چشمانداز ائتلاف سیاسى جدید در پاکستان
تحولات سیاسى پاکستان در هفتههاى اخیر بار دیگر احزاب مردم و حزب مسلم لیگ (شاخه نواز) را در کنار یکدیگر قرار داده است. «بىنظیر بوتو» اعلام کرده است در صورتى که حزب مردم در مجلس ملى آینده اکثریت نسبى را کسب کند، از ائتلاف با حزب مسلم لیگ (شاخه نواز) استقبال خواهد کرد.
توافق و نزدیکى بىنظیر بوتو رهبر حزب مردم و «محمد نوازشریف» رهبر حزب مسلم لیگ (شاخه نواز) قبل از اینکه ناشى از نگاه مشترک واقعى به تحولات سیاسى باشد، نشانگر اتحادهاى موقت سیاسى انتخاباتى است. به گزارش ایرنا محمد نوازشریف با وجود ممنوعیت شرکت در انتخابات از سوى کمیسیون انتخابات پاکستان، تاکنون تلاش کرده در مواضع سیاسى، خود را به موازات اردوگاه حزب مردم تنظیم کند. برجستهتر شدن نقش بىنظیر بوتو در صحنه سیاسى پاکستان، محمد نوازشریف را مجاب کرده است که با کارت حزب مردم در بازى قدرت حضور پیدا کند، هرچند بطور علنى موضع خود را روشن نکرده است. حزب مردم در شرایط فعلى از نظر تشکیلاتى و سیاسى وضع و موقعیت مناسبترى نسبت به مسلم لیگ (شاخه نواز) دارد، از این رو تمایل محمد نوازشریف به شرکت در انتخابات به ارزیابى وى از وضعیت موجود باز میگردد.
پیشینه
پس از برگزارى انتخابات عمومیسال ۲۰۰۲میلادى پاکستان،بى نظیر بوتو براى حضورى فعالتر در صحنه سیاسى کشور، در فوریه سال ۲۰۰۵میلادى اقدام به ائتلاف با رقیب حزبى خود یعنى حزب مسلم لیگ (شاخه نواز) کرد. محمد نوازشریف که پس از کودتاى نظامی ژنرال مشرف به عربستان سعودى تبعید شد، در کنار خانم بوتو، در ۱۳میسال ۲۰۰۵میلادى در لندن میثاق موسوم به «ائتلاف اعاده دمکراسى» را به امضا رساند. امضاى این میثاق، باعث چشم پوشى بىنظیر بوتو از جذابیتهاى قدرت نشد و بر همین اساس طى تلاشهاى پنهانى و درک فضاى سیاسى پاکستان در اواخر دوره اول ریاست جمهورى مشرف، به مذاکره پنهانى با وى (مشرف) روى آورد. این مذاکرات در ابوظبى استمرار داشت تا اینکه برخى جزئیات این مذاکرات در رسانههاى پاکستان منعکس شد و علنى شدن آن با واکنش برخى گروهها و احزاب سیاسى داخلى روبهرو گردید. تشکیل «ائتلاف براى اعاده دمکراسى» از سوى این دو حزب در لندن، با آغاز مذاکرات رهبر حزب مردم با ژنرال مشرف در دبى (امارات عربى متحده) تا حدود زیادى محمد نواز شریف و حزب وى را از بىنظیر بوتو دور کرده بود. پس از افشاى این مذاکرات، بىنظیر بوتو در ۱۴دسامبر سال ۲۰۰۷میلادى (۲۳ آذر) تصمیم خود براى بازگشت به کشور را اعلام کرد. اعلام فرمان آشتى ملى از سوى ژنرال پرویز مشرف در پنجم اکتبر سال جارى میلادى (۱۳مهر) زمینه حضور دوباره حزب مردم در صحنه سیاسى پاکستان را فراهم کرد. پیشبینى توافق وائتلاف بوتو و نواز شریف در پاکستان تا حدودى غیر قابل پیشبینى بود اما همانطور که در سطور قبلى اشاره شد، تحولات سیاسى این کشور به سمتى حرکت کرد که به نظر مىرسد این دو رهبر چارهاى جز اتحاد و ائتلاف جدید سیاسى ندارند. اولین نشست مشترک نواز و بوتو پنجشنبه ۱۵نوامبر (۲۴آذر) برگزار شد و حزب مردم و مسلم لیگ (شاخه نواز) براى تشکیل ائتلاف سیاسى علیه ژنرال مشرف به توافق رسیدند. بوتو در این نشست به نوازشریف گفته بود که براى احیاى دمکراسى وحدت دو حزب مهم پاکستان ضرورى است. حزب مردم و حزب مسلم لیگ (شاخه نواز) پاکستان به تناوب به سمت نخستوزیرى این کشور انتخاب شدهاند و در زمان حاضر نیز بوتو براى بار سوم مایل است این مقام را کسب کند. بوتو و نواز شریف در سالهاى پیش از ۱۹۹۹میلادى و قبل از کودتاى بدون خونریزى مشرف که موجب برکنارى شریف به عنوان نخستوزیر وقت شد، هر یک به تناوب دو دوره نخستوزیر بودهاند ـ بوتو در فاصله سالهاى ۱۹۸۸تا ۱۹۹۰ و ۱۹۹۳تا ۱۹۹۶میلادى شریف در فاصله سالهاى ۱۹۹۰تا ۱۹۹۳و ۱۹۹۷تا ۱۹۹۹میلادى و در این مدت هروقت یکى بر کرسى نخستوزیرى تکیه زده دیگرى درگیرپرونده شکایتى در دادگاه بوده که بیشتر این شکایات نیز مربوط به پروندههاى فساد مالى میشدند.
