عنصر سوم

برخی از منتقدان دولت کره ‌جنوبی معتقدند که تمام تلاش‌های «رو» برای نزدیکی دو کره از یک‌سو و در مقابل بهانه‌ها و تعلل‌ها از سوی رهبر کره شمالی در حقیقت بخشی از یک نمایش بزرگ هستند که تنها هدف آن بالا بردن محبوبیت داخلی «رو» است؛ اتفاقی که در نهایت می‌تواند اعتبار از دست رفته حزب اتحاد نوین دموکراتیک (حزب متبوع رئیس‌جمهور) را به آن بازگرداند و احتمال پیروزی نامزد مطلوب این حزب را در انتخابات آتی ریاست جمهوری به میزان چشمگیری افزایش دهد. به نظر می‌رسد که این فرضیه پس از معرفی نامزد حزب بزرگ ملی کره که رقیب اصلی حزب رئیس‌جمهور به شمار می‌رود، طرفداران بیشتری پیدا کرده است.

حزب بزرگ ملی کره جنوبی چندی پیش لی‌میونگ ـ باک را به عنوان نامزد این حزب در انتخابات آتی ریاست جمهوری معرفی کرد. لی که قبلاً مدتی شهردار سئول بوده بیشتر شهرت خود را مرهون معاندت حکومت کره شمالی و حملات تند رسانه‌های این کشور علیه خود است.

رضایت از تعویق مذاکرات

از سوی دیگر حزب بزرگ ملی که اکنون در همسویی با سیاست‌های رئیس‌جمهور، سودمندی ملاقات سران دو کره را فی‌النفسه تایید کرده است، به نظر می‌رسد که از تعویق مذاکرات بسیار راضی است چرا که پیش از این از مقامات دو کره خواسته بود تا این مذاکرات را به بعد از انتخابات ریاست جمهوری کره جنوبی موکول کنند.

هر چند حزب بزرگ ملی چنین وانمود می‌کند که علت اصلی این درخواست جلوگیری از تداخل مذاکرات دو کره با فراز و نشیب‌های سیاسی ناشی از فضای انتخابات در کره جنوبی است (که به ادعای این حزب می‌تواند دیدار سران را تحت‌الشعاع قرار بدهد)، اما به  نظر می‌رسد دلیل اصلی آن ممانعت از دستیابی حزب رقیب به دستاوردهای قابل توجه در این دیدار است که در نهایت می‌تواند به موضوع اصلی تبلیغات انتخاباتی حزب اتحاد نوین دموکراتیک تبدیل شود.

اما چنان که پیداست نگرانی حزب بزرگ ملی بی‌مورد بوده است چرا که رهبر کره شمالی در دو ماه اخیر نشان داده که هیچ عجله‌ای برای استقبال و میزبانی از رئیس‌جمهور کره جنوبی ندارد، آن هم پیش از این که جانشین «رو» در ماه فوریه بر کرسی او تکیه بزند.

از سوی دیگر اگر دیدار کیم جونگ ایل و رو مو هیون پس از انتخابات میسر شود، به ویژه اگر لی در این انتخابات به پیروزی رسیده باشد، پافشاری رئیس‌جمهور کره جنوبی بر این دیدار بی‌معناست و شکست وی احتمالاً به معنای از هم پاشیدن ائتلاف بزرگ «پان کره‌ایست»هایی خواهد بود که در حزب اتحاد نوین دموکراتیک گردهم آمده‌اند.

به این ترتیب حزب اتحاد نوین دموکراتیک که با تلاش «رو» تا امروز منسجم مانده است هنوز می‌تواند ادعا کند که میراث‌دار تنها دیدار سران دو کره در تاریخ این شبه‌جزیره است؛ دیداری که در سفر «کیم دائه جونگ» به پیونگ‌یانگ در سال 2000 محقق شد.

اما در برابر احتمال تعویق مجدد دیدار سران دو کره تا بعد از انتخابات کره جنوبی، احتمال دیگری نیز وجود دارد و آن میسر شدن این دیدار در تاریخ مقرر فعلی آن یعنی اوایل ماه اکتبر است.

به حقیقت پیوستن چنین احتمالی به این معناست که رقابت‌های انتخاباتی ریاست جمهوری کره بین احزاب چپ‌گرا (حزب حاکم) و احزاب محافظه‌کار (حزب بزرگ ملی) به شدت بالا می‌گیرد و نتیجه آن غیرقابل پیش‌بینی خواهد بود. دیدار سران دو کره پیش از انتخابات در حقیقت پویایی لازم را برای نامزد مورد نظر «رو» و حزب متبوعش ایجاد می‌کند تا شانس بیشتری در برابر لی داشته باشد؛ کسی که گویی برای مبارزات تبلیغاتی ساخته شده و رقیبی خستگی‌ناپذیر است.

به‌رغم این که در نظرسنجی‌های اخیر محبوبیت رو حدود 35 درصد بیشتر از تمام رقبای احتمالی ارزیابی شده است، کارشناسان بر این عقیده‌اند که این اختلاف هنوز آن قدر نیست که در صورت موفقیت مذاکرات احتمالی کیم جونگ ایل و رو مو هیون پیش از انتخابات ماه دسامبر، بتواند پیروزی لی را در برابر نامزد موردنظر حزب حاکم تضمین کند.

درخواست ایل

با این حال گفته می‌شود که رهبر کره شمالی پیش از چنین اقدامی از طریق گفتگوهای سری خود با مقامات کره جنوبی از سئول خواهد خواست تا برخورد شدیدتری در برابر اعتراضات خیابانی محافظه‌کاران از خود نشان دهد.

