تهاجم ترکیه به شمال عراق

انتشار برخی گزارش‌ها در خصوص اقدام اخیرا دولت ترکیه مبنی بر استقرار شمار زیادی از نیروهای ارتش این کشور در نزدیکی مرز عراق موجب شده که ابعاد نگرانی از قریب‌الوقوع بودن تهاجم نیروهای ترک به مخفیگاه‌های شورشیان کرد بیش از پیش گسترش یابد. اما براستی ارتش ترکیه تا چه میزان مایل است که در کشور عراق به مبارزه نظامی بپردازد و اساسا این مبارزه چقدر به طول خواهد انجامید و چه نوع واکنش‌هایی را می‌تواند از جانب متحدان ترکیه در واشنگتن و شرکایش در ناتو به همراه داشته باشد؟ خبرگزاری آسوشیتدپرس طی گزارشی تحت عنوان آیا ترکیه به شمال عراق حمله خواهد کرد آورده است: اینها همه پرسش‌هایی هستند که ذهن رهبران ترکیه را به شدت به خود مشغول کرده است؛ رهبرانی که حتی بدون در پیش گرفتن یک ماجراجویی نظامی در خارج از مرزهای کشورشان هم با انبوهی از مشکلات روبرو هستند. در حالی که کمتر از دو هفته برگزاری انتخابات پارلمانی با هدف کاهش تنش‌ها در جامعه چند قطبی ترکیه باقی است، این کشور دستخوش انشقاق میان دولت اسلام‌گرا و نهادهای سیاسی سکولار شده است؛ نهادهایی که از حمایت ارتش ترکیه برخوردارند. در چنین فضایی عملیات نظامی ترکیه در عراق می‌تواند منجر به آن شود که با منحرف شدن افکار عمومی مردم از مقولات انتخاباتی مهمی نظیر مسایل اقتصادی، روند متزلزل دموکراسی در این کشور مختل شده و در نتیجه بدبینی‌ها راجع به تلاش دولت و مخالفان برای بهره‌گرفتن از حربه جنگ در عراق جهت کسب آرا مردمی در انتخابات پیش‌رو افزایش یابد. این گزارش می‌افزاید:‌ رجب طیب اردوغان، نخست‌وزیر ترکیه دوشنبه گذشته در تلویزیون این کشور اظهار داشت که ترکیه در صورت کوتاهی دولت آمریکا در عمل بر وعده‌اش جهت مبارزه با شورشیان کرد هر اقدامی که لازم باشد انجام خواهد داد. اما به نظر می‌رسید که اردوغان به آغاز تهاجم نظامی کشورش علیه شورشیان کرد در عراق پیش از برگزاری انتخابات پارلمانی علاقه چندانی ندارد.

نخست‌وزیر ترکیه در بخش دیگری از اظهاراتش گفت: ما با تأثر و تاسفی عمیق شاهدیم که آمریکا در شرایطی که ما به مبارزه علیه تروریسم مشغولیم سکوت اختیار کرده است، برای اینکه وعده‌هایی به ما داده شده و آنان (مقامات آمریکا) باید به قول‌هایشان پایبند باشند در غیر این صورت ما اقدامات خود را با مسوولیت خود صورت خواهیم داد. اردوغان افزود: ما امیدواریم تا قبل از برگزاری انتخابات شرایط غیرعادی بوجود نیاید اما پس از انتخابات ارزیابی‌های جدیدی صورت خواهد گرفت. خبرگزاری آسوشیتدپرس در ادامه این گزارش آورده است: هدف از هرگونه اقدام نظامی ترکیه در عراق دستگیری شورشیان جدایی‌طلب حزب کارگران کردستان ترکیه خواهد بود. این شورشیان پیش از آنکه از مناطق کوهستانی گذشته و به خاک ترکیه وارد شوند در مناطق دور افتاده عمدتا کردنشین شمال عراق به تجدید قوا پداخته و آموزش نظامی می‌بینند. در ماه‌های اخیر شورشیان جدایی‌طلب بر شدت حملات خود افزوده‌اند و همین امر موجب تشدید ضرورت انجام اقدامی در خور شده است. ادعای هوشیار زیباری، وزیر امور خارجه عراق در روز جمعه مبنی بر اینکه ارتش ترکیه نزدیک به 140 هزار نیروی خود را در مرز این کشور با عراق مستقر کرده تنش‌ها میان طرفین را برانگیخت. ارتش ترکیه در این خصوص اعلام نظر رسمی نکرده و دولت جورج‌بوش، رییس‌جمهور آمریکا نیز افزایش نیروها در مرز ترکیه و عراق را رد کرده است. این در حالیست که اگرچه فرماندهان ارتش ترکیه اقدام نظامی علیه شورشیان جدایی‌طلب را ضروری خوانده‌اند اما ارزیابی میزان آمادگی این نیروها جهت پیشبرد این هدف کار بسیار دشواری است چرا که بسیاری از مناطق مرزی عراق در زمره مناطق امنیتی قرار دارند که غیرنظامیان حق ورود به آن را ندارند.

 از مدت‌ها پیش اخبار و گزارش‌هایی در خصوص بمباران مواضع شورشیان کرد در عراق منتشر شده و گفته می‌شود که فرماندهان ارتش ترکیه هر از چند گاهی عملیات‌هایی را با عنوان تعقیب آتشین علیه شورشیان در مناطق مرزی ترتیب می‌دهند. در حال حاضر برخی نیروهای ارتش آمریکا نیز در منطقه حضور دارند و جنگنده‌های آمریکایی در مناطق مرزی ترکیه و عراق در حال پروازند لذا اوضاع را زیر نظر خود دارند. در انتهای این گزارش آمده است: سونرجاگاپتای، مدیر بخش پژوهش‌های ترکیه در مؤسسه Near East Pollcy در واشنگتن اذعان داشت که بخشی از هدف ترکیه برای در پیش گرفتن اقدام نظامی در عراق این است که آنکارا موفق شود توجه آمریکا را به سمت مساله شورشیان کرد معطوف کنند. وی تصریح کرد اگر حملات از جانب شورشیان تداوم یابد نیروهای ترک دست به حمله خواهند زد. جاگاپتای افزود اظهار نظر زیباری پیرامون استقرار نیروهای ارتش ترکیه در مرز عراق به احتمال زیاد نشانگر آن می‌باشد که وزیر امور خارجه عراق بحث حملات مرزی را جدی می‌گیرد و سعی می‌کند نگاه بین‌المللی را به مناقشات مرزی معطوف کند. علاوه بر تنش‌های احتمالی که حمله نظامی می‌تواند در روابط ترکیه و ایالات متحده ایجاد کند آنکارا از تاثیر منفی که این اقدام می‌تواند بر روند پیوستن این کشور به اتحادیه اروپا داشته باشد نیز ترس و واهمه دارد. اگر کردها مدعی نقض موازین حقوق بشر شوند روند پیوستن ترکیه به اتحادیه اروپا بیش از پیش کند خواهد شد. گفتنی است نخست‌وزیر ترکیه روز گذشته در گفت‌وگو با شبکه تی‌آرتی این کشور اظهار داشت: هیچ طرح حمله قریب‌الوقوعی علیه اراضی شمال عراق وجود ندارد. وی افزود: هیچ یک از طرف‌های ذیربط، گزارش و یا طرحی مبنی بر ضرورت انجام این حمله ارایه نداده‌اند.