شرکای تجاری اصلی اتحادیۀ اروپا
سعید طباطبایی
اتحادیۀ اروپا به عنوان یکی از قطبهای اصلی اقتصاد جهان، همراه با چین، ژاپن و آمریکا از نقشی تعیینکننده در مبادلات تجاری جهان برخوردار است. تنوع و حجم بالای مبادلات تجاری این اتحادیه با سایر قدرتهای اقتصادی جهان به گونهای است که امروزه بدون توجه به این نقش و جایگاه، امکان تجزیه و تحلیل دقیق تعاملات تجاری جهان وجود ندارد. این نوشتار تلاش کرده تا با بررسی آماری روابط تجاری اتحادیۀ اروپا با سایر قدرتهای اقتصادی جهان و ذکر برخی مصادیق خاص تصوری اجمالی از جایگاه این اتحادیه در اقتصاد جهان ارایه دهد.
مبادلات 447 میلیارد یورویی با آمریکا
حدود 40 درصد از حجم تجارت جهانی میان اتحادیۀ اروپا و آمریکا صورت میگیرد. حجم تجارت بالای آمریکا و اتحادیۀ اروپا در حالی صورت میگیرد که دو طرف نشست سالانۀ مقامهای تجاری را با یکدیگر دارند و معاهدۀ تجارتی ثابتی با هم ندارند. دو قطب بزرگ اقتصاد جهان یعنی اتحادیۀ اروپا و آمریکا دهها سال است بیآنکه با هم پیمانی مشخص داشته باشند همکاری نزدیک دارند. اروپا و آمریکا روزانه یک میلیارد و 700 میلیون یورو (بیش از دو میلیارد دلار) کالا و خدمات مبادله میکنند. ارزش کل صادرات اروپا به آمریکا طی سال 2006 به بیش از 269 میلیارد یورو رسید و در برابر کشورهای اروپایی بیش از 178 میلیارد یورو کالا و خدمات از آمریکا وارد کردند. مازاد تجاری اروپا با آمریکا از 32 میلیارد یورو در سال 2000 به بیش از 90 میلیارد یورو در سال 2006 افزایش یافته است. در بین 27 کشور عضو اتحادیۀ اروپا، آلمان و انگلیس بزرگترین شرکای تجاری آمریکا به شمار میروند. آلمان با بیش از 76 میلیارد یورو 28 درصد صادرات اروپا به آمریکا را در اختیار داشته است. پس از آلمان، انگلیس با 46 میلیارد یورو 17 درصد صادرات اروپا به آمریکا را در اختیار داشته است. انگلیس همچنین با 39 میلیارد یورو 22 درصد واردات اروپا از آمریکا را در اختیار داشته است و آلمان نیز در این مدت 37 میلیارد یورو از آمریکا واردات داشته است.
خوزه مانوئل باروسو، رییس کمیسیون اتحادیۀ اروپا وضعیت رابطۀ تجاری این دو قدرت اقتصادی را چنین تشریح میکند: «اروپا و آمریکا بزرگترین قطبهای تجاری جهان هستند. ما مصمم هستیم که روابط خود را گسترش دهیم. تجارت و سرمایهگذاری دو پایۀ اصلی این رابطه هستند که باید مبنای گسترش روابط تجاری باشند.
البته میان اروپا و آمریکا در سازوکار اداری و سیاست مالی همچنان مشکلات و قید و بندهایی وجود دارد که مبادلات تجاری را هم دشوار و هم گران میکند. در برخی از عرصهها مانند یارانههای کشاورزی یا حمایت محیطزیست اختلافنظر دیرین وجود دارد، اما بسیاری از موانع از قبیل مقررات، دست و پاگیر، مصنوعی و قابل حذف هستند.
مبادلات 350 میلیارد دلاری با چین
در هر ثانیه مازاد صادرات چین به اروپا 15 میلیون دلار افزایش مییابد و در سال 2006 میلادی کسری موازنۀ تجاری اتحادیۀ اروپا با چین به سطح 130 میلیارد یورو رسیده بود، اما پیشبینی میشود که در سال 2007 اتحادیۀ اروپا همچنان بزرگترین شریک تجاری چین خواهد بود، به طوری که صادرات این کشور اتحادیۀ اروپا برابر با 239 میلیارد و 300 میلیون دلار و واردات از این بلوک معادل 111 میلیارد دلار خواهد بود. البته اتحادیۀ اروپا از چین میخواهد در رابطه با دسترسی راحتتر شرکتهای اروپایی به بازار چین تلاش بیشتری کند. این تدبیری است که از نظر بروکسل برای کاهش کسری موازنۀ تجاری اتحادیۀ اروپا با چین ضروری است.
