ردپای آمریکا در حوادث روسیه
فاطیما رهگذر
تظاهرات گوناگونی به وسیله ائتلافی بزرگ از مخالفان ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه در طول یک ماه گذشته در اعتراض به برخی از سیاستهای وی در زمینههای سیاسی، اجتماعی و اقتصادی در مسکو برگزار شده است.
این تظاهرات در حالی است که سال آینده دومین دوره ریاست جمهوری ولادیمیر پوتین پایان مییابد و در دسامبر 2007 (آذر امسال) نیز انتخابات پارلمانی این کشور برگزار میشود.
یک دولت، به طور طبیعی مخالف و منتقدانی دارد که این موضوع هنگام انتخابات، شدید بیشتری بخود میگیرد، اما برگزاری تظاهرات غیرقانونی توام با درگیری در کشوری مانند روسیه آن هم در شرایط کنونی چندان طبیعی و خودجوش به نظر نمیرسد.
دولت روسیه در سالهای اخیر به دلیل افزایش قیمت نفت توانسته است مسائل سیاسی، امنیت داخلی اقتصادی را تا حدودی حل کند و روسیه را به ثبات برساند. با وجود ضعفها، کاستیها و اشکالاتی که دولت پوتین دارد، اما وی هنوز در میان مردم خود از محبوبیت خوبی برخوردار است مردم روسیه از وضعیت اقتصادی خود نسبت به زمان قبل از پوتین رضایت بیشتری دارند.
مدارک مستدلی وجود دارد که براحتی میتوان ردپای آمریکا را در برگزاری تظاهرات و درگیریها در روسیه ملاحظه کرد. چنان که پارلمان روسیه بتازگی آمریکا را برای کمک به آموزش گروههای سیاسی افراطی (گروه «روسیه دیگر» به رهبری کاسپاروف، قهرمان سابق شطرنج) که ثبات را در انتخابات پارلمانی و ریاست جمهوری تهدید میکنند، متهم کرد.
دانا پرینو، سخنگوی کاخ سفید در قبال درگیریهای اخیر روسیه با حمایت از برگزاری تظاهرات مخالفان پوتین که به رهبریگری کاسپاروف قهرمان سابق شطرنج صورت گرفته، خطاب به دولت روسیه گفت: آزادی اعتراضات مسالمتآمیز جزئی از دمکراسی حقوقبشر است که در همه دنیا به رسمیت شناخته شده و این نوع برخورد با آن غیرقابل قبول است.
کاخ سفید، همواره از واژههای دموکراسی و حقوقبشر برای تحت فشار گذاشتن رقبای خود استفاده ابزاری کرده است در حالی که خود بیشتر از دیگران به این واژهها پایبند نیست. نوع برخورد واشنگتن با دولت دموکراتیک فلسطین لبنان تنها 2 نمونه از این دوگانگی است.
روسیه از دیرباز یکی از رقبای جدی آمریکا در جهان به شمار میآید. و واشنگتن همواره سعی کرده به نوعی با کنترل مسکو مانع از چند قطبی شدن جهان شود تا جایی که برای رسیدن به این هدف از هیچ سیاستی چه تشویقی و چه تنبیهی فروگذار نبوده است.
آمریکا گام جدی در قبال روسیه را که دو انتخابات مهم پارلمانی و ریاست جمهوری را در پیش دارد، پیش از برگزاری تظاهرات اخیر برداشته بود، هنگامی که وزارت امور خارجه آمریکا در گزارشی ارزیابی تحریکآمیزی از دموکراسی موجود در روسیه منتشر کرد. در این گزارش، آمریکا از وضعیت حقوقبشر و آزادیهای دموکراتیک در روسیه انتقاد کرده بود.
دولت آمریکا پیشتر در اقدامی دیگر مبلغی بالغ بر 85 میلیون دلار را به بهانه کمک به «برگزاری انتخابات آزادی دوما و ریاست جمهوری روسیه» در اختیار سازمانهای غیردولتی قرار داده است که البته این مبلغ نسبت به 45 میلیون دلاری که در سال 2004 برای این کار اختصاص داده بود، 2 برابر شده است.
در گزارش اخیر حقوقبشر و دموکراسی وزارت امور خارجه آمریکا به مساله تامین مالی سازمانهای مخالف دولت در روسیه تاکید بسیاری شده بود و به نظر میرسد که واشنگتن به طور جدی و با برنامهریزی خود را برای تاثیرگذاری بر حیات سیاسی روسیه آماده کرده است.
دولت آمریکا در سال 2006 برای توسعه دموکراسی در منطقه اوراسیا، بودجهای معادل یک میلیارد و 200 میلیون دلار اختصاص داده بود که بخش اعظم این هزینه به منظور دموکراتیزهسازی روسیه و کشورهای مشترکالمنابع صرف شده است.
