* چرا اولین سفر خارجی شما به عنوان رییسجمهوری به اندونزی بوده است، در حالی که از 1975 تا 1999 کشور شما را بیرحمانه در اشغال داشته است؟
** من همواره اهمیت فراوانی برای رابطه با اندونزی قائلم زیرا از 1999 تغییرات مطلوبی در این کشور رخ داد و از آن پس همواره کوشیدهام که روابط را با همسایۀ بزرگ و نیرومندمان بهبود و استحکام بخشم.
* با توجه به تاریخ آیا مشکل نیست که شما به عنوان یک دوست به اندونزی سفر کردهاید؟
** هزاران نفر اهل تیمور جان خود را از دست دادند ولی همین واقعه برای بسیاری از سربازان اندونزیایی رخ داد. امروز کشور ما آزاد است. یک بیعدالتی بزرگ اصلاح شد و اندونزی از گذشتۀ پرتنش، خود را جدا کرد و این کشور اینک دارای حکومت دموکراتیک جوان و جذابی است.
* سال گذشته اعضای نیروهای مسلح تیمور شرقی اقدام به سرکشی کردند و باعث برخوردهای خونین شدند و این واقعه منجر به مداخلۀ نیروهای نظامی استرالیایی شد امروزه وضعیت چگونه است؟
** با کمک دوستان و همسایگان به وضعیت ثبات بخشیدیم. کشور اینک تقریبا به حال عادی بازگشته است و اقتصاد ما روبه رشد است. زیرساختها در حال ترمیم هستند، ولی ما نیازمند اصلاحات کامل و سازماندهی مجدد نیروی پلیس و ارتقای استانداردهای نیروهای دفاعی خود هستیم. ضمن آنکه باید کوشش برای اشتغالزایی وسیع به عمل آوریم تا هزاران جوان بیکار را جذب کنیم.
* آیا این خشونتها ناشی از رقابتهای قدیمی سی و چند سال پیش بود؟
** در حقیقت رقابتها ناشی از ناتوانی رهبری و سیاسی شدن نیروی پلیس ما و نتیجۀ آن ایجاد رقابت بین پلیس و ارتش بوده است ولی من فکر میکنم اغراقآمیز است اگر بگوییم به این علت حکومت تیمور در ورطۀ سقوط قرار گرفته است. ما فقط پنج سال از عمر دولتمان گذشته است.
* شما به عنوان رییسجمهوری برای شکوفایی صلح و آشتی چه برنامهای دارید؟ از قدرت قانون اساسی استفاده خواهید کرد یا نیروی اخلاق؟
** من نیروی اخلاقی را ترجیح میدهم زیرا میدانم بسیاری از مردم به دیدۀ احترام به من مینگرند و به حرفهایم گوش میدهند. من بهرهوری از این اعتماد را برای تقاضا از مردم به خصوص جوانان به کار میگیرم تا خشونت را پشتسر بگذاریم. من تمام اقتدار خود و پارلمان و حکومت به منظور تخصیص پول کافی برای اشتغال جوانان به کار میگیرم این کار به دلیل درآمد کافی ناشی از نفت و گاز میسر است.
* سرمایه هنگفتی در اختیار دارید پس چرا صد میلیون از ذخایر ارزی خود استفاده کردهاید؟
** هماکنون ما 2/1 میلیارد دلار در اختیار داریم. حدود 100 میلیون دلار آن ماهانه به حساب ذخیرۀ ارزی منتقل میشود، بنابراین ما کشور خوشبختی هستیم. درآمد ما همچون کویت و برونئی نیست ولی آنقدر پول در اختیار داریم که چرخههای اقتصادمان را فعال کنیم و این کار با اقدامات ساده و عاقلانهای میسر است مثلا مقداری پول در دسترس مردم فقیر قرار دهیم. تصمیم داریم برای آینده پساندازی داشته باشیم ولی الزاما معنای آن حفظ پول در بانکها نیست. ذخیره برای آینده یعنی صرف پول برای جوانان کنونی. آیندۀ ما این جوانان هستند. ما باید هزینۀ تحصیل آنها را در داخل و خارج از کشور بپردازیم. برای آنها اینترنت، ورزش و تسهیلات فرهنگی از جمله کتابخانه فراهم کنیم.
* 10سال پیش اگر قدم به اندونزی میگذاشتید احتمال بازداشت شما میرفت و امروز به عنوان رییسجمهوری تیمور شرقی از این کشور بازدید میکنید. آیا سرعت تغییرات شما را شگفتزده نمیکند؟
** پناه بر خدا، دقیقا همینطور است. این 10 سال بسیار زود سپری شده است. شاید من علاقهمندترین فرد جهان به خانوادۀ کندیها باشم. غالبا من سخنان تد کندی را در کنوانسیون 1980 حزب دموکرات نقل میکنم: «رویاها نباید هرگز بمیرند»، هرگاه ما آرمانی داشته باشیم با سعی و تلاش میتوانیم آنها را به واقعیت مبدل کنیم.