تاریخ انتشار : ۲۹ ارديبهشت ۱۳۹۸ - ۱۵:۱۴  ، 
شناسه خبر : ۳۱۴۹۹۷
پایگاه بصیرت / گفتگو با دکتر عادل پیغامی
در‭ ‬حوزه‭ ‬اقتصاد‭ ‬دانش‌بنیان‭ ‬و‭ ‬مباحث‭ ‬اقتصادی‭ ‬تحلیل‌های‭ ‬خوبی‭ ‬دارد‭. ‬به‭ ‬واسطه‭ ‬حضور‭ ‬در‭ ‬دانشگاه‭ ‬امام‭ ‬صادق‭ (‬ع‭) ‬‭ ‬کارهای‭ ‬پژوهشی‭ ‬زیادی‭ ‬به‭ ‬ویژه‭ ‬درباره‭ ‬آینده‌اندیشی‭ ‬اقتصاد‭ ‬ایران‭ ‬انجام‭ ‬داده‭ ‬است‭. ‬این‭ ‬بار‭ ‬هم‭ ‬فرصتی‭ ‬شد‭ ‬تا‭ ‬در‭ ‬خدمت‭ ‬آقای‭ ‬دکتر‭ ‬عادل‭ ‬پیغامی، ‭ ‬اقتصاددان‭ ‬و‭ ‬عضو‭ ‬هیئت‌علمی‭ ‬دانشگاه‭ ‬امام‭ ‬صادق‭ (‬ع‭) ‬‭ ‬باشیم‭ ‬تا‭ ‬مزایا‭ ‬و‭ ‬مضرات‭ ‬وابستگی‭ ‬بخشی‭ ‬از‭ ‬درآمد‭ ‬ارزی‭ ‬کشور‭ ‬و‭ ‬عمده‭ ‬هزینه‭ ‬جاری‭ ‬دولت‭ ‬به‭ ‬نفت‭ ‬در‭ ‬جمهوری‭ ‬اسلامی‭ ‬را‭ ‬بررسی‭ ‬کنیم‭. ‬در‭ ‬ادامه‭ ‬با‭ ‬ما‭ ‬همراه‭ ‬باشید‭. ‬
‭*‬‭ ‬بفرمایید‭ ‬نفت‭ ‬در‭ ‬اقتصاد‭ ‬ایران‭ ‬چه‭ ‬جایگاهی‭ ‬دارد‭ ‬که‭ ‬وسیله‭ ‬تحریم‭ ‬و‭ ‬فشارهای‭ ‬اقتصادی‭ ‬کشور‭ ‬از‭ ‬سوی‭ ‬آمریکا‭ ‬قرار‭ ‬می‌گیرد؟
نفت‭ ‬یکی‭ ‬از‭ ‬منابع‭ ‬راهبردی‭ ‬است‭. ‬در‭ ‬کل‭ ‬سوخت‌های‭ ‬فسیلی‭ ‬جزو‭ ‬منابع‭ ‬راهبردی‭ ‬کشورهاست‭. ‬بالطبع‭ ‬بازار‭ ‬آن‭ ‬و‭ ‬تأثیراتی‭ ‬که‭ ‬بر‭ ‬تولید‭ ‬و‭ ‬خلق‭ ‬ارزش‭ ‬محصولات‭ ‬صنعتی‭ ‬دارد، ‭ ‬یکی‭ ‬از‭ ‬مهم‌ترین‭ ‬نهاده‌ها‭ ‬محسوب‭ ‬می‌شود‭. ‬وقتی‭ ‬هم‭ ‬که‭ ‬مشتقات‭ ‬بازار‭ ‬نفت‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬آن‭ ‬اضافه‭ ‬کنیم، ‭ ‬طبیعتاً‭ ‬در‭ ‬حوزه‭ ‬صنایع‭ ‬گوناگون‭ ‬نقش‭ ‬نفت‭ ‬و‭ ‬مشتقاتش‭ ‬بسیار‭ ‬زیاد‭ ‬خواهد‭ ‬بود‭. ‬در‭ ‬اقتصاد‭ ‬ایران‭ ‬حضور‭ ‬نفت‭ ‬با‭ ‬توجه‭ ‬به‭ ‬ساختار‭ ‬دولتی‭ ‬اقتصاد‭ ‬کشور، ‭ ‬به‭ ‬برخی‭ ‬تحولات‭ ‬در‭ ‬سده‭ ‬اخیر‭ ‬منجر‭ ‬شده‭ ‬است، ‭ ‬از‭ ‬جمله‭ ‬مشکلاتی‭ ‬مثل‭ ‬بیماری‭ ‬هلندی، ‭ ‬یعنی‭ ‬بخشی‭ ‬از‭ ‬اقتصاد‭ ‬کشور‭ ‬نسبت‭ ‬به‭ ‬سایر‭ ‬بخش‌ها‭ ‬به‭ ‬نوعی‭ ‬رشد‭ ‬سرطانی‭ ‬داشته‭ ‬است؛ ‭ ‬اما‭ ‬نمی‌شود‭ ‬از‭ ‬نقش‭ ‬مثبت‭ ‬درآمدهای‭ ‬نفتی‭ ‬در‭ ‬کشور‭ ‬غفلت‭ ‬کرد‭. ‬این‭ ‬درآمدها‭ ‬فی‭ ‬نفسه‭ ‬بد‭ ‬نبوده؛ ‭ ‬ولی‭ ‬بحث‭ ‬نحوه‭ ‬استفاده‭ ‬از‭ ‬آن‭ ‬مطرح‭ ‬است‭. ‬بیشتر‭ ‬وقت‌ها‭ ‬دولت‌ها‭ ‬از‭ ‬این‭ ‬درآمدها‭ ‬به‭ ‬خوبی‭ ‬استفاده‭ ‬نکرده‭ ‬و‭ ‬نتیجه‭ ‬این‭ ‬شده‭ ‬که‭ ‬اقتصاد‭ ‬کشور‭ ‬یک‭ ‬اقتصاد‭ ‬مردمی‭ ‬تلقی‭ ‬نشده‭ ‬است‭. ‬

‭* ‬نفت‭ ‬چه‭ ‬حجم‭ ‬و‭ ‬چه‭ ‬درصدی‭ ‬از‭ ‬اقتصاد‭ ‬ایران‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬خود‭ ‬اختصاص‭ ‬داده، ‭ ‬اساساً‭ ‬چه‭ ‬درصدی‭ ‬از‭ ‬اقتصاد‭ ‬ایران‭ ‬ممکن‭ ‬است‭ ‬با‭ ‬تحریم‌های‭ ‬نفتی‭  ‬آسیب‭ ‬جدی‭ ‬ببیند؟
معمولاً‭ ‬در‭ ‬اذهان‭ ‬مردم‭ ‬نسبت‭ ‬به‭ ‬درآمدهای‭ ‬نفتی‭ ‬این‭ ‬تصور‭ ‬وجود‭ ‬دارد‭ ‬که‭ ‬فکر‭ ‬می‌کنند‭ ‬اگر‭ ‬درآمد‭ ‬نفتی‭ ‬بین‭ ‬همه‭ ‬مردم‭ ‬تقسیم‭ ‬شود‭ ‬و‭ ‬هر‭ ‬ایرانی‭ ‬سهم‭ ‬خود‭ ‬از‭ ‬درآمد‭ ‬نفتی‭ ‬را‭ ‬دریافت‭ ‬کند، ‭ ‬در‭ ‬سال‭ ‬شاید‭ ‬مبلغی‭ ‬بیشتر‭ ‬از‭ ‬مثلاً‭ ‬۱۰۰‭ ‬میلیون‭ ‬تومان‭ ‬گیرش‭ ‬بیاید‭. ‬برخی‭ ‬هم‭ ‬احساس‭ ‬می‌کنند‭ ‬۸۰‭ ‬درصد‭ ‬اقتصاد‭ ‬ایران‭ ‬وابسته‭ ‬به‭ ‬نفت‭ ‬است‭ ‬و‭ ‬با‭ ‬همین‭ ‬بزرگنمایی‌ها‭ ‬از‭ ‬سهم‭ ‬نفت‭ ‬در‭ ‬اقتصاد‭ ‬ایران، ‭ ‬عملیات‭ ‬روانی‭ ‬دشمن‭ ‬درباره‭ ‬اینکه‭ ‬صادرات‭ ‬نفت‭ ‬را‭ ‬صفر‭ ‬کنند‭ ‬در‭ ‬ذهن‭ ‬بخشی‭ ‬از‭ ‬مردم‭ ‬و‭ ‬حتی‭ ‬مسئولان‭ ‬تقویت‭ ‬می‌کنند‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬آن‭ ‬دامن‭ ‬می‌زنند؛ ‭ ‬یعنی‭ ‬تداعی‭ ‬می‌شود‭ ‬که‭ ‬ما‭ ‬هرچه‭ ‬داریم‭ ‬وابسته‭ ‬به‭ ‬صادرات‭ ‬نفت‭ ‬خام‭ ‬و‭ ‬واردات‭ ‬است‭ ‬و‭ ‬دشمن‭ ‬اگر‭ ‬نفت‭ ‬را‭ ‬تحریم‭ ‬کند‭ ‬دیگر‭ ‬چیزی‭ ‬از‭ ‬اقتصاد‭ ‬ایران‭ ‬باقی‭ ‬نمی‌ماند؛ ‭ ‬چون‭ ‬اقتصاد‭ ‬ایران‭ ‬چیزی‭ ‬جز‭ ‬نفت‭ ‬ندارد‭. ‬این‭ ‬تصوری‭ ‬رایج‭ ‬و‭ ‬غلط‭ ‬است‭. ‬متأسفانه‭ ‬برخی‭ ‬رسانه‌ها‭ ‬و‭ ‬نخبگان‭ ‬به‭ ‬همین‭ ‬دامن‭ ‬می‌زنند؛ ‭ ‬اما‭ ‬درست‭ ‬این‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬ما‭ ‬باید‭ ‬حجم‭ ‬درآمد‭ ‬نفتی‌مان‭ ‬را‭ ‬نسبت‭ ‬به‭ ‬جی‌ان‌پی‭ ‬یا‭ ‬تولید‭ ‬ناخالص‭ ‬ملی‭ ‬بسنجیم‭. ‬ما‭ ‬طبق‭ ‬دلار‭ ‬با‭ ‬نرخ‭ ‬برابری‭ ‬قدرت‭ ‬خرید‭ ‬اگر‭ ‬حساب‭ ‬کنیم، ‭ ‬درآمد‭ ‬ملی‭ ‬ما‭ ‬و‭ ‬تولید‭ ‬ناخالص‭ ‬ملی‭ ‬ما‭ ‬چیزی‭ ‬بالغ‭ ‬بر‭ ‬۱‭ ‬تریلیون‭ ‬و‭ ‬۶۰۰‭ ‬میلیارد‭ ‬دلار‭ ‬است؛ ‭ ‬اما‭ ‬اگر‭ ‬با‭ ‬برابری‭ ‬قدرت‭ ‬خرید‭ ‬در‭ ‬برابر‭ ‬دلار‭ ‬هم‭ ‬حساب‭ ‬نکنیم، ‭ ‬چیزی‭ ‬بالغ‭ ‬بر‭ ‬۸۰۰‭ ‬میلیارد‭ ‬دلار‭ ‬حجم‭ ‬تولید‭ ‬ناخالص‭ ‬ملی‭ ‬کشور‭ ‬ایران‭ ‬است‭. ‬مستحضر‭ ‬هستید‭ ‬که‭ ‬ما‭ ‬در‭ ‬بهترین‭ ‬حالت‭ ‬به‭ ‬طور‭ ‬میانگین‭ ‬متوسط‭ ‬فروش‭ ‬نفت‌مان‭ ‬چیزی‭ ‬حدود‭ ‬۵۰‭ ‬میلیارد‭ ‬دلار‭ ‬است‭. ‬سال‭ ‬قبل‭ ‬۴۳‭ ‬میلیارد‭ ‬دلار‭ ‬بود‭ ‬و‭ ‬با‭ ‬این‭ ‬قیمت‌ها‭ ‬و‭ ‬با‭ ‬این‭ ‬تحریم‌ها‭ ‬چه‭ ‬بسا‭ ‬فروش‭ ‬نفت‭ ‬ما‭ ‬از‭ ‬این‭ ‬عدد‭ ‬هم‭ ‬کمتر‭ ‬خواهد‭ ‬شد؛ ‭ ‬اما‭ ‬همان‭ ‬میانگین‭ ‬۵۰‭ ‬میلیارد‭ ‬دلار‭ ‬را‭ ‬که‭ ‬ملاک‭ ‬قرار‭ ‬دهیم، ‭ ‬حجم‭ ‬نفت‭ ‬از‭ ‬تولید‭ ‬ناخالص‭ ‬ملی‭ ‬ایران‭ ‬تقریباً‭ ‬چیزی‭ ‬حدود‭ ‬یک‭ ‬شانزدهم‭ ‬است‭. ‬آنچه‭ ‬سهم‭ ‬نفت‭ ‬در‭ ‬اقتصاد‭ ‬ایران‭ ‬نامیده‭ ‬می‌شود، ‭ ‬در‭ ‬واقع‭ ‬یک‭ ‬شانزدهم‭ ‬است‭. ‬هر‭ ‬چند‭ ‬که‭ ‬ما‭ ‬این‭ ‬رقم‭ ‬را‭ ‬بعدها‭ ‬در‭ ‬زنجیره‭ ‬ارزش‭ ‬دارای‭ ‬اثراتی‭ ‬می‌دانیم‭ ‬و‭ ‬تأثیر‭ ‬خودش‭ ‬را‭ ‬می‌گذارد؛ ‭ ‬اما‭ ‬در‭ ‬کل‭ ‬در‭ ‬اقتصاد‭ ‬ایران‭ ‬نفت‭ ‬بیش‭ ‬از‭ ‬این‭ ‬اثر‭ ‬ندارد‭. ‬حالا‭ ‬اگر‭ ‬یک‭ ‬شانزدهم‭ ‬اقتصاد‭ ‬ایران‭ ‬دچار‭ ‬مشکل‭ ‬شود، ‭ ‬چه‭ ‬مقدار‭ ‬اثر‭ ‬بر‭ ‬کل‭ ‬اقتصاد‭ ‬ایران‭ ‬دارد؟ ‭ ‬این‭ ‬اثرات‭ ‬صرفاً‭ ‬منفی‭ ‬نیست‭. ‬در‭ ‬بررسی‭ ‬هزینه‭ ‬و‭ ‬فایده‭ ‬باید‭ ‬به‭ ‬فایده‌های‭ ‬این‭ ‬امر‭ ‬هم‭ ‬توجه‭ ‬کرد‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬کوتاه‌مدت‭ ‬ممکن‭ ‬است‭ ‬اثرات‭ ‬منفی‭ ‬داشته‭ ‬باشد؛ ‭ ‬اما‭ ‬در‭ ‬بلندمدت‭ ‬و‭ ‬میان‌مدت‭ ‬کفه‭ ‬فایده‭ ‬به‭ ‬کفه‭ ‬ضرر‭ ‬و‭ ‬منافع‭ ‬آن‭ ‬بر‭ ‬مضراتش‭ ‬خواهد‭ ‬چربید‭ ‬و‭ ‬این‭ ‬چیزی‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬همیشه‭ ‬کارشناسان‭ ‬اقتصادی‭ ‬از‭ ‬دهه‌های‭ ‬گذشته‭ ‬می‌خواستند‭. ‬

‭*‬همان‌طور‭ ‬که‭ ‬اشاره‭ ‬کردید‭ ‬علی‌رغم‭ ‬سیاست‌های‭ ‬کلان‭ ‬نظام، ‭ ‬دولت‌ها‭ ‬همواره‭ ‬به‭ ‬نفت‭ ‬وابسته‌تر‭ ‬شدند؛ ‭ ‬بنابراین‭ ‬به‭ ‬نظر‭ ‬می‌رسد‭ ‬این‭ ‬کاهش‭ ‬درآمد‭ ‬خام‌فروشی‭ ‬برای‭ ‬دولت‌ها‭ ‬خیلی‭ ‬مطلوب‭ ‬نیست‭. ‬علت‭ ‬این‭ ‬مسئله‭ ‬چیست؟