این در حالی است که مقادیر بسیار بالای اقلام چینی به سادگی به بازار اروپا صادر میشود. اتحادیۀ اروپا هشدار داده که اگر چین در رابطه با جلوگیری از صادرات بسیار بالای اجناس تقلبی از چین به اروپا اقدام موثری نکند، آنگاه اتحادیۀ اروپا در این مورد به سازمان تجارت جهانی از چین شکایت رسمی تسلیم خواهد کرد.
بنیتا فره رو والدنر، کمیسر اروپایی در امور روابط خارجۀ اخیرا پس از یک ملاقات با یانگ جینچی، وزیر خارجۀ چین مسالۀ ضرورت گشایش بازارهای چین را به او گوشزد کرده است.
به گفتۀ والدنر این یک کسری موازنۀ تجاری عظیم است و به همین دلیل اروپا واقعا میخواهد دستیابی بیشتری به بازارهای چین داشته باشد در مقابل، پکن مسالۀ تحریم تسلیحاتی چین توسط اتحادیۀ اروپا را که این کشور مایل به لغو آن است در ازای درخواست اتحادیۀ اروپا برای گشایش بازارهای چین مطرح کرده است.
141 میلیارد دلار با آسه ان
طی شش سال گذشته یعنی از سال 2001 تاکنون اتحادیۀ اروپا بزرگترین سرمایهگذار در کشورهای عضو اتحادیۀ آ.س.آن بوده است و نرخ سرمایهگذاریهای این اتحادیه در کشورهای عضو آ.س.آن از مرز 5/31 میلیارد دلار نیز فراتر رفته که این رقم 27 درصد کل سرمایهگذاریها در این کشورها طی سالهای اخیر بوده است. روابط تجاری دوجانبۀ مابین این دو اتحادیه نیز در سال 2006 میلادی، 141 میلیارد دلار تخمین زده شده است.
مقامات اتحادیۀ اروپا و مقامات اتحادیۀ کشورهای جنوب شرق آسیا همچنین با آغاز دور نخست مذاکرات بر سر ایجاد روابط تجارت آزاد با یکدیگر موافقت کردهاند. مقامات این دو اتحادیه که در مجموع 37 کشور جهان با بیش از یک میلیارد جمعیت را تحت عضویت خود دارند، معتقدند؛ ایجاد روابط تجارت آزاد نه تنها روابط اقتصادی مابین این 37 کشور را استحکام میبخشد؛ بلکه روابط تجاری بینالمللی را نیز گسترش داده و موجبات رشد اقتصادی جهانی را نیز فراهم خواهد آورد.
212 میلیارد یورو با روسیه
روسیه با در اختیار داشتن سهم شش درصدی از صادرات اتحادیۀ اروپا و سهم 10 درصدی از واردات اتحادیۀ اروپا سومین شریک تجاری این بلوک قدرتمند اقتصادی پس از آمریکا و چین بوده است. در فاصلۀ سالهای 2000 و 2006 صادرات کالاها و خدمات اتحادیۀ اروپا به روسیه از لحاظ ارزش بیش از سه برابر شده و از 22 میلیارد و 700 میلیون یورو به 72 میلیارد و 400 میلیون یورو رسید و این در حالی است که واردات این بلوک از روسیه با بیش از دو برابر افزایش از 63 میلیارد و 800 میلیون یورو به 140 میلیارد و 600 میلیون یورو رسید. در نتیجه کسری تجاری اتحادیۀ اروپا با روسیه از 41 میلیارد یورو در سال 2000 به 68 میلیارد و 200 میلیون یورو در سال 2006 رسیده است. این در حالی است که دو سوم از واردات اتحادیۀ اروپا از روسیه در سال گذشته را انرژی تشکیل داده است.