رابطه روسیه و آمریکا، بویژه در سالهای اخیر تبدیل به رابطهای شده که تقریبا «جنگ سرد جدیدی» است در این میان آمریکا بجز کمک و حمایت از مخالفان داخلی دولت روسیه، سیاست انقلابهای رنگی را در کشورهای اطراف روسیه که دولت آنها همسو با سیاستهایش نیست در پیش گرفته است.
آمریکا حرکتش را در حول کشورهای اطراف روسیه شروع کرده است، ابتدای این حرکت از سمت اروپا نفوذ در داخل اوکراین آغاز شد، سپس وارد قفقاز شده و حال به دنبال محاصره جنوب روسیه است تا بعد به سمت دریای خزر و سپس آسیای مرکزی حرکت کند.
ناظران بر این اعتقادند که روسیه دارای تواناییهای بالقوهای است که میتواند در صورت به کارگیری آنها، هژمون آمریکا را در جهان کمرنگ کند یعنی برتری و سلطه آمریکا را کاهش دهد.
به عنوان نمونه پوتین بزودی با استفادهای که از ذخایر انرژی دارد کنترل تمام بازارهای انرژی اروپا را در اختیار خواهد گرفت.
تحلیگران بر این اعتقادند که به طور دقیق در زمان پوتین بود که روسیه از میراث مهلک «جنگ سرد» جدایی یافت و ایزوله بودن از غرب را رفع کرد و روابطی دوجانبه و مشارکتی را با همه کشورهای مقتدر جهان برقرار کرد. آنها ریاست روسیه در گروهG8 امسال را اعترافی آشکار از سوی جامعه جهانی به اعتبار و نفوذ این کشور میدانند.
احتمال میرود که عضویت روسیه در سازمان تجارت جهانی در سال آینده به افزایش قدرت روسیه در منطقه و در نهایت قدرت پوتین بینجامد.
البته در این زمینه نیز آمریکا با وجود پروتکلی که اواخر سال گذشته با روسیه در خصوص موافقتش با عضویت مسکو در سازمان تجارت جهانی به امضا رسانده، به ظاهر اکنون تازه به این نتیجه رسیده که این توافقات نهایی نبوده است.
آمریکا از این میهراسد که موافقتش با عضویت روسیه در سازمان تجارت جهانی، یکی از آخرین اهرمهای فشار خود را بر این کشور از دست میدهد و به این ترتیب امکان دیکته کردن شرایط خود بر مسکو در برخی از عرصهها و مهمتر از همه حفظ «مالکیت فکری» را از دست بدهد.
اگر روسیه به قدرتی دست یابد که بتواند از تواناییهای بالقوهاش برای خود استفاده کند و به آرامش برسد، میتواند برای آمریکا رقیبی جدی محسوب شود.
روسیه دارای توان هستهای، صنایع هوافضایی بسیار پیشرفته و صنایع موشکی با تسلیحات بسیار پیشرفته است و اگر بتواند از نظر اقتصادی قدرت بگیرد، میتواند این تواناییها را به طور بالفعل در آورد که در عمل شرایط جهان کنونی را از تکقطبی بودن خارج میکند.
بنابراین طبیعی است که آمریکا با همه ابزارهای خودش میخواهد طوری رفتار کند که مانع رسیدن روسیه به این موقعیت شود.
ساخت سیستم دفاع موشکی در شرق اروپا را از دیگر اقدامات آمریکا برای کنترل روسیه میتوان برشمرد که اکنون نیز تبدیل به مناقشهای میان دو طرف شده؛ زیرا مسکو استقرار سیستمهای دفاع موشکی در جمهوری چک و لهستان را تهدیدی برای خود، ثبات بینالمللی و ایجاد رقابت تسلیحاتی بیشتر میداند.
تحلیگران بر این اعتقادند که احتمالا دولت روسیه نیز دست به اقدام مشابهی بزند و موشکهای بیشتری را در آستانه شلیک قرار دهد زیردریاییهای هستهای خود را نیز در قطب شمال مستقر کند، مکانی که دسترسی به آن مشکل است.
سخنگوی کرملین درباره این اقدام ناگهانی پنتاگون میگوید که روسیه احساس سرخوردگی میکند، قطعا ما باید راهکارهایی برای مقابله با این اقدام نظامی آمریکا بیابیم؛ اما هرگونه پاسخ روسیه در چارچوب فناوریهای فعلی خواهد بود.
جورج بوش، رئیسجمهور آمریکا اعلام کرده است که هدف از استقرار سیستم دفاع موشکی در شراق اروپا مقابلهاش با حملات احتمالی ایران و کره شمالی است، در حالی که کارشناسان نظامی نیز بر این باورند که هدف آمریکا از استقرار این تجهیزات، بیارتباط به روسیه نیز نبوده است.
مکان جغرافیایی نصب این تجهیزات حاکی از هدف قراردادن تجهیزات هستهای روسیه و چین است این اقدامات تحرکآمیز آمریکا، در حال رقم زدن جنگ سردی میان واشنگتن و مسکو است.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