واقعیت‭ ‬این‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬اقتصاد‭ ‬ایران‭ ‬به‭ ‬نفت‭ ‬وابسته‭ ‬نیست‭. ‬یک‭ ‬شانزدهم‭ ‬اقتصاد‭ ‬ایران‭ ‬نفتی‭ ‬است؛ ‭ ‬اما‭ ‬مسئله‭ ‬اینجاست‭ ‬که‭ ‬بودجه‭ ‬جاری‭ ‬دولت‭ ‬ما‭ ‬به‭ ‬نفت‭ ‬بسیار‭ ‬وابسته‭ ‬است؛ ‭ ‬یعنی‭ ‬دولت‭ ‬ما‭ ‬به‭ ‬نفت‭ ‬وابستگی‭ ‬بسیار‭ ‬زیادی‭ ‬دارد‭ ‬و‭ ‬اقتصاد‭ ‬دولتی‭ ‬ما‭ ‬به‭ ‬نفت‭ ‬وابسته‭ ‬است‭. ‬طبیعتاً‭ ‬وقتی‭ ‬۸۰‭ ‬درصد‭ ‬بودجه‭ ‬جاری‭ ‬دولت‭ ‬نفتی‭ ‬است، ‭ ‬دولت‌ها‭ ‬دغدغه‭ ‬درآمدهای‭ ‬مالیاتی‭ ‬ندارند‭. ‬دچار‭ ‬فساد‭ ‬هم‭ ‬می‌شوند‭ ‬و‭ ‬صد‭ ‬البته‭ ‬ریخت‭ ‬و‭ ‬پاش‭ ‬و‭ ‬بی‌نظمی‭ ‬مالی‭ ‬هم‭ ‬رخ‭ ‬می‌دهد‭. ‬دوره‭ ‬آقای‭ ‬احمدی‌نژاد‭ ‬دوره‭ ‬بالاترین‭ ‬درآمدهای‭ ‬نفتی‭ ‬بود‭ ‬و‭ ‬دوره‭ ‬بعد‭ ‬از‭ ‬برجام‭ ‬هم‭ ‬درآمدهای‭ ‬ما‭ ‬افزایش‭ ‬یافت‭ ‬که‭ ‬نتیجه‭ ‬آن‭ ‬واردات‭ ‬گسترده‭ ‬بود‭. ‬‭ ‬
وابستگی‭ ‬به‭ ‬درآمدهای‭ ‬غیر‭ ‬نفتی‭ ‬می‌تواند‭ ‬عامل‭ ‬پیشرفت‭ ‬و‭ ‬رشد‭ ‬اقتصادی‭ ‬باشد‭. ‬به‭ ‬زبان‭ ‬ساده، ‭ ‬دولتی‭ ‬که‭ ‬به‭ ‬درآمدهای‭ ‬مالیاتی‭ ‬وابسته‭ ‬است؛ ‭ ‬بالطبع‭ ‬از‭ ‬هر‭ ‬گونه‭ ‬افت‭ ‬و‭ ‬خیز‭ ‬تولیدکننده‭ ‬و‭ ‬بخش‭ ‬مالیات‌دهنده‭ ‬متأثر‭ ‬و‭ ‬نسبت‭ ‬به‭ ‬آن‭ ‬بسیار‭ ‬حساس‭ ‬است‭ ‬و‭ ‬وقتی‭ ‬بشنود‭ ‬کارخانه‌هایی‭ ‬تعطیل‭ ‬شده‭ ‬یا‭ ‬خللی‭ ‬در‭ ‬کار‭ ‬مالیات‌دهنده‭ ‬ایجاد‭ ‬شده‭ ‬و‭ ‬ببیند‭ ‬که‭ ‬بخشی‭ ‬از‭ ‬درآمدهای‭ ‬مالیاتی‭ ‬خودش‭ ‬مختل‭ ‬شده‭ ‬است، ‭ ‬همه‭ ‬توان‭ ‬خود‭ ‬را‭ ‬برای‭ ‬اینکه‭ ‬با‭ ‬مشکلات‭ ‬تولیدکننده‭ ‬و‭ ‬مالیات‌دهنده‭ ‬مقابله‭ ‬کند‭ ‬به‌کار‭ ‬می‌گیرد؛ ‭ ‬بنابراین‭ ‬ظرفیت‌های‭ ‬خالی‭ ‬در‭ ‬تولید‭ ‬نمی‌گذارد‭ ‬و‭ ‬تولید‭ ‬ملی‭ ‬را‭ ‬رونق‭ ‬می‌دهد، ‭ ‬اگر‭ ‬ما‭ ‬در‭ ‬بودجه‭ ‬درآمدهای‭ ‬نفتی‭ ‬نداشته‭ ‬باشیم، ‭ ‬دولت‌ها‭ ‬مردمی‭ ‬و‭ ‬نسبت‭ ‬به‭ ‬زندگی‭ ‬مردم‭ ‬و‭ ‬رونق‭ ‬فضای‭ ‬کسب‌وکار‭ ‬حساس‭ ‬می‌شوند‭. ‬چرا‭ ‬فضای‭ ‬کسب‌وکار‭ ‬در‭ ‬ایران‭ ‬جزو‭ ‬بدترین‭ ‬شاخص‌هاست؟ ‭ ‬زیرا‭ ‬دولت‭ ‬خود‭ ‬را‭ ‬از‭ ‬شکل‌گیری‭ ‬کسب‌وکار‭ ‬در‭ ‬اقتصاد‭ ‬منتفی‭ ‬نمی‌داند؛ ‭ ‬در‭ ‬حالی‭ ‬که‭ ‬اگر‭ ‬درآمد‭ ‬خام‌فروشی‭ ‬نباشد‭ ‬مجبور‭ ‬است‭ ‬درآمدهای‭ ‬خود‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬این‭ ‬سمت‭ ‬ببرد‭.   ‬‭ ‬اگرچه‭ ‬در‭ ‬میان‌مدت‭ ‬این‭ ‬کاهش‭ ‬فروش‭ ‬نفت‭ ‬ما‭ ‬توسط‭ ‬دشمن‭ ‬انجام‭ ‬شده، ‭ ‬به‭ ‬نفع‭ ‬ایران‭ ‬است؛ ‭ ‬چیزی‭ ‬که‭ ‬اقتصاددان‌ها‭ ‬همیشه‭ ‬در‭ ‬طول‭ ‬۵۰‭ ‬سال‭ ‬گذشته‭ ‬گفته‌اند‭ ‬که‭ ‬ای‭ ‬کاش‭ ‬اقتصاد‭ ‬دولتی‭ ‬ایران‭ ‬از‭ ‬نفت‭ ‬رهایی‭ ‬یابد‭ ‬و‭ ‬دولت‭ ‬به‭ ‬سمت‭ ‬مردم‭ ‬بیاید‭. ‬

‭* ‬برای‭ ‬عبور‭ ‬از‭ ‬بودجه‭ ‬نفتی‭ ‬و‭ ‬رسیدن‭ ‬به‭ ‬این‭ ‬موضوع‭ ‬که‭ ‬شما‭ ‬فرمودید، ‭ ‬راهکار‭ ‬چیست؟
به‭ ‬طور‭ ‬طبیعی‭ ‬راهکار‭ ‬این‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬دولت‭ ‬فارغ‭ ‬از‭ ‬اینکه‭ ‬دشمن‭ ‬بتواند‭ ‬تحریم‌‭ ‬نفتی‭ ‬بکند‭ ‬یا‭ ‬نه، ‭ ‬نسبت‭ ‬به‭ ‬ساختارهای‭ ‬مالی‭ ‬خودش‭ ‬تغییراتی‭ ‬اساسی‭ ‬داشته‭ ‬باشد؛ ‭ ‬البته‭ ‬چنین‭ ‬عقلانیتی‭ ‬در‭ ‬دولت‭ ‬حاضر‭ ‬دیده‭ ‬نمی‌شود‭! ‬دولت‭ ‬باید‭ ‬نسبت‭ ‬به‭ ‬ساختارهای‭ ‬هزینه‌ای‭ ‬خود‭ ‬و‭ ‬درآمدی‭ ‬نگاه‭ ‬متفاوتی‭ ‬بیابد‭ ‬و‭ ‬آن‭ ‬را‭ ‬تغییر‭ ‬دهد‭. ‬همچنین‭ ‬بسیاری‭ ‬از‭ ‬مالیات‌هایی‭ ‬را‭ ‬که‭ ‬نمی‌گیرد‭ ‬و‭ ‬باید‭ ‬بگیرد، ‭ ‬پیگیری‭ ‬کند‭. ‬همچنین‭ ‬از‭ ‬ناکارآمدی‌های‭ ‬شرکت‌های‭ ‬دولتی‭ ‬کاسته‭ ‬و‭ ‬انقلابی‭ ‬درباره‭ ‬کارآمدی‭ ‬این‭ ‬شرکت‌ها‭ ‬ایجاد‭ ‬کند‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬حوزه‭ ‬مصرف‭ ‬انقلابی‭ ‬در‭ ‬خود‭ ‬پدید‭ ‬آورد‭. ‬بسیاری‭ ‬از‭ ‬مشکلات‭ ‬ما‭ ‬در‭ ‬کشور‭ ‬ناشی‭ ‬از‭ ‬این‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬به‭ ‬اقتصاد‭ ‬درون‌زا‭ ‬و‭ ‬تولید‭ ‬ملی‭ ‬از‭ ‬سوی‭ ‬دولت‭ ‬بی‌توجه‭ ‬هستیم‭. ‬اگر‭ ‬این‭ ‬محقق‭ ‬شود‭ ‬هم‭ ‬خود‭ ‬دولت‭ ‬منتفع‭ ‬خواهد‭ ‬شد‭ ‬و‭ ‬هم‭ ‬در‭ ‬حوزه‭ ‬اشتغال‭ ‬و‭ ‬تولید‭ ‬به‭ ‬رونق‭ ‬خواهیم‭ ‬رسید‭. ‬

‭* ‬برای‭ ‬رهایی‭ ‬از‭ ‬معضل‭ ‬خام‌فروشی‭ ‬نفت‭ ‬چه‭ ‬راهکارهایی‭ ‬وجود‭ ‬دارد؟ ‭ ‬
اولین‭ ‬بحث‭ ‬در‭ ‬حوزه‭ ‬نفت‭ ‬این‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬میزان‭ ‬استاندارد‭ ‬استخراج‭ ‬و‭ ‬استفاده‭ ‬بهینه‭ ‬از‭ ‬چاه‌ها‭ ‬و‭ ‬نیز‭ ‬عمر‭ ‬مفید‭ ‬آنها‭ ‬باید‭ ‬افزایش‭ ‬پیدا‭ ‬کند‭ ‬که‭ ‬این‭ ‬به‭ ‬ویژگی‌های‭ ‬فنی‭ ‬و‭ ‬مهندسی‭ ‬برمی‌گردد‭. ‬در‭ ‬واقع‭ ‬باید‭ ‬به‭ ‬این‭ ‬سمت‭ ‬برویم‭ ‬که‭ ‬بیشترین‭ ‬ضریب‭ ‬بازیافت‭ ‬را‭ ‬از‭ ‬چاه‌های‭ ‬نفت‭ ‬خودمان‭ ‬داشته‭ ‬باشیم‭. ‬دوم‭ ‬به‭ ‬این‭ ‬مربوط‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬ما‭ ‬باید‭ ‬درآمد‭ ‬نفت‌مان‭ ‬را‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬واقع‭ ‬فروش‭ ‬سرمایه‭ ‬است‭ ‬دوباره‭ ‬در‭ ‬سیکل‭ ‬سرمایه‌گذاری‭ ‬ببریم‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬سرمایه‭ ‬جدید‭ ‬تبدیل‭ ‬کنیم‭ ‬و‭ ‬نباید‭ ‬از‭ ‬آن‭ ‬به‭ ‬عنوان‭ ‬درآمد‭ ‬نفتی‭ ‬یاد‭ ‬کنیم‭. ‬اینها‭ ‬در‭ ‬واقع‭ ‬به‭ ‬شکل‭ ‬سرمایه‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬باید‭ ‬تبدیل‭ ‬به‭ ‬سرمایه‭ ‬دیگری‭ ‬شود‭. ‬از‭ ‬طرفی، ‭ ‬در‭ ‬شاخص‌های‭ ‬عدالت‭ ‬بین‭ ‬نسلی‭ ‬هم‭ ‬باید‭ ‬بازنگری‭ ‬کنیم‭ ‬و‭ ‬بدانیم‭ ‬این‭ ‬سرمایه‭ ‬مربوط‭ ‬به‭ ‬همه‭ ‬نسل‌هاست‭ ‬و‭ ‬ما‭ ‬اجازه‭ ‬نداریم‭ ‬تمام‭ ‬اینها‭ ‬را‭ ‬از‭ ‬بین‭ ‬ببریم؛ ‭ ‬بنابراین‭ ‬باید‭ ‬منافع‭ ‬حاصل‭ ‬از‭ ‬آن‭ ‬را‭ ‬صرف‭ ‬کشور‭ ‬بکنیم‭ ‬نه‭ ‬اینکه‭ ‬بسوزانیم؛ ‭ ‬البته‭ ‬تلاش‌هایی‭ ‬مثل‭ ‬صندوق‭ ‬توسعه‭ ‬ملی‭ ‬و‭ ‬صندوق‭ ‬ذخیره‭ ‬ملی‭ ‬شده؛ ‭ ‬اما‭ ‬متأسفانه‭ ‬دولت‌ها‭ ‬به‭ ‬آن‭ ‬پایبند‭ ‬نیستند‭. ‬‭ ‬ورود‭ ‬به‭ ‬مسئله‭ ‬سرمایه‌گذاری‭ ‬در‭ ‬حوزه‭ ‬صنایع‭ ‬نفت‭ ‬و‭ ‬صنایع‭ ‬پایین‌دستی‭ ‬و‭ ‬مشتقات‭ ‬نفت‭ ‬برای‭ ‬ما‭ ‬ارزش‭ ‬افزوده‭ ‬ایجاد‭ ‬می‌کند‭. ‬تبدیل‭ ‬نفت‭ ‬به‭ ‬مواد‭ ‬پتروشیمی‭ ‬این‭ ‬ارزش‭ ‬افزوده‭ ‬نیست، ‭ ‬بلکه‭ ‬حلقه‭ ‬اول‭ ‬تبدیل‭ ‬است‭ ‬و‭ ‬باید‭ ‬تا‭ ‬انتهای‭ ‬زنجیره‭ ‬تولید‭ ‬این‭ ‬امر‭ ‬گسترش‭ ‬یابد‭. ‬
گفت‌ و‭ ‬گو‭ ‬از‭ ‬علیرضا‭ ‬جلالیان
نام:
ایمیل:
* نظر:
پربحث ترین عناوین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
نشریات