79 میلیارد دلار با کرۀ جنوبی
در حال حاضر اتحادیۀ اروپا پس از کشور چین دومین شریک بزرگ تجاری کشور کرۀ جنوبی است. طی سال 2006 ارزش تبادلات تجاری مابین کرۀ جنوبی و اتحادیۀ اروپا 4/79 میلیارد دلار ارزیابی شده است. مقامات وزارت اقتصاد و دارایی کشور کرۀ جنوبی معتقدند؛ انعقاد قرارداد تجارت آزاد FTA، مابین کرۀ جنوبی و اتحادیۀ اروپا در آیندۀ نزدیک، نرخ صادرات کشور کرۀ جنوبی را تا پنج درصد افزایش خواهد داد. طرفین این قرارداد اخیرا در سئول نشستی برگزار کردند که نتیجۀ مذاکرات دو سوی مقامات اتحادیۀ اروپا و کشور کرۀ جنوبی مثبت و موفقیتآمیز ارزیابی شد. دور بعدی این مذاکرات قرار است در روز شانزدهم ماه ژوییه سال جاری در بروکسل برگزار شود. بررسیهای وزارت اقتصاد کرۀ جنوبی نشان میدهد؛ در صورت نهایی شدن قرارداد FTA مابین دو کشور نرخ صادرات این کشور 5/2 تا پنج درصد و نرخ تولید ناخالص داخلی این کشور دو تا سه درصد افزایش خواهد یافت.
110 میلیارد یورو با شورای همکاری خلیج فارس
حجم مبادلات تجاری اتحادیۀ اروپا و شش کشور عضو شورای همکاری خلیجفارس در سال 2006 میلادی 110 میلیارد یورو بوده که این رقم در صورت امضای موافقتنامۀ تجارت آزاد به میزان قابل توجهی افزایش خواهد یافت. در حال حاضر کشورهای عضو شورای همکاری خلیجفارس یک سوم از میزان واردات خود را از طریق بازارهای کشورهای عضو اتحادیۀ اروپا تامین میکنند. عربستان سعودی، کویت، امارات عربی متحده، عمان، قطر و بحرین شش عضو شورای همکاری خلیج فارس هستند. شایان ذکر است، طی سال 2006 اتحادیۀ اروپا 4/47 میلیارد یورو معادل 4/64 میلیارد دلار به کشورهای عضو، شورای همکاریهای خلیجفارس صادر کرده که این رقم در مورد صادرات اتحادیۀ خلیجفارس به اتحادیۀ اروپا 2/35 میلیارد یورو ارزیابی شده است.
اتحادیۀ اروپا امیدوار به انعقاد قرارداد تجارت آزاد با کشورهای عضو شورای همکاریهای خلیجفارس تا اواخر ماه ژوئن سال جاری بوده است. این اتحادیه در تلاش است؛ انعقاد قرارداد تجارت آزاد با شورای همکاریهای خلیجفارس تحت ریاست عربستان سعودی را در آیندۀ نزدیک به نتیجه برساند. طبق گفتۀ وزیر امور خارجۀ کشور آلمان که تا ماه ژوئن سال جاری ریاست دورهای اتحادیۀ اروپا را عهدهدار بود، مذاکرات برای انعقاد قرارداد تجارت آزاد مابین اتحادیۀ اروپا و کشورهای عضو شورای همکاریهای خلیجفارس از سال 1990 آغاز شده و با آن که این مذاکرات در شرایط بسیار سختی انجام شده؛ اما روند بسیار خوب و مثبتی را طی میکند. اتحادیۀ اروپا امیدوار است؛ در پی انعقاد قرارداد تجارت آزاد مابین دو طرف سطح تبادلات تجاری کشورهای اروپایی و حاشیۀ خلیجفارس دو برابر افزایش یابد.
اخیرا هفدهمین نشست مشترک وزیران خارجۀ عضو شورای همکاری خلیجفارس و اتحادیۀ اروپا با هدف امضای موافقتنامۀ تجارت آزاد میان طرفین آغاز شد. در این نشست که در ریاض پایتخت عربستان سعودی برگزار شد راههای نهایی شدن امضای این موافقتنامه بررسی شد.
به اعتقاد کارشناسان اقتصادی امضای موافقتنامۀ تجارت آزاد میان شورای همکاری خلیجفارس و اتحادیۀ اروپا موجب افزایش حجم مبادلات تجاری دو طرف و لغو برخی تعرفههای گمرکی خواهد شد. کارشناسان، تمایل اتحادیۀ اروپا به امضای موافقتنامۀ تجارت آزاد با کشورهای عضو شورای همکاری خلیجفارس را دسترسی آسانتر آنان به منابع انرژی منطقه ارزیابی میکنند.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
