علی تتماج
گوردون براون که 6 تیر نخستوزیری و ریاست حزب کارگر را از تونی بلر تحویل گرفت به دلیل سیاستهای بلر، زیر ذرهبین مردمی و محافل سیاسی و رسانهای قرار دارد لذا برای حفظ قدرت نیازمند فعالیت گسترده در اروپا و عرصه جهانی است. در این راستا براون برای نخستینبار پس از تصدی پست نخستوزیری امروز راهی آلمان میشود تا با مقامات این کشور دیدار و بر تحکیم روابط تأکید نماید. این سفر در حالی برگزار میشود که:
1- چنانکه پیشبینی میشد، حضور بروان در رأس دولت لندن، به برخی تغییرات در مناسبات انگلیس و آمریکا منجر شد. هر چند که سران لندن بر ادامه همکاری با واشنگتن تأکید دارند اما اولاً تأکید مردم بر دوری از آمریکا به عنوان دلیل ناکامیهای آنها در عرصه بینالملل بویژه با ایجاد جنگ عراق و افغانستان ثانیاً چالشهای ایجاد شده در روزهای اخیر میان انگلیس و آمریکا که برگرفته از اظهارات نمایندگان برای کاهش مناسبات با این کشور است، ثالثاً تلاش دوباره لندن برای احیای قدرت در اروپا و حضور مستقیم در معادلات آن، سبب میشود تا بروان به نوعی چرخش در مناسبات خارجی را در دستور کار داشته باشد. بر این اساس دیدار وی از آلمان که اولین سفر خارجی آن محسوب میشود در شرایطی که دیدار با بوش را به سپتامبر موکول ساخته، میتوان چرخشی در سیاست خارجی بروان و تأکید وی بر همگرایی به اروپا ارزیابی کرد هر چند که در ظاهر از همکاری با آمریکا حمایت میکند.
2- از مسائل مطرح در روابط آلمان و انگلیس، کاهش این روابط در دوران بلر است. هر چند که با حضور مرکل در مقام صدراعظمی آلمان و تمایل آن به آمریکا، تا حدودی بهبود مناسبات برلین و لندن را به همراه داشت اما تأکید بلر بر سیاستهای تکقطبی و دوری از اروپا مانع از ارتقای روابط دو کشور شد. بر این اساس انتخاب آلمان به عنوان اولین کشوری که براون از آن دیدار میکند را میتوان گامی برای اصلاح این روابط بویژه در بعد اقتصادی دانست. این نکته قابل ذکر است که مرکل امیدوار است تا در این رایزنیها رضایت لندن را برای پذیرش قانون متحد اروپایی جلب نماید. انگلیس در کنار لهستان تنها اعضای (27 عضو اتحادیه) اروپایی هستند که با طرح قانون متحد اروپایی مخالفت کردهاند که میتواند سرنوشت قانون اساسی واحد اروپایی را برای این طرح تکرار کند. بر این اساس مرکل که خود طراح این طرح بوده و آن را از موفقیتهای خود میداند تلاش دارد تا رضایت براون را برای پذیرش آن جلب کند.
3- بررسی پرونده هستهای ایران، چگونگی تعامل با آمریکا بویژه اجرای طرح سپر موشکی در اروپا، اجرای قانون مبارزه با تروریسم، حضور در معادلات خاورمیانه بویژه حمایت از رژیم صهیونیستی، کسب منابع انرژی بویژه در آسیای مرکزی و قفقاز، چگونگی تعامل و یا تقابل با روسیه که این روزها به تیرگی روابط اروپا منجر شده است (خروج روسها از پیمان سلاحهای متعارف)، اجرای مصوبات جی 8، حضور در آفریقا و آمریکای لاتین، بررسی روند فعالیتهای کمیته چهارجانبه صلح خاورمیانه که با حضور بلر در این کمیته به عنوان مأمور ویژه سازمان ملل در امور خاورمیانه وارد مرحله جدیدی شده، توسعه ناتو در مناطق مختلف جهان، مسأله استقلال کوزوو که راه را برای توسعه اروپا به مرزهای روسیه هموار میسازد، پرونده افغانستان و چالشهای گستردهای که ناتو در آنجا در پیش روی دارد، مقابله با رشد اسلام در اروپا که دو کشور را به وحشت واداشته است و... از مسائل مطرح در این دیدار است.
با تمام این تفاسیر هر چند که حضور براون در آلمان را میتوان نقطه عطفی در روابط دو کشور دانست اما تمایل همیشگی لندن به اعلام برتریت نسبت به سایر کشورهای اروپایی، سابقه تاریخی دو کشور و دیدگاه منفی مردمشان به یکدیگر، بحرانهای شدیدی که انگلیس به دلیل حضور در جنگ عراق با آن مواجه است و... مانع از آن میگردد که این روابط در سطوح عالی ارتقا یابد هر چند که طرفین به بهبود این مناسبات امیدوار میباشند.