شرکت‌کنندگان در این اعتراضات خیابانی را معمولاً افراد سالخورده‌ای تشکیل می‌دهند که زمان جنگ دو کره علیه ارتش کیم ایل سونگ، پدر رهبر فعلی کره‌شمالی جنگیده‌اند و اکثر اوقات در تظاهرات خود شعارهای افراطی علیه حکومت کره شمالی سر می‌دهند و آدمک‌هایی با تصویر کیم جونگ ایل را به آتش می‌کشند. از جمله مسائلی که به این احتمال قوت بیشتری می‌بخشد وجود بهانه‌های متعددی است که رهبر کره شمالی در صورت نیاز با دستاویز قرار دادن آن‌ها می‌تواند به سادگی دیدار خود را با «رو» به زمان دیگری موکول کند.

تنبیه سئول به خاطر شرکت در تمرین نظامی مشترک سالانه با ارتش آمریکا (که پیونگ‌یانگ پیامدهای آن را برای آینده روابط دو کره «فاجعه‌آمیز» توصیف کرده است) و سیل شدیدی که طی هفته‌های اخیر صدها نفر را در کره شمالی بی‌خانمان کرده و نیاز این کشور به مواد غذایی را به پیش از 400 هزار تن برنج مازاد بر کمک‌های معمول که از چین و کره جنوبی دریافت می‌کرده، افزایش داده است، از جمله این بهانه‌ها محسوب می‌شوند.

در این میان «رو» که قصد دارد از دیدارش با رهبر کره شمالی تا جای ممکن بهره‌برداری تبلیغاتی بکند، در تلاش است تا با ارسال هر چه سریع‌تر محموله کمک‌های اضطراری به کره شمالی حسن‌نیت خود را به همتای شمالی خود ثابت کند تا شاید از این طریق دیدار دو طرف در زمان مقرر تضمین شود.

براساس توافقی که در مذاکرات 6جانبه با حضور آمریکا، روسیه، چین، ژاپن، و کره شمالی و جنوبی حاصل شد، کره شمالی پیش از دریافت 950 هزار تن سوخت سنگین باقی مانده از کمک‌های تشویقی، موظف است تمام جزئیات برنامه‌های هسته‌ای خود را فاش کند.

اما ممکن است پیونگ‌یانگ از تاریخ دیدار «رو» به عنوان اهرم فشاری استفاده کند تا با تغییر دیدگاه‌های کره‌جنوبی فشار کشورهای حاضر در اجلاس 6جانبه را درباره جزئیات برنامه‌های هسته‌ای خود تعدیل کند.

پیونگ‌یانگ 50 هزار تن از مجموع یک‌میلیون تن سوخت سنگین تشویقی را نزدیک به دو ماه پیش، پس از توقف فعالیت‌های رآکتور 5 مگاواتی یانگ‌بیون از کره جنوبی دریافت کرده است.

قرارداد نهایی صلح در شبه‌جزیره کره یکی دیگر از این عوامل به شمار می‌رود. پس از جنگ دو کره در دهه 1950 در حالی که کیم ایل سونگ در کره شمالی و سینگمن‌ری در کره جنوبی هر یک جداگانه بر اتحاد شبه‌جزیره کره اما تحت حکومت خود پافشاری می‌کردند، جنگ تنها با آتش‌بس موقتی در ژوئیه 1953 متوقف شد و از لحاظ حقوقی این شبه‌جزیره هنوز به وضعیت صلح بازنگشته است.

قمار دو کره

اکنون در صورتی که دیدار سران دو کره به مقدمات مذاکرات صلح ختم شود، این نه تنها دستاورد بزرگی برای هر دو طرف محسوب می‌شود، بلکه با توجه به پیشنهاد مشاوران «رو» برای مذاکرات صلح چهارجانبه با حضور آمریکا و چین، موقعیت مناسبی برای کره شمالی پدید می‌آید تا روابط دیپلماتیک خود را با واشنگتن از سر بگیرد.

اختلافات بنیادی حکومت کره شمالی با احزاب جناح راست کره جنوبی و به ویژه حزب بزرگ ملی نیز از جمله عوامل موثر در تصمیم نهایی کیم جونگ ایل به شمار می‌رود. حزب بزرگ ملی کره بارها دولت «رو» را به خاطر تلاش برای تنظیم قرارداد صلح به «سر سپردگی به دولت کره شمالی» متهم کرده است و پیونگ‌یانگ نیز پیشاپیش اعلام کرده که پیروزی این حزب در انتخابات دسامبر به شدت به روابط دو کره لطمه می‌زند.

در کل می‌توان گفت دیدار سران دو کره برای کیم جونگ ایل به مثابه بازی قماری است که او در آن سعی می‌کند با اعمال نفوذ به نفع جناح چپ کره جنوبی، توازن نیروهای سیاسی جنوب را به نفع جانشینی انعطاف‌پذیرتر در مقابل کره شمالی و سیاست‌های آن تغییر دهد.

اما این قمار ممکن است برای او به فاجعه‌ای تبدیل شود که نه تنها عنان قدرت را در کره جنوبی به دست مخالفان سرسخت پیونگ‌یانگ دهد، بلکه کمک‌های بشر دوستانه کره جنوبی در قالب سیاست‌های خورشید درخشان و روابط تجاری با این کشور را که برای پیونگ‌یانگ اهمیت حیاتی دارد، در معرض خطر قرار دهد. این فاجعه در حقیقت زمانی روی می‌دهد که تلاش‌های پیونگ‌یانگ برای ایفای نقش در سیاست داخلی کره جنوبی از حد گذشته و با دامن زدن به افول محبوبیت رو مو هیون، باعث شود اکثریت مردم این کشور «لی» را که مردی تاجرماب است به «رو» و جانشینش که کره شمالی را به جای سیاست‌های اقتصادی در صدر برنامه‌های خود قرار داده‌اند، ترجیح دهند.