ماهیت گزارش پترائوس ـ کروکر

سعید برزگر

از چند هفته پیش در محافل سیاسی از گزارش پترائوس و کروکر بعنوان «گزارش مهم» یاد شده است، دیروز نخستین گزارش پترائوس ـ فرمانده نظامیان آمریکایی در عراق ـ به کنگره ارائه گردید و طی 5 ـ 4 روز آینده در سه جلسه دیگر نیز ارائه خواهد شد. گزارش مشترک پترائوس و کروکر (سفیر آمریکا در عراق) با چه هدفی مطرح می‌شود و در برگیرنده چه نکاتی است؟

آمریکایی‌ها طی هفته‌های اخیر به گزارش یاد شده ابعاد تبلیغاتی داده و افکار عمومی را در وضعیت انتظار نگه داشته‌اند. از همین موضوع می‌توان فهمید که حرف جدیدی در میان نیست. سال گذشته شاهد وضعیت مشابهی بودیم. محافل سیاسی و رسانه‌های آمریکایی با تبلیغات مداوم القا می‌کردند که بوش در آغاز تعطیلات کریسمس طرح جدید خود را درباره عراق ارائه می‌دهد ولی سخنان بوش در شب کریسمس حاوی هیچ نکته جدیدی نبود و همه دریافتند که بوش مردم را فریب داده است.

اما گزارش پترائوس و کروکر درباره عراق در شرایطی مطرح می‌شود که آمریکایی‌ها به «نوید» نیاز مبرم دارند. بر همین اساس در این گزارش قاعدتاً این عبارت را گنجانده‌اند: «ما در عراق در حال پیروزی هستیم». آنان حتما روی مسئله ایران نیز مانور خواهند داد و به شهروندانشان یادآور می‌شوند در حال خارج کردن عراق از چنگ ایران هستند. این در حالی است که مردم آمریکا بیش از هر چیز در انتظار اعلام جدول زمانی خروج نظامیان خود از عراق می‌باشند.

در عین حال بعضی از گزارش‌ها حکایت از آن دارد که دولت آمریکا یک جدول زمانی خروج برای حدود 25000 نیرویی که بعد از نطق کریسمس بوش به تعداد نظامیان آمریکایی افزوده شدند، ارائه خواهد داد. این البته ممکن است از سوی مردم آمریکا بعنوان آغاز بازگشت همه نیروهای نظامی از عراق تلقی شود و رضامندی نسبی آنان را در پی داشته باشد ولی واقعا به معنای تغییر در صحنه نظامی عراق نخواهد بود. در واقع بوش با این ترفند از یک سو توان نظامی خود را در عراق حفظ می‌کند و از سوی دیگر از فشار افکار عمومی آمریکایی‌ها بر روی دستگاه امنیتی و سیاسی خود می‌کاهد.

گزارش پترائوس و کروکر تا آنجا که به ایران بازمی‌گردد احتمالاً روی مواردی مانند محدود کردن حضور نظامی ایران ـ با داستان‌سرایی روی‌ شناسایی 50 نیروی عملیاتی سپاه در عراق و نظامی معرفی کردن پنج دیپلمات گروگان گرفته شده ایران ـ متمرکز خواهد بود تا آمریکایی‌ها گمان کنند نظامیانشان در حال دور کردن دست ایران از عراق هستند. این در حالی است که مشکل آمریکا در عراق حضور یا عدم حضور نیروهای ایرانی در عراق نیست. مشکل آنان این است که عراقی‌ها خواهان حفظ حضور گرم اقتصادی، فرهنگی و سیاسی ایران در کشور خود هستند و از همین رو پذیرای هزاران مهندس جوان ایرانی در بخش صنعت نفت، راهسازی، برق، کشاورزی، بهداشت و درمان و... هستند.

بوش در حد فاصل مطرح شدن تا انتشار گزارش مسئولان سیاسی و نظامی آمریکا در عراق بطور سرزده وارد بغداد شد و در میان نظامیان خسته و نومید آمریکا از پیروزی این کشور سخن گفت. اما واشنگتن‌پست با تمسخر خطاب به او نوشت علامت این پیروزی آن است که بعد از 5/4 سال که از اشغال نظامی عراق می‌گذرد، بوش ناچار است سرزده و دزدانه وارد بغداد شود! بر همین اساس نباید توقع داشت که گزارش پترائوس و کروکر چیزی بیش از ادعاهای جرج بوش در بغداد باشد.

اما جدای از این مباحث «پیروزی در عراق» برای آمریکایی‌ها بسیار اهمیت دارد. آنان به درستی پذیرش شکست در عراق را به مثابه پذیرش شکست در خاورمیانه می‌دانند؛ از این رو همه تلاش خود را خواهند نمود که عقربه تحولات عراق را از سمت تهران به سمت واشنگتن بچرخانند. بعید به نظر می‌رسد در این احساس و نیاز تفاوتی میان جمهوری‌خواهان و دمکرات‌ها وجود داشته باشد. دمکرات‌ها هر چند برای پیروزی در انتخابات آبانماه سال آینده تبلیغات زیادی روی خروج نظامیان از عراق می‌کنند، ولی بسیار بعید است که در صورت پیروزی در انتخابات به این شعار جامه عمل بپوشانند چرا که عراق اینک نقطه ثقل سیاست‌های خاورمیانه‌ای آمریکا می‌باشد. در عین حال نباید این نکته را از نظر دور داشت که تحولات خاورمیانه طی یک دهه گذشته، خارج از اراده آمریکا رقم خورده است و این به احتمال زیاد درباره عراق تکرار می‌شود کما اینکه نشانه‌های آن از وقوع چنین رخدادی خبر می‌دهند.