گروه بینالملل، آرش فرحزاد: مارگارت تاچر نخستوزیر سابق انگلیس برای نخستین بار طی پنج سال گذشته در یک مصاحبه شرکت کرد. تاچر در این مصاحبه که به صورت رادیویی انجام شد واگذاری هنگکنگ به چین را یکی از بدترین اتفاقات دوران نخستوزیریاش دانست: «مذاکره بر سر واگذاری هنگکنگ به چین بسیار تلخ بود. تمام تلاش خود را برای اینکه بتوانم دنگ شیا ئوپنگ رئیسجمهور سابق چین را حاضر به کنار آمدن کنم انجام دادم. اما طرف مقابل به هیچوجه راضی نمیشد تا انگلیس به سلطه خود بر هنگکنگ ادامه دهد.» به این ترتیب حکومت 145ساله انگلیس بر هنگکنگ به پایان رسید و این آخرین پرده از امپراتوری بریتانیای کبیر بود. تاچر میافزاید: «چیزی که دنبالش بودم این بود که شرایط ادامه حضور انگلیس در هنگکنگ را فراهم کنم اما متاسفانه این امر میسر نشد. البته پیشنهاد آقای دنگ مبنی بر ایجاد یک کشور با دو نظام حکومتی هم بسیار خوب بود و میشد آن را مورد بررسی قرار داد.» سیام ژوئن (نهم تیرماه) دهمین سالگرد واگذاری هنگکنگ از انگلیس به چین است و این انتقال هنوز هم یکی از جنجالیترین تصمیمات دولت انگلیس پس از پایان جنگ جهانی به شمار میآید. تاچر در توضیح بیشتر نظام حکومتی هنگکنگ میگوید: «در ابتدا نگرانیهایی در مورد موفقیت طرح پیشنهادی رئیسجمهور چین برای اداره هنگکنگ (یککشور، دو نظام حکومتی) داشتم. در حال حاضر هنگکنگ جزء کشور چین به شمار میآید و چین از نظر نظامی و روابط خارجی تصمیمگیرنده اصلی است. البته معاهده میان چین و انگلیس به گونهیی تنظیم شده است که پس از پنجاه سال یعنی در سال 2047باید مورد بازنگری قرار گیرد. طرح یک کشور و دو نظام حکومتی چند سال قبل از آن در تایوان پیاده شده بود.»
خانم تاچر اکنون هشتاد و یک ساله است. وی در این مصاحبه که با دیوید دنگ دوست قدیمیاش و یکی از تاجران موفق هنگکنگ صورت گرفت زیرکی و درایت رئیسجمهوری چین در ارائه چنین پیشنهادی را ستود. البته خانم تاچر در قسمتی از این گفتوگو از واگذاری هنگکنگ ابراز ناراحتی کرد و گفت: «اگر زمان دوباره به عقب بازگردد تحت هیچ شرایطی نه هنگکنگ را به چین واگذار میکردم و نه حتی پیشنهاد رئیسجمهوری این کشور را میپذیرفتم.»
در مراسم انتقال حاکمیت هنگکنگ باران شدیدی در این کشور میبارید. مصاحبهگر تیزهوش این نکته را به یاد تاچر آورد و چنین پاسخ شنید: «بله، کاملاً آن روز را به یاد دارم. از اینکه چنین باران شدید میبارید ناراحت شده بودم. در انگلیس به اندازه کافی باران داریم. انتظار نداشتم در چنین روزی باران ببارد.»
سال 2002 و زمانی که حال جسمی خانم تاچر به وخامت گراییده بود پزشکان به او توصیه کردند تا کمتر در انظار عمومی حاضر شود. دلیل آن هم حملات قبلی پیاپی نخستوزیر سابق انگلیس بود. دیوید تنگ در مورد وضعیت جسمی خانم تاچر میگوید: «همیشه از خانم تاچر تمجید کردهام. زمانی که در خانه شماره 10 داونینگ استریت بود اعتماد به نفس عجیبی داشت و این اعتماد به نفس را اینبار هم که به منزلش رفته بودم دیدم. وضعیت جسمی خانم تاچر بسیار بهتر شده و کسالت و بیحالی سابق را ندارد. به او پیشنهاد کردم در مراسم سالگرد واگذاری هنگکنگ به چین شرکت کند. اما تاچر با وجود علاقه بسیار گفت که بهتر است سر و کله انگلیسیها کمتر در آنجا پیدا شود. فعلاً چینیها در این کشور حکمرانی میکنند.»
یادآور میشود قرار است این گفتوگو تا ماه آینده از یکی از شبکههای رادیویی انگلیس پخش شود.
زندگی سیاسی مارگارت تاچر
مارگارتتاچر در 13 اکتبر سال 1925در گرانتام واقع در لینکنشایر انگلیستان به دنیا آمد. در آکسفورد درس خواند و در رشته شیمی فارغالتحصیل شد. 34ساله بود که به نمایندگی مجلس انگلستان از حزب محافظهکار انتخاب شد. در دوره نخستوزیری ادوارد هیث در رأس مخالفان او قرار داشت و در سال 1975 به رهبری حزب محافظهکار برگزیده شد. در انتخابات سال 1979 حزب متبوع وی به پیروزی رسید و خانم تاچر پس از جیمز کالاهان نخستوزیر انگلستان شد. وی در آغاز زمامداری خود با مشکلات فراوانی در امور اقتصادی و کارگری روبهرو بود. اما تاچر توانست با تدابیر مختلف بر آن مشکلات فائق آید.
دو رویداد مهم دوره نخستوزیری وی جنگ انگلستان، آرژانتین بر سر جزایر مالویناس (فالکند) و واگذاری هنگکنگ به چین بود. واقعهیی که خاطره آن نخستوزیر پیشین انگلستان را هنوز آزار میدهد و چنان که خود در جدیدترین مصاحبهاش گفته در صورت بازگشت زمان به عقب به هیچ وجه تن به چنین مصالحهیی نخواهد داد. یکی از مسائل دیگری که در دوره زمامداری او حائز اهمیت بود شکلگیری اتحادیه اروپا بود. سرجفریها وزیر امور خارجه او بر سر همین موضوع در اعتراض به سیاستهای تاچر استعفا کرد. تاچر از سال 1979 به مدت 11 سال و 209 روز نخستوزیر انگلستان بود و به این ترتیب دارای بیشترین دوره نخستوزیر انگلستان بود و به این ترتیب دارای بیشترین دوره نخستوزیری تاریخ سیاسی آن کشور در 150 سال اخیر شناخته میشود. وی در دوره طولانی زمامداری توانست از قالب شخصیتی ملی به یکی از چهرههای برجسته بینالمللی تبدیل و لقب بانوی آهنین بگیرد. تاچر در کنار رونالد ریگان رئیسجمهوری آمریکا دو قطب بزرگ در مبارزه با اندیشه و موجودیت حکومت شوراها بودند، مبارزهیی که سرانجام به فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی انجامید. مارگارت تاچر پس از کنار رفتن از نخستوزیری لقب بارونی دریافت کرده و نماینده مجلس اعیان است. او در سالهای اخیر ندرتاً در مجامع و محافل سیاسی ظاهر شده و حال عموی وی ناخوش است. وی دومین فرزند خانواده پدری خود بوده و از ازدواج با سردنیس تاچر یک پسر و یک دختر دارد. به موسیقی و اپرا علاقه دارد و اهل مطالعه است. آخرین مصاحبه خانم تاچر پنج سال پیش انجام شد که با شبکه سی.ان.ان بود.