زیر سایه پوتین

گروه سیاسی ـ آرش خلیل‌خانه: ولادیمیر پوتین با آنکه تلاش کرد استعفای میخائیل فرادکف، نخست‌وزیر و کابینه‌اش را رخدادی غیر برنامه‌ریزی شده و از سر مصلحت کشور جلوه دهد، اما تلاش ضمنی و زمزمه زودرس او برای معرفی چهره‌ای جدید در انتخابات ریاست‌جمهوری آینده در این کشور نشان داد اقدام او حساب شده و با هدف مشخص انجام شده است.

تصریح پوتین مبنی بر اینکه حداقل پنج نفر هستند که ‌می‌توانند مدعی ریاست جمهوری باشند و بیان این جمله که «خوب است که یک نفر دیگر هم پیدا شد که مردم روسیه ‌می‌توانند از بین چند نفر انتخاب کنند» به معنای آن است که زوبکف نخست‌وزیر جدید و پیشنهادی پوتین قرار است برنامه‌ها و طرحهای زیادی را در آینده برای پوتین به اجرا گذارد.

دکتر محمد شوری، کارشناس مسایل روسیه و عضو هیأت علمی ‌مرکز مطالعات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام میهمان امروز صفحه بین‌الملل قدس برای تحلیل جابجایی اخیر در دولت روسیه است.

* آقای دکتر شوری! در حالی که فرادکف نخست‌وزیر مستعفی گفته است که کناره گیری او برای کمک به پوتین و باز گذاشتن دست او در آستانه انتخابات بوده، اما پوتین برکناری دولت را ناشی از کم ‌کاری دانسته و گفته؛ اعضای کابینه بیشتر به فکر سرنوشت و آینده سیاسی خود پس از انتخابات بوده‌اند. علت واقعی برکناری دولت روسیه اگر چه به نام استعفا شکل گرفت، چیست؟

** اظهارنظر قطعی در این باره هنوز زود است، اما گمانه قوی که مطرح است این است که در آستانه انتخابات ریاست جمهوری، پوتین افراد جدیدی را مطرح کند. یعنی فراتر از چهره‌های سیاسی شناخته شده و مطرح، کسی را معرفی کند که برای او حکم برگ برنده را در آستانه انتخابات ریاست جمهوری داشته باشد.

از این رو بسیاری معتقد هستند که زوبکف، فرد موردنظر پوتین باشد برای ریاست جمهوری آینده، همانگونه که خود پوتین هم به همین شیوه و بسیار غیرمنتظره قدرت را در کرملین به دست گرفت و رئیس‌جمهور شد.

* پوتین از افزوده شدن یک گزینه جدید به جمع نامزدهای آینده ریاست جمهوری خبر داده و از این مسأله ابراز رضایت کرده است. بنابر نظر شما احتمالاً این گزینه باید زوبکف باشد؟

** بله! وقتی پوتین به صراحت ‌می‌گوید خوب است که یک نفر دیگر هم پیدا شد که مردم ‌می‌توانند از بین چند نفر انتخاب کنند.» یعنی اینکه در عمل، او به شکلی زوبکف را برای ریاست‌جمهوری کاندیدا ‌می‌کند، ضمن اینکه خود زوبکف هم اعلام آمادگی کرده که در انتخابات شرکت کند.

این اعلام زود هنگام کاندیدا توری که از سوی زوبکف و پوتین صورت ‌می‌گیرد، این احتمال را به یقین نزدیک ‌می‌سازد که انتخاب پوتین برای جانشینی خود نه سرگی ایوانف و نه مدودف معاون اول او، که زوبکف باشد. به هر حال دولت فرادکف از مدتها پیش با انتقادهایی روبرو بود چون نمی‌توانست سیاستهای اقتصادی پوتین را به پیش ببرد و برخی گمان ‌می‌کردند فرادکف با ضعف‌هایی که دارد تنها کسی است که در برابر پوتین مطیع است و نظرات او را اعمال ‌می‌کند. اما حرکت پوتین نشان داد این گونه نیست. در واقع، دولت فرادکف، قربانی معرفی یک چهره جدید سیاسی در روسیه شد.

* شاید مطرح‌ترین گزینه برای ریاست جمهوری آینده روسیه ایوانف بود، چه چیز سبب شد پوتین تغییر عقیده دهد؟

من نیز خود معتقد بودم چنین اتفاقی رخ خواهد داد و مجامع کارشناسی هم این را پیش بینی ‌می‌کردند، زیرا چهره‌های زود هنگام و از پیش معرفی شده اذهان را متوجه خود ‌می‌سازند و زیر ذره بین قرار ‌می‌گیرند.

به نظر ‌می‌رسد چهره‌هایی مثل ایوانف و مدودف فضا را گرم کردند تا این مدت، سپری شود و اکنون موقعیت برای تحرکات جدید آماده شده است.

* یعنی پوتین ‌می‌کوشد دولت آینده را زیر سایه خود نگه دارد؟ آیا تأکید او در این زمینه سیاستهای داخلی است یا حوزه قدرت بین‌الملل که در دو سال اخیر بسیار برای او جذاب بوده است؟

** برای پوتین بیشتر شرایط داخلی روسیه مهم است، بویژه اقتدار داخلی اقتصادی که ‌می‌تواند مسایل دیگر روسیه را حل کند و به اعتقاد من مسایل بین‌المللی به پوتین تحمیل شده‌اند. بنابراین آن گونه که شما گفتید من هم تأیید ‌می‌کنم که پوتین صد در صد تلاش ‌می‌کند دولت آینده را زیر سایه نفوذ خود حفظ کند.