جنگ ناکام

*سخنان اخیر رابرت گیتس، وزیر دفاع آمریکا در خصوص جنگ علیه تروریسم را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

**اظهارات رابرت گیتس در شرایطی صورت گرفت که برنامه‌های ایالات متحده برای مبارزه با تروریسم در نقاط مختلف جهان از جمله در عراق و افغانستان به بن‌بست رسیده است. بی‌تردید در عرصه مبارزه با تروریسم پرداختن به ریشه‌های شکل‌گیری تروریسم یک ضرورت نخست به شمار می‌رود. وزیر دفاع آمریکا در سخنان خود در کنفرانس سالانه امنیت بین‌المللی در سنگاپور حکومت‌های استبدادی و فقر را به عنوان دلایل اصلی پدیداری تروریسم عنوان کرده و در عین حال تاکید کرده که ایالات متحده هنوز نتوانسته به علت‌های بروز تروریسم دست پیدا کند. اگرچه گیتس به عنوان عضو دولت بوش دو عامل استبداد و فقر را در خصوص ریشه‌های تروریسم بر زبان می‌آورد، اما باید به این نکته توجه کرد که آیا ایالات متحده با وجود وقوف به این دو عامل موثر در ایجاد و رشد تروریسم، اقداماتی در جهت کمک به نابودی دیکتاتوری و استبداد و همچنین کاهش فقر انجام داده است یا با اعمال سیاست‌های دوگانه به توسعه تروریسم در صحنه بین‌المللی کمک کرده است. به نظر می‌رسد دولت آمریکا در کشورهایی که نتایج دموکراسی به روی کارآمدن گروه‌های اسلام‌گرا یا مخالف با سیاست‌های سلطه‌جویانه ایالات متحده منجر می‌شود، ضمن مخالفت با روندهای دموکراتیک تلاش خود را بر ناکا‌می‌و سقوط دولت منتخب برآمده از درون دموکراسی متمرکز می‌کند و متعاقب آن به تلاش برای ایجاد فضایی برای تشکیل حکومت‌های مستبد از طرف مهره‌های ملی که با سیاست‌های آنان تطابق بیشتری داشته باشد، همت می‌گمارد. به عنوان نمونه دولت آمریکا با پیروزی حماس در انتخابات ژانویه 2006 فلسطین مخالفت نمود و تاکنون با اهرم کمیته چهار جانبه توانسته سیستم تحریم مالی ـ‌ اقتصادی دولت فلسطین را با هدف به زیر کشیدن حماس از صحنه قدرت عمل سیاسی در فلسطین را تداوم بخشد. این درحالی است که در خصوص مصوبه پارلمان قزاقستان مبنی بر مادام‌العمر شدن ریاست‌جمهوری نور سلطان نظربایف سکوت می‌کند و از رژیم‌های مستبد پادشاهی موجود در خاورمیانه به دلیل نقش محوری آنان در حفظ منافع آمریکا حمایت و هرگز آنان را به عدم پایبندی به اصول دموکراسی متهم نمی‌کند. در عرصه اقتصادی نیز سیاست‌های مالی ـ‌ اقتصادی دولت آمریکا که مبتنی بر نظام سرمایه‌داری استوار نشده برای توسعه بسیاری از کشورهای جهان سوم زیانبخش است. به هر حال بسیاری از کارشناسان معتقدند که بخشی از ریشه‌های شکل‌گیری تروریسم در کشورهای کمتر توسعه‌یافته یا توسعه‌نیافته معطوف به فقر اقتصادی آنان است. بنابراین چنان‌چه آمریکا بخواهد مبارزه جدی و واقعی با تروریسم داشته باشد باید با همکاری سایر کشورهای قدرتمند اقتصادی در جهت کمک به توسعه کشورهای کمتر توسعه‌یافته گام‌های بلندی را بردارد و از سوی دیگر نیز هر ادعای گسترش دموکراسی ضمن احترام به انتخابات دموکراتیک در سراسر جهان حکومت‌های مستبد‌ خود را نیز از تیغ تیز نکوهش دور نگه ندارد.

*وزیر دفاع آمریکا در بخشی از اظهارات خود در خصوص مبارزه با تروریسم، خواهان کمک همه کشورها برای پیروزی در این عرصه شده‌ است. به نظر جنابعالی آیا آمریکا به دنبال بین‌المللی کردن شکست خود در عراق و افغانستان است؟

**مسلم است که دکترین جنگ پیش دستانه آمریکا که از سپتامبر 2001 تاکنون محور سیاست خارجی ایالات متحده قرار گرفته، نتوانسته در مدیریت مهار تروریسم موثر واقع شود. بر این اساس است که در گزارش چند ماه پیش برخی از مراکز اطلاعاتی ـ امنیتی آمریکا، جنگ عراق به عنوان عامل گسترش‌دهنده ناامنی و تروریسم در جهان معرفی شد. لذا دولت بوش تلاش دارد تا شکست در دو جبهه مقابله با تروریسم یعنی عراق و افغانستان را در حفره نظام بین‌المللی تعریف کند و آن را تنها مترتب بر کار‌کرد ایالات متحده توصیف نکند. دولت آمریکا تقریبا از تفوق بر تروریسم خصوصا گروه القاعده ناامید نشده و تنها روزنه امید این کشور کمک جامعه جهانی برای مبارزه با تروریسم است. تحت چنین شرایطی رابرت گیتس خواهان کمک همه کشورها برای غلبه بر تروریسم شده و جالب اینکه وی تصریح کرده که هنوز نمی‌توان درباره طرف پیروز در این جدال پیش‌بینی کرد.