جنگجوی کوچک به دنبال مأموریت صلح

سرویس ترجمه: کمیته چهارجانبه صلح خاورمیانه، تونی‌بلر نخست‌وزیر سابق انگلیس را به عنوان نماینده خود برای پیگیری روند صلح خاورمیانه در حالی انتخاب کرد که جهان و بویژه مردم انگلستان از عملکرد بلر در عراق و پیروی کورکورانه او از سیاستهای بوش، تنفر شدیدی دارند.

کمیته چهارجانبه متشکل از آمریکا، روسیه، اتحادیه اروپا و سازمان ملل متحد تلاش کردند تا از طریق ارائه راهکارهایی، مسأله فلسطین را حل و فصل کند.

در این میان تونی‌بلر را می‌توان به دون کیشوتی تشبیه کرد که به جای مبارزه با بادبانهای آسیاب به مبارزه با روند صلح برخاسته است.

تاریخ سیاسی انگلستان دهها نخست‌وزیر را به خود دیده است که هر یک از آنان کوشیده‌اند تا جایگاه بریتانیا را حداقل در منطقه استراتژیکی خاورمیانه ارتقا بخشند. توجه خاص انگلیس به خاورمیانه و غرب آسیا که تاکنون، کانون تمرکز کشورهای اسلامی به شمار می‌آید، نوعی همگرایی ظاهری میان ملتهای اسلامی و انگلستان به وجود آورده بود. به همین دلیل در طول یکصد سال گذشته تحولات خاورمیانه تأثیر مستقیمی بر سیاستهای داخلی و خارجی انگلستان باقی گذاشته است.

نگاه امپریالیستی و استعمارگرانه انگلیس نسبت به خاورمیانه و رقابت شدید آمریکا با این کشور برای رهبری و سلطه بر منابع طبیعی این منطقه، حس استقلال‌طلبی و استقلال‌خواهی در سیاست خارجی انگلیس را در میان نخست‌وزیران سابق انگلستان تقویت می‌کرد تا از این رهگذر به عنوان ابزاری در جهت مطامع هژمونی‌جویانه خود بهره‌برداری نماید.

اما تونی‌ بلر بعد از حادثه 11 سپتامبر 2001، تمام تخم‌مرغهای انگلیس را در سبد بوش قرار داده و در نتیجه سیاست خارجی بریتانیا را بشدت با بحران و بن‌بست مواجه ساخت به طوری که، وی بدون توجه به عواقب خطرناک لشکرکشی به افغانستان و عراق نیروهای انگلیسی را به این دو کشور اعزام کرد و در نتیجه سرنوشت آمریکا و انگلیس با یکدیگر گره خورده.

انگلستان همواره بعد از جنگ دوم جهانی به این سو تلاش داشته تا سیاست جداگانه‌ای نسبت به آمریکا و حتی سایر کشورهای اروپایی درباره خاورمیانه داشته باشد که این سیاست نقش مهمی در فرایند شکل‌گیری حوادث منطقه ایفا کرد. اگر چه ایالات متحده نیز پس از جنگ دوم جهانی تلاش کرد تا انگلیس و فرانسه را از منطقه خاورمیانه دور کند و خود رهبری این منطقه را برعهده بگیرد.

اما این رقابتها سبب شد تا آمریکا تا دهه 60 میلادی از قرن گذشته، نقش معتدل‌تری را در روند حوادث خاورمیانه ایفا کند. مخالفت آمریکا با حمله مشترک فرانسه، انگلستان و اسرائیل به مصر در جریان ملی شدن کانال سوئز در سال 1956 میلادی، در حقیقت بعد جدیدی به رقابتهای پنهانی آمریکا و اروپا بر سر سلطه بر منابع طبیعی منطقه بخشید. اما عاقبت این انگلستان بود که راه خود را از اروپا جدا کرد و بدون توجه به عواقب خطرناک سیاستهای آمریکا خط‌مشی سیاسی این کشور را دنبال کرد. در واقع بلر سبب شد تا انگلستان به جاده صاف کن و بولدوزر سیاست خارجی بوش تبدیل شود و این امر دورنمای تاریکی فراروی انگلیس ترسیم می‌کند زیرا انگلستان به علت همراهی با سیاستهای توسعه‌طلبانه آمریکا به منفورترین کشورهای غرب نزد مسلمانان تبدیل شد. اکنون تونی‌بلر، پس از یک دهه بحران‌سازی به عنوان نماینده کمیته چهارجانبه صلح خاورمیانه منصوب شده که با توجه به عملکرد اشتباه نخست‌وزیر سابق انگلیس در سالهای گذشته، پیش‌بینی می‌شود وی در مأموریت جدید خود با شکست روبرو شود. دلیل این امر این است که ملتهای مسلمان منطقه، تلقی مناسبی از عملکرد تونی‌بلر در طول دوران نخست‌وزیری انگلیس ندارند و این امر مشکلاتی را در مسیر مأموریت جدید تونی‌بلر به وجود خواهد آورد.

بنابراین می‌توان گفت که تونی‌بلر به عنوان یک جنگجوی شکست خورده هرگز نخواهد توانست صلح را برای منطقه به ارمغان بیاورد و مشکلی از مشکلات ملت فلسطین را حل کند. بویژه که گزارش 53 صفحه‌ای «آلوارودسوتو» نماینده خاورمیانه‌ای سازمان ملل چهره گسترده‌ای از دیپلماسی شکست خورده در منطقه را نشان می‌دهد که تاریخ آن مربوط به پنجم ماه مه درست پیش از استعفای دولت و افشای این گزارش با افزایش خشونتها و تشدید آتشها در غزه همراه است. دسوتو، اسرائیل را به قرار دادن پیش‌شرطهایی دست‌نایافتنی برای مذاکره با فلسطین متهم می‌کند و می‌گوید: مذاکرات صلح به رهبری غربیها بشدت ناکارآمد بوده است. وی با انتقاد شدید از سیاستهای به کار گرفته شده علیه فلسطین در سالهای اخیر، تحریمها را عامل مهمی در دور شدن طرفین از هدف صلح می‌داند.

«پیترماندلسون» ‌از مشاوران بلر در این باره می‌گوید:‌ بدون توجه به ابعاد وسیع همراهی با سیاستهای آمریکا، تونی‌بلر، در گرداب خاورمیانه غرق شده است، حال چگونه می‌تواند به عنوان نماینده کمیته چهارجانبه به روند صلح خاورمیانه میانه کمک کند.

«سردیوید مانینگ» سفیر کنونی انگلستان در واشنگتن به دیلی تلگراف گفته است، آن موقع که بلر مستقیماً در بحرانهای منطقه خاورمیانه چون عراق و افغانستان، درگیر بود، نتوانست ابتکار عمل موفقی را بدست آورد، حال چگونه می‌تواند به عنوان نماینده کمیته چهارجانبه صلح خاورمیانه عمل کند.