به سمت سر راننده نشانه رفتند. راننده بی‌آنکه بر سرعت خود بیفزاید و بخواهد از مهلکه بگریزد، اتوبوس را متوقف کرد و به این ترتیب 23 تبعه کره جنوبی متشکل از شماری مبلغ مسیحی و تعدادی مددکار به اسارت طالبان درآمدند.

به دو شورشی، آنگاه از طریق واکی تاکی و تلفن همراه دستور رسید که اتوبوس را از مسیر بزرگراه خارج کرده، به روستای مجاور در منطقه‌ای، مسطح و سنگلاخی هدایت کنند. در روستا، گروگان‌ها از اتوبوس پیاده و به گروه‌های کوچک تقسیم شدند. عبدالله به خوبی می‌دانست در کنار هم ماندن کره‌ای‌ها آسیب‌پذیری طالبان و نیز خود گروگان‌ها را افزایش می‌دهد، بنابراین دستور داد تا گروگان‌ها به پنج گروه تقسیم و با موتورسیکلت به محل‌های مختلف منتقل شوند. شماری از آنها را در قره باغ نگه داشتند، تعدادی را به منطقه «عندار» در همان نزدیکی بردند که اتفاقا یکی از اصلی‌ترین محل‌های اختفای طالبان در ولایت «غزنی» است، عده دیگری هم به «دهیاک»، چند کیلومتر دورتر از شهر غزنی منتقل شدند. پس از استقرار گروگان‌ها در محل‌های امن، تماس طالبان با خبرگزاری‌های معتبر از جمله AFP (خبرگزاری فرانسه) و رویتر برای اعلام درخواست‌ها و شرایط آزادسازی گروگان‌ها آغاز شد. در این میان هفته‌نامه نیوزویک موفق شد از طریق تلفن ماهواره‌ای با شماری از فرماندهان طالبان ارتباط برقرار کند و از چگونگی عملیات گروگان‌گیری مطلع شود. بر اساس اظهارات یکی از فرماندهان منطقه‌ای طالبان که نمی‌خواست نامش افشا شود، نخستین درخواست‌ها به طور مستقیم خطاب به دولت افغانستان ارائه شد. طالبان در ابتدا اعلام کرد که خواستار معارضه پنج به یک اسیران همقطار خود با گروگان‌ها و به عبارت دیگر تبادل 115 اسیر طالبان با 23 گروگان کره‌ای است. اما همزمان با آغاز مذاکره با دولت افغانستان، این تقاضا تا معاوضه پایاپای 23 کره‌ای با 23 اسیر طالبان تقلیل یافت. اکنون تقاضای یاد شده به آزادی تنها هشت اسیر طالبان تغییر یافته که نام این افراد به مقام‌های افغانی ارائه شده است. به گفته این فرمانده طالبان، مقام‌های افغان با ذکر این نکته که تمامی اسیران مورد اشاره طالبان را در اختیار ندارند، مذاکرات را به تاخیر انداخته‌اند. طبق ادعای دولت افغانستان، تعدادی از این اسیران در یک پایگاه آمریکایی در بگرام، نزدیک کابل نگهداری می‌شوند و واشنگتن نیز با آزادی آنها مخالف است. در پی تعلل مقام‌های افغانی و سررسید ضرب‌الاجل طالبان برای تحقق درخواست‌های خود در قبال آزادی گروگان‌ها، طالبان تاکنون دو نفر از گروگان‌های مرد را کشته و جسد آنها را در منطقه رها کرده است. با این وجود، از زمان پایان یافتن آخرین ضرب‌الاجل در چهارشنبه گذشته هنوز گزارشی مبنی بر قتل دیگر گروگان‌ها دریافت نشده است.

این فرمانده نظامی طالبان در گفت‌وگو با نیوزویک، کابل را به کارشکنی در روند مذاکرات به امید پایان بحران در قبال مرگ گروگان‌ها متهم کرد. وی گفت: «دولت افغانستان به طور تلویحی ما را به سمت کشتن گروگان‌ها و ختم غائله سوق می‌دهد.» در مقابل، دولت حامد کرزای با مثبت نشان دادن روند مذاکرات، چنین اتهامی را رد کرده است. در همین راستا بود که گزارش‌های رسانه‌ای مبنی بر آغاز عملیات نجات گروگان‌ها از سوی مقام‌های افغان رد شد. این در حالی است که مقام یاد شده طالبان، روز چهارشنبه به نیوزویک گفت:‌ نیروهای ارتش و پلیس افغانستان با پشتیبانی نیروهای آمریکایی به سمت منطقه «عندار» حرکت کرده‌اند. این حرکت سبب شد که طالبان سه نفر از گروگان‌ها را به ولایت پاکتیکا، نزدیک مرز پاکستان منتقل کنند. پذیرش خواسته طالبان، اکنون برای حامد کرزای، رئیس‌جمهوری افغانستان امری محال به شمار می‌آید. مارس گذشته، کرزای تحت فشار ناشی از رویدادهای مشابه مجبور شد پنج اسیر طالبان را به ازای دانیل ماستروجیاکومو، خبرنگار ایتالیایی آزاد کند.

