گسترش روابط چین و ترکمنستان در گرو انرژی

سفر دو روزه «قربان قلی بردی محمداف» رییس جمهوری ترکمنستان به چین حکایت از روابط رو به گسترش دو کشور در دوره ریاست جمهوری بردی محمداف دارد.

هر چند روابط دو کشور در اواخر حیات «صفر مردا نیازاف» از روند رو به رشدی برخوردار شده بود ولی توسعه این روابط پس از درگذشت نیازاف تسریع گردید.

صفر مردا نیازاف رییس جمهوری سابق ترکمنستان 9 ماه قبل از فوتش سفری شش روزه به چین انجام داد که مهمترین دستاورد این سفر امضای قرارداد همکاری در بخش انرژی به ویژه احداث خط لوله انتقال گاز از ترکمنستان به چین بود.

 به گزارش ایرنا بر اساس این قرارداد ترکمنستان قرار است از سال 2009 میلادی به مدت 30 سال سالانه 30 میلیارد متر مکعب گاز به چین صادر کند.

مقام‌های دو کشور همچنین درباره احداث خط لوله انتقال گاز از ترکمنستان به چین نیز به توافق رسیده‌اند.

براساس برخی برآوردها، تقاضا برای گاز طبیعی در بازار چین تا سال 2010 میلادی 120 میلیارد متر مکعب و تا سال 2020 میلادی تا 200 میلیارد متر مکعب تخمین زده می‌شود.

این در حالی است که چین تا سال 2020 میلادی حداکثر توانایی تامین 80 تا 120 میلیارد متر مکعب نیاز داخلی گاز خود را خواهد داشت.

برخی تحلیلگران معتقدند با وجود امضای قرارداد همکاری بین چین و ترکمنستان در بخش‌های مختلف به ویژه گاز در فروردین ماه سال گذشته، نیازی به سفر بردی محمداف به پکن نبود.

اما، برخی تحلیلگران دیگر سفر بردی محمداف به چین را اعلام پایبندی عشق‌آباد به توافق امضا شده بین «صفر مردا نیازاف» و «هو جین تائو» رییس جمهوری چین عنوان می‌کنند.

به عقیده این تحلیلگران در گفت‌وگوهای رییسان جمهوری دو کشور چین و ترکمنستان بر همکاری‌های بلندمدت به ویژه صادرات گاز تاکید شد و این نشان از اهمیت چین برای ترکمنستان به عنوان شریک مطمئن در درازمدت دارد.

رسانه‌های کشورهای جامعه «همسود» نیز در تحلیل‌های مختلف سفر بردی محمد اف به چین را فصل نوین در روابط بین دو کشور عنوان کردند و نوشتند این دیدار اجرای موافقتنامه‌های امضا شده در بخش سوخت را تسریع خواهد کرد.

خبرگزاری «اینترفکس» روسیه در گزارشی نوشت که ترکمنستان اعلام کرد که میزان صادرات گاز اعلام شده خود را به چین تضمین می‌کند.

برخی رسانه‌های غربی در گذشته در زمینه وجود ذخایر گازی ترکمنستان برای صادرات به کشور چین ابراز تردید کرده بودند، ولی بردی محمد اف در سفر اخیر خود به پکن بطور قاطع از وجود ذخایر عظیم گازی برای صادرات به کشورهای مختلف سخن گفت.

گفته می‌شود، دولت ترکمنستان در این راستا هم اکنون کارهای مقدماتی را برای صادرات گاز در سواحل «آمودریا» انجام می‌دهد.

به هر حال دولت ترکمنستان برای صدور گاز خود به چین باید موافقت دولت‌های ازبکستان و قزاقستان را نیز کسب کند و به نظر می‌رسد بردی‌ محمداف این موضوع را در دیدارهای سال جاری خود با مقامات این دو کشور مطرح کرده است.

با این وجود، بردی محمداف به هنگام تبلیغات انتخابات ریاست جمهوری و پس از انتخاب شدن به این سمت بارها پایبندی ترکمنستان مبنی بر صدور گاز به چین را اعلام کرده است.

رییس جمهوری ترکمنستان در اول اردیبهشت ماه امسال تاکید کرد که طرح احداث خط لوله گاز ترکمنستان به چین از اولویت‌های اصلی دولت جدید این کشور است و به دلیل اهمیت این طرح دستور پیگیری جدی آن را به «تاج‌بردی طاقی اف» معاون رییس کابینه وزرا این کشور را در امور نفت و گاز داده است.

بردی محمداف در دستور خود به طاقی‌اف خواستار اجرای دقیق مفاد موافقتنامه ترکمنستان و چین درباره این طرح شده است.

چین نیز در سال‌های اخیر به ویژه پس از درگذشت نیازاف توجه زیادی به کشورهای آسیای مرکزی به دلیل نزدیکی جغرافیایی و موقعیت استراتژیکی از نظر نظامی، ‌سیاسی و اقتصادی دارد. در این راستا، چین سرمایه‌گذاری کلانی در طرح‌های مختلف در ترکمنستان انجام داده و یا در دست انجام دارد که از جمله آن می‌توان به انعقاد قرارداد احداث کارخانه کود شیمیایی و شیشه‌سازی در ترکمنستان به ارزش بیش از 320 میلیون دلار در بهمن پارسال اشاره کرد.

جالب اینکه، چین 90 درصد از این میزان هزینه در نظر گرفته شده برای ساخت این کارخانجات را به صورت وام در اختیار ترکمنستان قرار داده است.

متقابلا ترکمنستان نیز از گسترش روابط با کشور چین استقبال کرده بطوریکه در انتخابات ریاست جمهوری این کشور تنها خبرنگاران چینی برای پوشش خبری این انتخابات دعوت شده بودند و تاکنون این خبرنگاران همچنین با بردی محمداف مصاحبه انجام داده‌اند.

البته کشور چین علاوه بر ترکمنستان به منابع نفت و گاز دیگر کشورهای آسیای مرکزی چشم دوخته است.

شرکت ملی نفتی چین در سال 2005 میلادی با پرداخت بیش از چهار میلیارد دلار بزرگترین شرکت نفتی قزاقستان «پترو قزاقستان» را خریداری کرد و همچنین برای احداث خط لوله نفت که قرار است نفت به چین صادر کند نیز 700 میلیون دلار سرمایه‌گذاری کرده است.

تاکنون مقامات رسمی روسیه با وجود در اختیار داشتن تقریبا انحصار صادرات گاز ترکمنستان در مورد توافق‌های به عمل آمده بین پکن و عشق‌آباد واکنشی از خود نشان نداده‌اند.

رسانه‌های این کشور تنها اخبار مربوط به توافق انجام شده بین دو کشور چین و ترکمنستان در زمینه بخش گاز را منتشر کرده‌اند.