ائتلاف بازنده‌ها

*سردبیر خبرگزاری قدس (قدسنا)

تنها دستاورد واشنگتن از هفتم جولای 2007 (زمان اعلام رسمی ‌برگزاری کنفرانس پاییز) تا به امروز برای برگزاری نشست «بین‌المللی» موسوم به صلح در آناپولیس ایالت مریلند، ایجاد ائتلاف بین سه محور اسرائیل، تشکیلات خودگردان فلسطین و آمریکا است. سه محوری که هر یک در موقعیت خود از شکنندگی خاصی رنج می‌برند که در صورت ائتلاف نیز پیش از آنکه درصدد رفع مشکل بین‌المللی همچون قضیه فلسطین برآیند نیاز به رفع مشکلات و ترمیم وضعیت خود دارند.

اسرائیل در شرایط بحرانی ناشی از شکست در جنگ 33 روزه علیه لبنان به سر می‌برد.

جریان سازش در فلسطین نیز در انتخابات سال 2006 میزان محبوبیت و مشروعیت خود را در بین افکار عمومی‌ ‌فلسطین از دست رفته دید و در رقابت با جنبش حماس بازنده مطلق بود بنابراین به دنبال جایگاهی در معادله قدرت در فلسطین می‌گردد.

در نهایت آمریکا نیز در کابوس تکرار شکست در جنگ ویتنام دست و پا می‌زند و به دنبال راهی است تا از تکرار این کابوس در عراق بگریزد.

در چنین وضعیتی این سه محور با یکدیگر ائتلاف دارند تا با برگزاری کنفرانسی «بین‌المللی» بزرگترین چالش پیش روی نظام بین‌الملل را به سرانجا‌می ‌«عادلانه» رهنمون کنند.

اگرچه هریک از سه محور بالا به دلایلی که پیش‌تر ذکر آن رفت دارای وضعیت شکننده‌ای هستند در مجموع اما ائتلاف آنها نیز به دلیل عدم توافق بر سر مفاد بیانیه مشترک پیش از حضور در کنفرانس آناپولیس دارای نقایص مشهودی است. به این معنی که توافق اعلام شده از سوی طرف اسرائیلی و فلسطینی در خصوص موضوع بازگشت آوارگان، مرزها و همچنین بیت‌المقدس دارای شکاف عمیقی است.

بنابراین چنانچه در زمان باقیمانده واشنگتن نتواند چاره‌ای برای ترمیم این شکاف بیندیشد محور سه گانه کنفرانس آناپولیس با شکنندگی دوچندانی در مواضع نهایی خود پا در این نشست خواهد گذاشت. (به این موقعیت اضافه کنید تردید در ترکیب مورد نظر شرکت‌کنندگان در کنفرانس پاییزی، عدم وجود برنامه کاری مشخص در خصوص حل و فصل مسائلی که به «قضایای نهایی فلسطین» معروف شده‌است.)

در راس این قضایا مرزها قرار دارد؛ جایی که طرف فلسطینی خواستار دستیابی به حاکمیت مساحت کامل کرانه باختری و نوار غزه برای تشکیل دولت است اما طرف اسرائیلی خواستار دولتی است فاقد سلاح که کنترل امنیتی مرز‌های زمینی، هوایی و دریایی این دولت را دردست داشته باشد. ضمن آنکه عقب‌نشینی تا مرز‌های اشغالی سال 1967 را به دلایل امنیتی نمی‌پذیرد.

بیت‌المقدس جایی که فلسطینی‌ها آن را پایتخت دولت خود می‌دانند و صهیونیست‌ها هرگز حاضر به بازگرداندن آن نیستند به همراه موضوع بازگشت آوارگان فلسطینی از دیگر مسائلی است که هنوز طرف اسرائیلی و فلسطینی قادر به دستیابی به توافقی بر سر آن نشده‌اند و این دقیقا همان شکاف عمیق و اختلاف اساسی در ائتلاف سه‌گانه بالاست که رسیدن به راهکاری برای حل آن در زمان باقیمانده تا نشست آناپولیس ممکن نیست. مضاف بر این، صحنه سیاسی فلسطین شاهد بی‌سابقه‌ترین دو دستگی‌ها چه از حیث سیاسی و چه از حیث جغرافیایی (موضوع حکومت‌داری در کرانه باختری و نوار غزه) در سال‌های اخیر است.

به گونه‌ای که تصمیم‌گیری در خصوص قضایای نهایی را برای هریک از جریان‌ها دشوار می‌کند. از دیگر سو ایهود اولمرت نخست‌وزیر رژیم اسرائیل با بحران «ائتلاف حکومتی» روبه‌روست و مقبولیت عمو‌می ‌خود را پس از شکست در جنگ دوم لبنان از دست داده است و قادر به تجدید ائتلاف با شرکای تندرو‌یش در کابینه نیست.

باوجود این اما دولت آمریکا همچنان در اجرای این طرح اصرار دارد و معتقد است که نفس برگزاری کنفرانس به خودی خود بیش از نتایج آن اهمیت دارد چه اینکه از این طریق او می‌تواند یک ائتلاف جدیدی را شامل اردن، عربستان، مصر، اسرائیل و تشکیلات خودگردان در منطقه شکل دهد هرچند که برخی از محور‌های این ائتلاف در خصوص طرح‌‌های آینده آمریکا در منطقه به جای همراهی تنها سکوت اختیار کنند، شبیه آنچه که پیش از تجاوز آمریکا به عراق رخ داد. لیکن نه شرایط، همانند شرایط روز‌های پیش از تجاوز آمریکا به عراق است و نه متحدان واشنگتن توانایی همراهی او را به دلایل ذکر شده دارند. بنابراین معلوم نیست آمریکا با این «ائتلاف بازنده‌ها» چگونه می‌خواهد مشکل فلسطینی‌ها را حل و فصل نماید.