نظامیان طالبان او و دو همکار افغانش (یک راننده و یک مترجم) را ربوده بودند. موضوعی که قلب جهانیان را از این ماجرا به درد آورد، این بود که در جریان مذاکرات طالبان با دولت ایتالیا و افغانستان هیچ صحبتی از سرنوشت دو افغان همراه این خبرنگار به میان نیامد. نتیجه آنکه طالبان هر دو افغان را اعدام کرد. از آن سو، یکی از فرماندهان آزاد شده طالبان در این ماجرا که منصور عبدالله نام دارد، در حال حاضر بمب‌گذاری‌های انتحاری علیه نیروهای افغانستان و آمریکا را از منطقه عملیاتی خود در مرز افغانستان و پاکستان رهبری می‌کند. بنابراین طبیعی است که کرزای قصد ندارد بار دیگر بازنده از میان خارج شود. اما دولت کره جنوبی از کرزای و دولت آمریکا مصرانه می‌خواهند تا در جریان مذاکره با طالبان، از خود انعطاف نشان دهند. مسئول در راستای همراهی با مردم کره،‌ خواهان یک معامله واقعی با طالبان است. با این حال کرزای از بیم اشاعه گروگان‌گیری در منطقه، این بار مصمم است تا در کنار آمریکا باقی بماند و در مقابل تقاضای طالبان مقاومت کند. چنانچه سخنگوی دفتر رئیس جمهوری، همایون حمیدزاده نیز آشکار اعلام کرده که پذیرفتن تقاضای طالبان به مثابه تشویق تروریست‌ها به ادامه گروگان‌گیری در ابعادی وسیع‌تر خواهد بود. به رغم این قضایا، به نظر می‌رسد که این تاکتیک به مذاق طالبان خوش نشسته است. ماه گذشته، دادالله در مصاحبه تلفنی با کانال چهار شبکه خبری بی‌.بی.سی، آدم‌ربایی را سیاستی موفق عنوان کرد که توجه طالبان را در ابعادی گسترده به خود جلب کرده است.

به غیر از کره‌ای‌ها، طالبان دستکم 41 شهروند افغان را ربوده و 23 نفر از آنها را به قتل رسانده است.

بر اساس دیده‌بان حقوق بشر مستقر در نیویورک که تاکتیک جدید طالبان را جانب جنگی بر شمرده، همچنین از سرنوشت 18 نفر دیگر از گروگان‌های قبلی طالبان اطلاعی در دست نیست. گروهی دیگر از نظامیان طالبان، هنوز یک گروگان آلمانی را در ولایت «ورداک»، شمال کابل، در بند خود دارند. این در حالی است که آنها دو هفته پیش، دیگر گروگان آلمانی خود را به قتل رساندند. زمانی که گروه عبدالله خبر ربوده شدن این دو آلمانی را شنیدند با همقطاران گروگان‌گیر خود تماس گرفته و پیشنهاد دادند تا از این دو آلمانی برای آزادی «داروخان» استفاده شده، این پیشنهاد البته از سوی ربایندگان آلمانی‌ها رد شد. گفته می‌شود که 21 گروگان باقیمانده در چنگ طالبان متشکل از 16 زن و پنج مرد دچار اختلالات تنفسی شدید شده و حال وخیمی دارند. در تصاویر کوتاه ویدئویی که هفته گذشته از شبکه عرب زبان الجزیره پخش شد، هفت گروگان زن کره‌ای ملبس به پوشش اسلامی با ظاهری بیمار و هراسان نمایان بودند. یکی از منابع طالبان به نیوزویک گفته است که حال یکی از زن‌ها، بسیار وخیم است. وی در عین حال افزوده: به رغم وخامت حال گروگان‌ها، هیچ عجله‌ای برای پیشرفت مذاکرات نداریم. به هر حال ما برای آزاد شدن هشت زندانی مورد نظرمان، وقت کافی داریم. با وجود این، منبع یاد شده عنوان کرده که او و همرزمان‌اش نیز از سوی شماری از ریش‌سفیدان طالبان تحت فشار قرار دارند، کهنه سربازان طالبان گروگان‌گیری زن‌ها را غیراسلامی و مغایر با سنت‌ها و اصول خود می‌دانند.

به رغم این مخالفت‌ها، گروگان‌گیرها اصرار دارند با دست خالی میدان را ترک نکنند. یکی دیگر از فرماندهان طالبان به نام «حاجی نور» نیز به نیوزویک گفته است: شماری از نیروهای ارتش افغانستان با پشتیبانی هلی‌کوپتر، اوایل هفته جاری به روستایی بین قره‌باغ و منطقه «شلقاری» حمله کردند. به گفته این مقام طالبان، نیروهای یاد شده پس از آنکه دریافتن گروگان‌ها ناکام ماندند، از مردم محلی خواستند تا با طالبان همکاری و مشارکت نداشته باشند. ماجراهایی از این دست در منطقه‌ای نه چندان دور از کابل، نشان می‌دهد که افغانستان در دو سال گذشته و به رغم افزایش نیروهای آمریکا و ناتو، تا چه حد ناامن شده است. وزارت کشور افغانستان به تازگی تمام خارجیان حاضر در کشور را از سفر به خارج کابل منع کرده است. بدون شک، راه‌ها و جاده‌های افغانستان هیچ گاه مانند امروز ناامن و خطرآفرین نبوده‌اند.