چاقوی پنج تیغه زیر گردن بوش

فرهاد فرجاد

همزمان با نزدیک شدن آمریکا به انتخابات ریاست‌ جمهوری سال 2008و افزایش فشار دموکرات‌ها بر کاخ سفید مبنی بر لزوم خروج نظامیان آمریکا از عراق و پایان جنگ، آرام‌آرام از شمار جمهوریخواهان حامی حضور نظامی در عراق کاسته و بر‌شمار هواداران خروج از عراق افزوده می‌شود.

در این میان، جورج‌‌بوش با پنج گزینه‌ای روبه‌رو است که از جانب طیف مقابل پیشنهاد شده و البته در بین طراحان آنها، می‌توان به چند چهره جمهوریخواه نیز برخورد. رئیس‌جمهوری آمریکا دهم جولای گذشته در  یک نطق عمومی در کلیولند از آمریکایی‌ها خواست که آینده‌نگر باشند و تبعات خروج از عراق را بسنجند. وی به سوابق پدرش اشاره کرد که چگونه مدرسه را ترک کرد، به ارتش پیوست و به خلبانی بدل شد که بر‌فراز آسمان ژاپن پرواز می‌کرد و بر سر دشمنان آمریکا بمب می‌ریخت. بوش تاکید کرد: آن روز، ژاپنی‌ها دشمن قسم‌خورده آمریکا بودند اما از آنجا که ایالات متحده پیام‌آور آزادی برای آسیا بود، امروز می‌بینید که ژاپنی‌ها نه دشمن، که دوستان ما هستند. ترفندهایی از این دست، البته هنوز نتوانسته است از روند ریزش متحدان جمهوریخواه جورج ‌بوش و پیوستن آنها به طیف ضد جنگ جلوگیری کند. ژانویه گذشته، بوش از آمادگی خود برای اعزام 20هزار نیروی تازه نفس به عراق خبر داد و از آن سو، ژنرال دیویدپتراوس، فرمانده ارشد نظامیان آمریکایی در عراق، این اقدام را تنها راه افزایش امنیت، به ویژه در شهرهای پرخطر بغداد و انبار شمرد اما دموکرات‌ها که موضع‌گیری در قبال مسئله عراق را در صدر تلاش‌های تبلیغاتی خود برای انتخابات سال 2008 گنجانده بودند، با هجوم به تریبون‌ها و میکروفن‌ها توانستند علاوه بر جلب آرای اکثریت مردم، شماری از جمهوریخواهان هوادار بوش را نیز به سمت خود متمایل کنند. چاک‌‌هاگل، گوردن ‌اسمیت و الیمپیا‌ اسنو، سه سناتور جمهوریخواه جزو نخستین رویگر‌دانان از تئوری حضور نظامی در عراق بودند و هر سه نفر خروج نظامیان را تا ماه آوریل خواستار شدند. ریچارد لوگر، سناتور جمهوریخواه برخاسته از ایندیانا نیز معتقد بود که نظر به زمان کوتاه باقیمانده از دوره ریاست‌ جمهوری بوش و تشدید مباحثات و مناقشات داخلی، اعزام نیروهای جدید به عراق محلی از اعراب ندارد.

در نقطه مقابل، دموکرات‌های چشم دوخته به صندلی ریاست‌ جمهوری، سعی داشتند تا با حداکثر بهره‌گیری از دو فاکتور زمان و آسیب‌پذیری نظامیان آمریکایی در عراق (افزایش تلفات جنگی ناشی از گسترش حملات تروریستی) بر شمار هواداران خود بیفزایند. هیلاری ‌کلینتون در جریان یکی از نطق‌های تبلیغاتی خود در آیووا، گفت: «زمان آن رسیده که این جنگ را به پایان برسانیم. نه سال آینده، نه ماه آینده، ‌که همین امروز.» جان ‌‌ادواردز، دیگر دموکراتی که به ریاست ‌جمهوری امید دارد، گفت: «کنگره دیگر نباید تسهیلات مورد درخواست بوش را برای ادامه استراتژی شکست خورده‌اش، به او ارائه کند.» چنین بود که زمینه برای طراحی و ارائه پنج گزینه یاد شده فراهم شد. هر پنج طرح برای بررسی و رسیدگی به مجلس سنا ارائه شده‌اند تا در صورت تصویب،‌ در تعیین بودجه وزارت دفاع در سال آینده لحاظ شوند. نخستین پیشنهاد که در ابتدا مورد حمایت جیم‌ وب، دموکرات برخاسته از ویرجیینا و چاک‌هاگل، جمهوریخواه برخاسته از نبر اسکا بود، خواستار اعطای مرخصی‌های بلندمدت به سربازان حاضر در عراق می‌شد. جورج‌ بوش گفته است که این طرح را در صورت تصویب، وتو خواهد کرد. تاکنون شمار اندکی از جمهوریخواهان مجلس سنا به گروهی پیوسته‌اند که بی‌اعتنایی به وتوی بوش را خواستارند. اما هری‌رید، رهبر دموکرات‌ها در سنا، چیزی بیش از این را می‌طلبد. او آرام‌آرام به سمتی در حرکت است تا اکثریت سنا را همراه این گروه کند. طرح سوم مورد حمایت کن سالا‌‌زار دموکرات و لا مار الکساندر جمهوریخواهان است و الزام جورج‌ بوش را به پیگیری و اجرای توصیه‌های گروه تحقیقاتی بیکر- همیلتون مطالبه می‌کند. گزارش تحقیقاتی بیکر ـ همیلتون که اواخر سال گذشته میلادی منتشر شد بر لزوم مذاکرات دیپلماتیک با همسایگان عراق ونیز تغییر سریع ماموریت نیروهای آمریکایی از قالب عملیاتی (نبرد رزمی) به قالب آموزشی (آموزش ارتش عراق) تاکید داشت. احتمال تصویب این پیشنهاد نسبت به چهار پیشنهاد دیگر بیشتر است.

