مهندسی انتخابات

 علی دارابی

 تا ثبت‌نام کاندیداهای نمایندگی مجلس شورای اسلامی ‌برای انتخابات دوره هشتم چند روز بیشتر نمانده است و براساس ارزیابی‌ها و نیز تازه‌ترین نظرسنجی‌ها می‌توان پیش‌بینی کرد که بالغ بر 60 درصد مردم در انتخابات هشتم مشارکت خواهند کرد. بی‌شک در سایه گرم شدن رقابت‌های انتخاباتی این میزان از مشارکت افزایش خواهد یافت. برای انتخابات خوب، مشارکتی و ایده‌آل باید «نقشه راه» داشت یا به عبارت دیگر انتخابات را بر پایه «مهندسی» طراحی و بنیاد گذاشت. در نقش آفرینی این معماری مولفه‌ها و بازیگرانی نقش اصلی دارند؛

1ـ نهادهای اجرایی و نظارتی: بی‌شک وزارت کشور، استانداری‌ها، فرمانداری‌ها و بخشداری‌ها که مسئولیت هیات‌های اجرایی را برعهده دارند و شورای نگهبان قانون اساسی یا هیات‌های نظارت که از احراز صلاحیت نهایی نامزدها تا نظارت موثر و کارآمد بر سلامت و صحت انتخابات مسئولیت دارند نقش اول را در افزایش مشارکت، رقابتی‌تر شدن و شکل گیری مجلس کارآمد و مقتدر برعهده دارند. آنچه که ملت انتظار دارند انجام وظیفه بر محور «قانون» و «پاسداشت و صیانت از آرای مردم» توسط این نهادهاست. اظهارنظر، مواضع، سخنان و بیانات مسئولان این دو نهاد باید در راستای تحقق این مطالبات شکل گیرد و نباید احساس ناهماهنگی و اختلاف نظر در میان نهاد مجری و ناظر اول به گونه‌ای در افکار عمومی‌ بازتاب یابد که نگران‌کننده باشد. ثانیا هیچ‌کس نسبت به سلامت انتخابات کوچکترین شائبه‌ای به خود راه ندهد.

2ـ احزاب و تشکل‌های سیاسی: واقعیت آن است که ما در آرایش سیاسی کشور از «فقدان نظام حزبی» و نیز «عدم وجود دو یا سه حزب مقتدر، کارآمد و فراگیر» و از همه مهمتر «ضعف فرهنگ تحزب و کار جمعی در جامعه» رنج می‌بریم.

لذا می‌بینیم که احزاب در ایام تبلیغات انتخاباتی با شعارهای متنوع و فراوان وارد صحنه می‌شوند و اگر با توفیقی هم روبه‌رو شوند به دلیل عدم سازوکارهای قانونی در راستای نظام حزبی به هیچ کس پاسخگو نیستند و یا براساس تازه‌ترین آمار منتشره از کمیسیون ماده 10 قانون احزاب در وزارت کشور هم اکنون بالغ بر 230 حزب و تشکل سیاسی شناسنامه دار در کشور وجود دارد که تشتت، ناهماهنگی و بعضا کارکردهای متناقض آنان در برخی عرصه‌ها به جای آن که موجب افزایش مشارکت باشد خود از عوامل کاهنده مشارکت مردم در انتخابات محسوب می‌گردد، اما این مطالب به معنای نادیده انگاشتن اهمیت، تاثیرگذاری و جایگاه احزاب و تشکل‌های سیاسی نیست. امروزه این تشکل‌های سیاسی هستند که به مثابه چرخ دنده دموکراسی و موتور محرکه جامعه در رقابت و مشارکت سیاسی تلقی می‌شوند. احزاب و تشکل‌های سیاسی، جریانات و جناح‌های مختلف در ایران باید تلاش نمایند در راستای طراحی مهندسی انتخابات هشتم و شکل گیری مجلسی کارآمد، مردمی ‌و مقتدر عوامل و زمینه‌های تحقق آن را فراهم سازند: «رعایت اخلاق انتخاباتی، پرهیز از تخریب یکدیگر، تدوین فهرست جامع و کارآمد انتخاباتی، گزینش گفتمان مطلوب انتخاباتی، تدوین برنامه برای مجلس هشتم با ترتیب اولویت‌های آن، رعایت و احترام به قانون و از همه مهمتر تمکین به انتخاب مردم را سرلوحه خود قرار دهند»

3ـ رسانه‌ها و مطبوعات: رسانه‌ها و مطبوعات در تنویر افکار عمومی، اطلاع رسانی، افزایش مشارکت‌جویی مردم و بسترسازی برای انتخابات آگاهانه تر و شفاف تر مردم نقش بسیار مهمی ‌دارند. در این میان رسانه ملی که از ماه‌ها قبل ستاد انتخاب را در بالاترین سطح در سازمان و مراکز استان‌ها تشکیل و برنامه‌ریزی گسترده‌ای را به عمل آورده است، چون گذشته در راس همه قرار دارد. رسانه ملی تلاش بایسته‌ای دارد که انتخابات را بر پایه تدبیر رهبر معظم انقلاب اسلامی ‌به «نماد وحدت ملی» مبدل کند. گرایش‌ها و سلیقه‌های مختلف سیاسی دارای شناسنامه درون خانواده نظام بتوانند در رسانه به طرح دیدگاه‌ها و برنامه‌های خود بپردازند و با تضارب آرا و جدال احسن سازوکارهای انتخاب اصلح را برای مردم عزیز فراهم سازد که در این میان «حفظ بی‌طرفی» یک راهبرد اساسی چون گذشته برای رسانه محسوب می‌گردد.

4ـ کاندیداهای انتخابات: نامزدهای انتخاباتی بازیگر اصلی عرصه انتخابات هستند. آنان باید اخلاق انتخاباتی را به نمایش بگذارند. بایدها و نبایدهایی را مطمح نظر داشته باشند، از پیوند کانون‌های ثروت یا قدرت بشدت اجتناب کنند، شعارهای غیرعملی و وعده‌های دست نیافتنی ندهند، گذشته را تیره و تار تصویر ننمایند و آینده را نیز یک مدینه فاضله دست‌نیافتنی ترسیم نکنند، قانون را مبنای عمل خود و ستادها و هواداران قرار دهند و خود را برای انجام تکلیف الهی و خدمت بی‌منت به مردم و اعتلای نظام اسلامی ‌آماده کنند. برنامه محوری را سرلوحه امور سازند و تمام امکانات و نیروهای در اختیار را برای یک انتخابات سالم، رقابتی و آزاد برای شکل‌گیری مجلسی کارآمد، مقتدر و مردمی ‌به کار گیرند.

ان‌شاءالله