خاطرات جنگ سرد برای مأمور سابق کا.گ.ب
حسن بنانج
طی هفتههای اخیر به ندرت میتوان روزی را یافت که در آن عنوان جدیدی از نزاع اخیر میان غرب و روسیه در خبرگزاریهای جهان درج نشده باشد. فهرست موارد مورد اختلاف مسکو و کشورهای غربی در حال طولانیتر میشود که روسها از هماکنون خود را برای انتخابات ریاست جمهوری جدید در کشورشان آماده میکنند. برخی از اهم موضوعات در این فهرست عبارتند از: کوزوو، سیستم دفاع موشکی آمریکا پیمان نیروهای متعارف اروپا، جریان گاز روسیه به کشورهای اروپایی، فروش گوشت لهستان به روسها و حالا هم نزاع مسکو و لندن بر سر پرونده "لیتویننکو". دادستانهای انگلیسی در نظر دارند "آندری لوگووی" مأمور امنیتی سابق دولتی روسیه را به اتهام قتل لیتویننکو مأمور سابق روسیه که نوامبر گذشته به وسیله رادیو اکتیو کشته شد محاکمه کنند. رئیسجمهور روسیه بلافاصله بعد از بروز این بحران طی اظهاراتی تلاش کرد تا آن را کماهمیت نشان دهد و تأکید کرد که دو طرف برای همکاری منافعی دارند. این در حالی است که لندن تلاشهای زیادی را برای حمایت بینالمللی در این نزاع آغاز کرده و در این مورد چندان با مشکل مواجه نشده است زیرا بسیاری از غربیها معتقدند که روسیه برای حل این مشکل باید نرمش بیشتری از خود نشان دهد. در همین حال وزیر خارجه روسیه با همتای آلمانی خود دیدار کرد و پیرامون اختلافات جدید میان مسکو و لندن با وی گفتوگو کرد. سخنگوی کرملین نیز اعتراف کرد که روسیه نگران است که دامنه این اختلاف گستردهتر شده و ضرورت حضور و دخالت اتحادیه اروپا در آن جدیتر شود. اما در حالی که برخی از ناظران مدعی شدهاند که نزاع اخیر میان مسکو و لندن یادآور خاطرات جنگ سرد است پوتین همچنان با خونسردی این موضوع را پیگیری میکند. وی در "سارانسک" در غرب روسیه با سران کشورهای مجارستان و فنلاند دیدار و به همراه آنان در یک جشن باشکوه شرکت کرد. این مقامات به منظور شرکت در یک جشنواره قومی که هر ساله در غرب روسیه برگزار میشود به این منطقه سفر کردهاند. این جشنواره به منظور یادبود گروههای اقلیت که اکنون در کشورهای استقلالیافته از اتحاد جماهیر شوروی و برخی کشورهای دیگر پراکندهاند برگزار میشود. این اقلیتهای قومی شامل گروههایی از کشورهای استونی، مجارستان، فنلاند و چند گروه اقلیت در روسیه میشوند. به دلیل اختلافات موجود میان تالین و مسکو روسیه هیچکدام از سران استونی را به این جشنواره دعوت نکرد. به گفته مقامات کرملین پوتین در دیدار خود با سران مجارستان و فنلاند درباره مهمترین مسئله موجود در منطقه یعنی استقرار سپر موشکی آمریکا در اروپای شرقی و حمایت چک و لهستان از این برنامه آمریکا بحث و رایزنی کرد. بدینترتیب به نظر میرسد که ولادیمیر پوتین در عین حال که تلاش دارد تا از پیامدهای اصطکاک اخیر میان کشورش با انگلیس و اتحادیه اروپا بکاهد همچنان به یارگیری در زمینه سایر موارد مورد اختلاف خود با این اتحادیه و آمریکا مشغول است. نگاهی به سالشمار اختلافات مسکو و لندن مشخص میکند که نزاع اخیر بحث جدیدی نیست و پیشتر هم مشکلاتی از این دست و یا شبیه به این موجب سردی مناسبات میان دو طرف شده است. اما چندی است که هر روز مورد جدیدی به فهرست اختلافات مسکو و پایتختهای اروپایی اضافه میشود و از طرف دیگر به نظر میرسد که رهبران اروپا مصمم هستند که موضوع الکساندر لیتویننکو را به پاشنه آشیل موقت مسکو در زمینه عدم رعایت حقوق بشر تبدیل کرده و بدینترتیب در سایر موضوعات از جمله صدور گاز روسیه به کشورهای اروپایی و برخی از مباحث دیگر از مسکو امتیاز بگیرند. برخی از ناظران معتقدند که کرملین اخیراً تمام تلاش خود را برای تحریک اروپایی به کار گرفته است و این برای برانگیختن اعضای اتحادیه اروپا علیه روسیه بهترین انگیزه است. از سوی دیگر اتحاد کشورهای اروپایی به این معنا است که هر مشکل کوچکی در روابط دوجانبه به سرعت به مشکلی عمده میان این بلوک و مسکو تبدیل خواهد شد. بدینترتیب نشانهها حاکی هستند که فشارها به پوتین در حالی که وی خود را برای خداحافظی با کرسی ریاست جمهوری کشورش آماده میکند افزایش یافته است. اکنون این سوال مطرح است که آیا ولادیمیر پوتین قادر است پیش از برگزاری انتخابات آینده ریاست جمهوری در روسیه مناسبات متشنج میان مسکو و اروپا را که خود در آن نقشی اساسی داشته است به سرانجام خوشی برساند یا اینکه سکان هدایت کشورش را در دریای طوفانی به خلف خود خواهد سپرد؟
سالشمار موارد مورد اختلاف اخیر روسیه و انگلیس
مناسبات میان روسیه و لندن طی 25 سال گذشته شاهد تنشهای جدیدی بوده است. آوریل 2007: دادستان کل روسیه از انگلیس خواست تا بوریس برزوفسیکی که به براندازی علیه حکومت ولادیمیر پوتین متهم شده و در لندن زندگی میکند به روسیه مسترد کند. این میلیاردر روس پیشتر یکی از همپیمانان بوریس یلتسین بود که به کلاهبرداری هم متهم شده است. دسامبر 2006: سفارت انگلیس در مسکو در مورد آزار و اذیت سفیر این کشور توسط یک گروه از جوانان روسی که با کرملین در ارتباط است به وزارت خارجه روسیه شکایت کرد. این گروه موسوم به ناشی سفیر انگلیس را متهم کرده بود که با یک گروه مخالف در ارتباط بوده است. ژانویه 2006: FSB سرویس امنیتی روسیه دیپلماتهای انگلیسی را به انجام عملیات جاسوسی در روسیه متهم کرد. براساس این ادعا دیپلماتهای انگلیسی در این راستا از یک تکنولوژی جاسوسی کاملاً جدید بهره بردند. مارس 1996: مسکو 9 دیپلمات انگلیسی را به اتهام ارتباط با یک محفل جاسوسی اخراج کرد. انگلیس نیز در واکنش به این اقدام عذر 4 دیپلمات روس را خواست. نوامبر 1992: واسیلی متروخین مأمور و بایگان KGB پس از فروپاشی شوروی به انگلیس گریخت و محتوای هزاران فایل این سازمان روسیه را با خود به این کشور برد. یادداشتهایی که وی طی 30 سال جمعآوری کرد به آرشیو متروخین معروف شد.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