به همین نسبت، احتمال تصویب دو طرح باقیمانده بعید به نظر می‌رسد.

یکی از جانب هیلاری کلینتون پیشنهاد شده و از کنگره می‌خواهد اختیاری را که در سال 2002 مبنی بر اعلان جنگ از جانب رئیس‌جمهور به جورج‌بوش اعطا کرده، از او سلب کند. راس فین‌گلد، دموکرات برخاسته از ویسکانسین نیز خواستار این است که کل بودجه جنگ منهای بودجه مورد نیاز برای مواجهه با تروریست‌ها، حفاظت از سربازان آمریکایی و آموزش نیروهای عراقی از تاریخ 31مارس قطع شود.

تحرک در جبهه جمهوریخواهان

به موازات تلاش‌های دموکرات‌ها، جمهوریخواهان حامی بوش نیز وارد دور جدیدی از تحرکات خود شده‌اند. جان مک‌کین پس از بازدید از وضعیت نظامیان آمریکایی در عراق و بازگشت به آمریکا، خبر داد که استراتژی اعزام نیروهای تازه نفس به عراق، نتایج مثبتی در پی داشته داشت. وی گفت در استان انبار، جایی که سال گذشته محوله‌ای از مهمات و تسلیحات آمریکایی مفقود و به گمان بسیاری، در دستان نیروهای تروریستی افتاد، شیوخ محلی تصمیم گرفته‌اند به جای تایید فعالیت‌های القاعده، به عراق جدید بپیوندند و به ثبات امنیت کمک کنند.

شیوخ قبیله‌ای و محلی استان انبار با این تغییر رفتار و پیوستن به حامیان برقراری امنیت در عراق، در عمل مقابل شبه‌نظامیان خارجی موسوم به جهادیون قرار گرفته‌اند. به گفته مک‌کین، شهر رمادی که تا چندی پیش یکی از پر خطر‌ترین شهرهای عراق به شمار می‌رفت، امروز در زمره یکی از ایمن‌ترین شهرها قرار گرفته است و شواهد و مدارک امنیتی نشان می‌دهد که فضای پیشرفت سیاسی رو‌به توسعه است. سناتور مک‌کین، مطالبه دموکرات‌ها را مبنی بر خروج از قالب عملیات نظامی و آغاز آموزش نیروهای عراقی در حقیقت بخشی از استراتژی شکسته خورده رامسفلد عنوان کرده و گفته: بسیار متعجب است از اینکه می‌بینید همتایانش در مجلس سنا می‌خواهند این استراتژی شکست خورده را دوباره بیازمایند. جمهوریخواهان حامی بوش به شدت بر مواضع خود اصرار می‌ورزند و معتقدند که هر طرحی مبنی بر تضعیف حضور نظامی آمریکا در عراق می‌تواند نتایج خونینی را در پی داشته باشد. آنها می‌گویند که خروج آمریکا از عراق به القاعده این فرصت را می‌دهد تا پس از تجدید قوا و احیای نیروها، دور جدیدی از حملات خود را متوجه خاورمیانه و حتی خود آمریکا سازد. با این حال بررسی آخرین نظرسنجی‌های مردمی در آمریکا نشان می‌دهد که رای مردم، بیش از جمهوریخواهان، با دموکرات‌ها همراه است. در یک نظرسنجی که اواخر هفته گذشته برگزار شد، چنین مشخص شد که از هر 10آمریکایی، هفت نفر خواستار خروج تمام نیروهای آمریکایی از عراق تا آخر ماه آوریل آتی هستند. نظرسنجی مشابهی نیز مشخص ساخت جورج بوش تنها از حمایت 29درصدی مردم برخوردار است. تنها نکته‌ای که می‌تواند در بین این نظرسنجی‌ها برای جورج‌بوش امیدوار کننده به نظر برسد این است که 55درصد از پاسخگویان معتقدند کنگره باید برای قدم بعدی، تا اواسط سپتامبر آتی، یعنی تا زمان ارائه گزارش ژنرال ‌پتراوس درباره روند پیشرفت استراتژی اعزام نیروهای جدید به عراق صبر کند. یک گرازش مقدماتی در این رابطه که قرار است تا آخر هفته جاری منتشر شود و بخش‌هایی از محتوای آن در اختیار مطبوعات قرار گرفته، نتایج پیچیده‌ای را در خود جای داده است. براساس این گزارش، بخش‌هایی از عراق پس از اعزام نیروهای جدید آمریکایی امن‌تر شده‌اند، اما سرعت دولت عراق در پیشبرد سیاست‌های ثبات امنیت، به واسطه رویارویی با وظایف محوله پرشماری که کنگره آمریکا برایش تعریف کرده ـ از  جمله تقسیم منصفانه درآمد نفت ـ بسیار آهسته است.