ارزیابى
به اعتقاد کارشناسان، این ائتلاف احتمالى بیش از آنکه ائتلافى سیاسى باشد نوعى سیاست مشترک براى گذر از مقطع انتخابات عمومیپاکستان است که قرار است ۸ژانویه سال ۲۰۰۸میلادى (۱۸دى) میلادى برگزار شود. احساس وجود تهدیدى مشترک براى منافع حزب مردم و مسلم لیگ (شاخه نواز) در ظاهر رهبران آنها را به سمت اتخاذ سیاستى مشترک پیش از انتخابات سوق داده است. در حالى که حضور مشرف و انتخابات پیش رو به عنوان دلایل اصلى این توافق بین شریف و بوتو به نظر میرسند، بسیارى از تحلیلگران با توجه به اختلاف دیدگاههاى دو طرف و همچنین تضاد در پایگاههایى که احزاب متبوع آنها را حمایت میکنند، پیشبینى میکنند که این ائتلاف با گذر از مقطع انتخابات تداوم نداشته باشد و موضعگیرى دو رقیب دیرینه به وضعیت سابق آن پیش از کودتاى سال ۱۹۹۹میلادى باز گردد.
ـ دلایل نزدیکى دو حزب سیاسى
الف) تحولات پس از کنارهگیرى مشرف از فرماندهى ارتش و سوگند وى به عنوان رئیس جمهور غیر نظامیکه پیشتر از محورهاى مطالبات احزاب مخالف بود و همچنین تأکید مکرر برگزارى انتخابات در موعد مقرر برنامههاى احزاب مخالف علیه دولت را تا حدودى خنثى کرد. وزن سیاسى احزاب مردم و شاخه مسلم لیگ (شاخه نواز) در بین احزاب مخالف به واقع با هیچکدام از دیگر احزاب سیاسى مخالف حتى مجلس متحده عمل (ائتلاف ششگانه احزاب مخالف دولت) قابل مقایسه نیست. بنابراین به نظر میرسد نزدیکى این دو حزب براى شکست حزب مسلم لیگ (شاخه قائد اعظم) تا حدودى طبیعى و البته این اتحاد سطحى و گذرا و مختص دوران انتخابات است.
ب) هر دو حزب به خوبى میدانند که مجلس آتى ائتلافى است و هیچکدام از احزاب سیاسى حتى حزب مسلم لیگ (شاخه قائداعظم) با وجود لفاظىهاى فراوان اعضاى آن از جمله «چوهدرى شجاعت حسین» و «پرویز الهى» قادر به کسب اکثریت پارلمانى نیستند. پرویز مشرف رئیسجمهورى پاکستان هم اینک با خیالى آسوده نظارهگر بازى احزاب مردم و مسلم لیگ (شاخه نواز) از یکسو و مسلم لیگ (شاخه قائداعظم) از سویى دیگر است. جالب اینکه تمامی خواستههایى را که تاکنون در منشور حزبى بىنظیر بوتو مطرح شده ـ مانند اشتغال، اصلاحات اقتصادى، فقرزدایى، جلوگیرى از تورم، بهداشت و... از مواردى بوده که مشرف در هشت سال گذشته بر آن تأکید کرده است. به نظر میرسد، چالشهاى سیاسى و انتخاباتى مشرف تاکنون به حداقل رسیده اما این امر به معناى پایان همه مسایل نیست. هر حادثهاى از جمله شکست حزب مردم در انتخابات، میتواند بار دیگر شعله آتش مخالفتهاى احزاب را افزایش دهد. بطور قطع حوادث پس از برگزارى انتخابات در پاکستان همواره مشکلآفرین بوده و البته اتحاد مخالفان با حمایت جامعه مدنى و حقوقى میتواند بدترین سناریوى ممکن براى دولت پاکستان پس از انتخابات هشتم ژانویه باشد. این سناریو حتى با اتحاد موقت و گذراى سیاسى دو حزب مردم و مسلم لیگ (شاخه نواز)، ممکن است جامعه و مشرف را با چالش جدیدترى روبهرو نماید.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
