اعتمادزایی دوجانبه

*جناب آقای رضایی! تحویل سوخت نیروگاه بوشهر با وجود تما‌می ‌فشارهای سیاسی غرب، بیانگر نگاه ویژه مسکو به توسعه روابط اقتصادی با ایران است. مسأله‌ای که به نظر ‌می‌رسد چالشهای سیاسی ما و غرب اهمیت آن را برای روسها دو چندان کرده است. تحلیل شما در این باره چیست؟

**سفر پوتین به تهران را باید نقطه عطفی در روابط ایران و روسیه دانست که در پی آن شاهد سفر دوباره آقای لاوروف به ایران و سپس سفر متقابل آقای متکی و نیز آقای جلیلی دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران به مسکو بودیم.

در دیدار آقای متکی از مسکو، کمیسیون همکاریهای دولتی در کشور نیز تشکیل شد و مذاکرات بسیار مهم و مؤثری در حوزه تقویت همکاریها و افزایش سطح مبادلات تجاری و اقتصادی انجام شد. در واقع باید گفت، تمرکز همکاریهای ایران و روسیه متأثر از مباحث سیاسی و منطقه‌ای بوده و همکاریهای اقتصادی با وجود روابط پر فراز و نشیب ما با هم، با حوزه سیاسی در تعادل نبوده است.

بی‌شک، توسعه روابط اقتصادی ‌می‌تواند ارتباط پایدارتری را بین ایران و روسیه ایجاد کند که همکاریهای سیاسی، نظامی ‌و امنیتی بین دو کشور را هم تحت‌تأثیر قرار خواهد داد. در کنار این رویکرد اصلاحی، تحویل سوخت نیروگاه بوشهر ‌می‌تواند عامل مهمی ‌در پیشرفت همکاریهای ایران و روسیه به شمار آید، زیرا تهران این انجام تعهد را از سوی روسها نشانه ثبات در حاکمیت این کشور و مقاومت در برابر فشارهای بیرونی ‌می‌داند و نشانه ای اطمینان بخش است. اگر واقع گرایانه بنگریم، تاکنون نوعی بی‌اعتمادی مستتر در نگاه دو کشور به هم وجود داشته که بر مذاکرات و تعاملهای دوجانبه اثر ‌می‌گذاشته است و شاید متأثر از حافظه تاریخی ما و نوع سیاست روسها باشد؛ اما اکنون و بویژه با عمل روسها به تعهد قانونی شان، نوعی اعتماد سازی در حال قوام یافتن است.

*به نکته خوبی اشاره کردید، به نظر ‌می‌رسد القای فضای بی‌اعتمادی به روسیه و در مقابل تحریک و ایجاد نگرانی در میان مقامهای روس علیه ایران از سوی جریانهای خاص هدایت ‌می‌شود، اما اینک تحویل سوخت هسته‌ای به ایران علاوه بر اعتمادی که در طرف ایرانی ‌می‌تواند ایجاد کند، بیانگر اعتماد طرف روسی نیز هست؛ ضمن اینکه با تحویل این سوخت اجرای بقیه قرارداد یعنی تحویل پسماند در تعهد ایران است و انتظارها، دو سویه است. این مسأله در توسعه روابط چقدر ‌می‌تواند مؤثر باشد.

**بنظر ‌می‌رسد، از سوی ایران هیچ مشکلی در عمل به تعهدات نیست و همین که روسیه سوخت بوشهر را به ما تحویل داده، بیانگر سطح بالای اعتماد آنها به تعهدپذیری و نیت صلح‌آمیز ایران است. بدون تردید، روسها هم ‌می‌دانند که کشورهای غربی درصدد تخریب روابط مسکو و تهران هستند، در حالی که هر دو کشور همواره از توسعه روابط و افزایش سطح صلح و ثبات در منطقه منتفع شده‌اند.

روابط ایران و روسیه هیچ‌گاه استراتژیک و راهبردی نبوده، چون روابط اقتصادی ما توسعه لازم را نیافته و حجم اندکی به نسبت ظرفیت دو طرف دارد، اما زمینه اصلاح این روند و انعقاد توافقنامه‌های اقتصادی و امنیتی فراهم است و پروژه آن در اجلاس سران حاشیه خزر کلید خورده، اما واقعیت این است که ایران همیشه برای روسها یک اهمیت استراتژیک داشته است. بنابراین، باید گفت: روند موجود در صورت هدایت درست، ‌می‌تواند روابط ما را به سطح استراتژیک هم هدایت کند.