گاز اروپا در سیطره ترکیه

احداث این خط لوله 440 میلیون دلار هزینه داشته است و از شهر بورسا در ترکیه تا کومتنی در شمال یونان از زیر زمین عبور می‌کند و گاز متعلق به جمهوری آذربایجان در دریای خزر را به یونان منتقل می‌سازد.

این اولین باری است که گاز دریای خزر مستقیما و بدون عبور از شبکه‌های روسیه وارد بازار اروپا می‌شود. روسیه که تامین‌کننده 4/1 از گاز مصرفی اروپای غربی است از این مسئله به عنوان یک حربه سیاسی استفاده می‌کند و بارها شیر لوله‌های گاز خود را به روی کشورهایی مثل اوکراین بسته است.

ترکیه درصدد است تا در بازارهای انرژی دنیا نقش اساسی داشته باشد و از این رو پس از خط لوله باکو، تفلیس، جیحان افتتاح این خط لوله دومین گام مهم این کشور در رسیدن به هدف خود است. این خط لوله همچنین از یونان و از طریق دریای آدریاتیک به ایتالیا متصل خواهد شد و بدین ترتیب یونان نیز به یک محور مهم انتقال گاز به کشورهای جنوب و شرق مدیترانه و اروپا مبدل می‌شود.

مسئله یونان

یونان سالهاست برای تبدیل شدن به گذرگاه اصلی انتقال نفت و گاز به اروپا تلاش می‌کند و چندی پیش نیز قراردادی سه جانبه با روسیه و بلغارستان را امضا کرد.

یکی دیگر از مزایای این خط لوله می‌تواند ایجاد یک روابط بهتر بین ترکیه و یونان باشد. خطر آغاز جنگ بین ترکیه و یونان در 33 سال گذشته سه بار هر دو کشور را تهدید کرده است. اما احداث و افتتاح این خط لوله می‌تواند صفحه جدیدی را در روابط بین دو کشور باز کند.

نخست‌وزیر یونان در مراسم افتتاح این خط لوله با اشاره به این موضوع گفت پیغامی ‌که با به نتیجه رساندن این پروژه به تمام جهان مخابره کردیم آن است که با همکاری‌های بیشتر می‌توانیم آینده‌ای بهتر را ترسیم کنیم. این خط لوله نشان می‌دهد که هر دوکشور می‌توانند با یکدیگر همکاری کنند و منفعت مشترکی را به دست آورند.

نخست‌وزیر یونان همچنین خاطر نشان کرد که تمام یونانی‌ها خواهان روابط خوب با کشور همسایه خود ترکیه هستند و از پیوستن ترکیه به اتحادیه اروپا حمایت می‌کنند.

 این خط لوله همچنین سمبل همکاری اقتصادی بین ترکیه و یونان است.

تحلیلگران معتقدند که افتتاح این خط لوله این پیام را در خود دارد که کشورهای صادرکننده انرژی دریای خزر برای صدور گاز خود می‌توانند بدون نیاز به روسیه انرژی خود را به اروپا صادر کنند.

در این مراسم الهام علی اف، رییس‌جمهور آذربایجان نیز حضور داشت. وی با اشاره به اینکه گاز استخراجی آذربایجان از طریق این خط لوله روانه اروپا خواهد شد اعلام کرد که امیدوار است که این خط لوله بتواند برای سایر کشورها نیز نمونه خوبی باشد. این درحالی است که نخست وزیر ترکیه از اینکه کشورش به مرکزی برای  پخش و ترانزیت انرژی تبدیل شود اظهار شادمانی کرد. رجب طیب اردوغان این خط لوله را مشابه جاده ابریشم قدیم دانست که غرب و شرق را به یکدیگر متصل می‌کرد و اعلام کرد که این خط لوله به رونق اقتصادی منطقه کمک خواهد کرد.

در این میان آمریکا نیز از این پروژه حمایت می‌کند چراکه خواهان عدم وابستگی کشورهای صادر کننده انرژی به روسیه است. وزیر انرژی آمریکا نیز در مراسم افتتاح این خط لوله شرکت داشت و اعلام کرد که امروز، روز بزرگی برای این بخش از جهان به شمار می‌رود. این پروژه فوق‌العاده اولین رابط بین آذربایجان و سایر کشورهای حوزه دریای خزر با مصرف‌کنندگان اروپایی است.

خط لوله ترکیه و یونان از سه بخش تشکیل شده است

1ـ از بورسا تا مرز یونان که شامل 193 کیلومتر در خشکی است و 17 کیلومتر آن از تنگه چاناق قلعه می‌گذرد. بدین ترتیب 210 کیلومتر از این خط لوله در خاک‌های ترکیه قرار دارد.

 2ـ 5/86 کیلومتر اولیه این خط لوله در خاک‌های یونان قرار دارد.

3ـ420 متر از این خط لوله از رودخانه مریچ در مرز یونان و ترکیه قرار دارد که این منطقه تحت کنترل هر دو کشور ترکیه و یونان است.

فواید خط لوله ترکیه و یونان

1ـ با افتتاح این خط لوله روابط اقتصادی بین دو کشور افزایش می‌یابد. این نه تنها برای ترکیه که برای ناحیه فقیر تراس در یونان نیز گام مثبتی به شمار می‌رود. برای ترکیه نیز از آنجا که این خط لوله در آینده‌ای نزدیک به ایتالیا متصل خواهد شد، اروپا را در تامین گاز خود تا حدودی به ترکیه وابسته می‌کند و در واقع نشان دهنده نقش یک بازیگر اصلی را به ترکیه می‌دهد.

2ـ آمریکا که با امضای قرارداد انرژی بین ترکیه و ایران، اعتراض خود را اعلام کرده بود از افتتاح این خط لوله که وابستگی اروپا به روسیه را کاهش می‌دهد حمایت کرده است.

3ـ کاهش نقش روسیه در انتقال گاز به اروپا می‌تواند به نفع تمام کشورهای اروپایی و منطقه به شمار می‌آید.

هرچند برخی از تحلیلگران معتقدند آذربایجان قادر نخواهد بود گاز مورد نیاز را که قرار است طبق این پروژه که قرار است تا سال 2010 به ایتالیا برسد را تامین کند و این خط لوله مجبور شود برای تامین گاز دست خود را به سمت روسیه دراز کند.