سرآغاز جدید در دوران پس از بلر

پل رینلولدز

ترجمه: حسن عبدی

پس از سال‌ها روابط گرم و استثنایی میان جورج بوش رئیس‌جمهوری آمریکا و تونی بلر نخست‌وزیر سابق بریتانیا، گفت‌وگوهای گوردون براون نخست‌وزیر جدید این کشور با بوش آهنگ جدیدی را برای روابط آمریکا و بریتانیا تعیین خواهد کرد. انتظار کلی این است که بریتانیا همچنان به روابط نزدیک خود با آمریکا ادامه دهد اما شاید این روابط به اندازه گذشته نزدیک نباشد. رهبر جدید انگلیس هم آمریکا را دوست دارد و هم به خوبی می‌شناسد. انتظار می‌رود که او همچنان یک سیاست خارجی همسو با آمریکا را در پیش بگیرد. اما هیچ‌‌کس باور ندارد که گوردون براون به اندازه تونی بلر شریک خوبی برای جورج بوش باشد. این رابطه نزدیک در اوج حادثه یازده سپتامبر و مساله عراق به وجود آمد.

عراق...

در خصوص عاجل‌ترین مساله سیاست خارجی موجود یعنی عراق باید گفت که بریتانیا به خروج شتابناک از عراق دست نخواهد زد. با این حال آقای براون از یک «مرحله جدید» سخن گفته است و از نشانه‌ها چنین بر می‌آید که او خواستار خروج از عراق در اسرع وقت است به شرطی این کار با سیاست سپردن کار به دست عراقی‌ها تنها به هنگام اثبات توانایی آنها در اداره امور خود سازگاری داشته باشد. همچنین بریتانیا همچنان در افغانستان نقش رزمی خواهد داشت و در حقیقت این کشور خواستار آن است که اعضای بیشتری از ناتو وارد جنگ شوند، چنانکه خواسته آمریکا نیز چنین است.

...و ایران

یکی از مسائل اساسی که می‌تواند آزمایش خوبی برای روابط باشد مساله ایران است. قرار است دور جدیدی از مجازات‌های سازمان ملل در سپتامبر به بحث گذاشته و چه بسا درباره آن تصمیم‌گیری شود اما اگر تصمیم دولت بوش حمله به مراکز هسته‌ای ایران در 18 ماه باقیمانده از دوره حکومتش باشد، چطور؟ آقای براون تاکنون امکان اقدام نظامی را نفی نکرده است و انجام این کار اکنون می‌تواند فشارهای دیپلماتیک و اقتصادی را که در حال حاضر اعمال می‌شود، کاهش بدهد اما بیشتر ناظران فکر می‌کنند که در صورت اقدام عملی آمریکا، براون به آن نخواهد پیوست. سخنگوی کاخ سفید تونی اسنو اعلام کرده براون یکشنبه شب برای صرف شام به کمپ دیوید خواهد رفت و تا دوشنبه در آنجا اقامت خواهد کرد. هیچ‌شکی نیست که او برخی از علائم ضد و نقیض را که حکومتش درباره چگونگی رفتار با واشنگتن از خود فرستاده است، روشن خواهد ساخت. به عنوان مثال انتصاب مارک مالوک براون به مقام معاونت وزیر خارجه ـ کسی که هنگام خدمت به عنوان یک مقام ارشد سازمان ملل از منتقدان اصلی دولت بوش بود ـ این تلقی را به وجود آورده است که وی عمداً قصد دارد از نومحافظه‌کاران آمریکا فاصله گیرد.

از سوی دیگر بریتانیا واقعاً قصد ندارد خیلی به اتحادیه اروپا نزدیک شود و برعکس قصد دارد سفت و سخت به «خطوط قرمز» خود در مذاکرات مربوط به توافقنامه اتحادیه اروپا اصرار ورزد. این نگرش در تنش اخیر با روسیه در مساله لیتویننکو منعکس شد. در این قضیه لندن منتظر پاسخ سراسری اتحادیه اروپا نماند بلکه راه خودش را رفت. احتمالاً بریتانیا در نهایت تا حدودی به ایالات متحده خواهد پیوست و تا حدودی نیز از اروپا فاصله خواهد گرفت.

روابط با آمریکا

کریستوفر مییر سفیر پیشین بریتانیا در واشنگتن در هنگام دیدار تونی بلر با جورج بوش در کمپ دیوید در فوریه 2001 در آنجا حضور داشت. او هر‌گونه برداشتی را که نشان دهد گوردون براون خواهد کوشید از کمپ دیوید برای دور‌ کردن قابل توجه خود از بوش استفاده کند، رد می‌کند. او می‌گوید: «مردم در این‌باره بسیار هیجان‌زده شده‌اند. هزاران سمینار درباره آن وجود داشته اما فکر نمی‌کنم که این مساله مقتضی چنین سطح فعالیتی باشد. این افراد شخصاً چنان نزدیک نخواهند بود مگر اینکه جادویی وجود داشته باشد اما صریح بگویم این مساله آنقدرها اهمیت ندارد.» وی می‌افزاید: «مسائل بسیار زیادی در قضیه رابطه وجود دارد و با وجود اینکه متغیرهایی وجود دارد از جمله شخصیت‌ها، رویدادها و تغییر آهنگ‌ها، اما به لحاظ تاریخی این مساله از 1945 تاکنون همچنان ادامه دارد.»

تفاوت‌های مربوط به بازگردانی مظنونان تروریسم یک نمونه اخیر که نشان می‌دهد چگونه ممکن است گاهی رابطه وخیم شود زمانی روی‌ داد که یک کمیته مجلس عوام فاش کرد که بریتانیا اعتراضاتی به برخی جنبه‌های سیاست آمریکا درباره جابه‌جایی مظنونان تروریسم در اطراف جهان ادامه دارد اما این اعتراضات نادیده گرفته شدند. این مساله نشان می‌دهد که این دو کشور تا آنجایی که واقعاً ممکن است به عنوان دو متحد نزدیک عمل می‌کنند اما در نهایت ممکن است این دو از هم فاصله بگیرند. آقای کریستوفر می‌گوید: «درباره ایران مطمئن نیستم که بریتانیا به اقدام نظامی دست بزند. مخالفت‌های نظامی مهمی وجود دارد. اگر بریتانیا وارد ماجرا شود من تعجب خواهم کرد و در افغانستان ما نیاز به کمک داریم. ما تا کی می‌توانیم این عمل را ادامه دهیم؟»