سرگردانى دانش‌آموزان

گروه اجتماعى: مدرسه‌ای در منطقه 8 تهران صبح روز چهاردهم فروردین برگه‌ای به دست دانش آموزان داد که در آن نوشته شده بود: ولى محترم ضمن تبریک سال نو شروع کار مدرسه ساعت 7و پایان وقت یازده و نیم است.

به نظر مى رسد مصوبه دولت در آخرین روز سال 84 دردسرساز شده است. روز اول فروردین ساعت پروازهاى فرودگاه به هم ریخت و مسافران نمى دانستند به ساعت درج شده در بلیت توجه کنند و یا آن را به ساعت ثابت شده از سوى دولت تبدیل کنند. مسئولان فرودگاه مجبور شدند دوباره از سر برنامه ریزى کنند. وضعیت مدارس در اولین روز کارى نیز بهتر از فرودگاه‌ها نبود و صبح دیروز پدران و مادران، مجبور شدند خروس خوان بچه‌ها را بیدار کنند و سراسیمه به مدرسه برسانند و خیلى‌ها هم در این گیرودار نمى دانستند ساعت شروع درس7 است یا 8. این وضع به جایى رسید که آموزش و پرورش دیروز صبح اعلام کرد استثنائاً همین یک روز اختیار با مدیران مدارس است که چه وقتى در مدرسه‌ها را بگشایند.

فرشاد دانش آموز دوم راهنمایى مدرسه بحرالعلوم در منطقه هفت دیروز «خواب آلود» به مدرسه رفت. او همیشه ساعت 45/6 دقیقه صبح براى رفتن به مدرسه از خواب بیدار مى شد اما امروز یک ربع به شش صبح از خواب بیدار شد تا لباس بپوشد، چند لقمه‌ای صبحانه بخورد و بعد هم خود را قبل از خوردن زنگ به مدرسه برساند. این دانش آموز دو شب پیش از طریق خبر فورى شبکه خبر و اخبار ساعت 9 شبکه اول از شروع یک ساعت زودتر مدارس مطلع شده بود. اما تعدادى از هم کلاسى‌هاى فرشاد متوجه این تغییرات نشده بودند و مثل همیشه به مدرسه آمده بودند. او که خود را ساعت پنج دقیقه به 7 صبح و بعد از20دقیقه پیاده روى به مدرسه رسانده است مى گوید: «7صبح تنها 20 درصد از دانش آموزان به مدرسه آمده بودند و کم کم از ساعت 7و 30 دقیقه تعداد دانش آموزان به تعدادى رسید که ناظم مدرسه زنگ را به صدا درآورد.»

او مى گوید: «امروز کلاس مثل همیشه ساعت 8صبح شروع شد و همه سرکلاس چون به زور از خواب بیدار شدند خواب آلود بودند.» معلم‌هاى مدرسه هم، امروز ساعت کارى خود را کمى بعد از اینکه خروس‌ها آواز خواندند، شروع کردند. یکى از معلمان مدرسه‌ای در منطقه 8 که یکى از این معلمان بوده است مى گوید: «هوا تازه روشن شده بود که از خانه بیرون آمدم تا بتوانم سر وقت یعنى ساعت 7 صبح به مدرسه برسم اما خیلى از معلم‌ها و دانش آموزان دیر به مدرسه آمدند و در نتیجه روز درسى امروز مثل همیشه از ساعت 8 صبح شروع شد.» این معلم که امروز سرکلاس خود 13 دانش آموز داشته است مى گوید: «طرح جدید خستگى و نخوردن صبحانه را در دانش آموزان به دنبال خواهد داشت و هیچ تاثیرى هم در یادگیرى ندارد.» این معلم که 20 سال است در مقطع دبستان تدریس مى کند مى گوید: «اصلاً معلوم نیست زودتر رفتن دانش آموزان به مدرسه به خاطر چیست؟»

البته طرح جدید آغاز به کار مدارس از ساعت 7صبح تنها در مدارس مناطق یک تا 19 شهر تهران اجرا مى شود و دانش آموزان و مسئولان مدارس منطقه 20از این طرح دور هستند. اما این دور بودن به این معنا نیست که آنها دیروز با مشکل مواجه نشده باشند. مثلاً «آذر آهنگرى» که در منطقه 20در یک مهدکودک وابسته به وزارت آموزش و پرورش کار مى کند یکى از کسانى است که با مشکل مواجه شده بود. او مى گوید: «بچه 8 ساله من در منطقه 7 درس مى خواند و باید طبق قانون جدید به مدرسه برود اما خودم طبق معمول همیشه به مدرسه مى روم و این براى من مشکلات زیادى را به وجود آورده است.» آهنگرى مى گوید: «طبق قانون جدید بچه ام یک ساعت زودتر به مدرسه مى رود و یک ساعت زودتر به خانه مى آید اما من مثل همیشه به خانه مى رسم در نتیجه بچه ام که پیش از این تنها یک ساعت در خانه تنها بود حالا بیش از دو ساعت تنها خواهد ماند.»

سرگردانى کارمندان

به جز دانش آموزان و معلمان و مسئولان مدارس دیروز قرار بود کارمندان هم به جاى ساعت 8 از 7 صبح کار خود را شروع کنند. «محمدرضا خلیلى» کارمند سازمان شیلات در مورد ساعت‌هاى اولیه کار دیروز در اداره مى گوید: «با توجه به اینکه اطلاع رسانى درستى در مورد ساعت شروع کار نشده بود برخى از کارمندان طبق ساعت جدید و تعداد زیادى هم طبق روش قبلى به اداره آمده بودند. ساعت سرویس‌هاى اداره هم به هم ریخته بود و برخى از کارمندان به سرویس نرسیده بودند.» او که امروز ساعت 15 و 30دقیقه از اداره تعطیل شده است در مورد ساعت کار اداره در روزهاى آینده مى گوید: «مسئولان اداره اعلام کردند که از فردا مثل گذشته از ساعت 8 اداره شروع مى شود تا بخشنامه دولت رسماً دریافت شود و بعد طبق آن عمل مى شود.»

ساعت 7 بدون کارشناسى

محمود بهشتى لنگرودى دبیرکل کانون صنفى معلمان ایران در گفت وگو با شرق از آشفتگى و درهم ریختگى روند فعالیت مدارس شهر تهران در نخستین روز بازگشایى مدارس در سال 85خبر داد و گفت: «هر یک از مدارس براساس سلیقه مدیران، برنامه ریزى کرده و هیچ یک از مدارس شهر تهران سر یک ساعت مشخص و همزمان فعالیت خود را آغاز نکردند. این ناهماهنگى موجبات اعتراض معلمان و مدیران مدارس را فراهم آورد و مدیران مدارس از این گله مند بودند که چرا در نخستین روزهاى فعالیت ادارات در سال 85 و پیش از بازگشایى مدارس، مسئولان وزارت آموزش و پرورش تغییر ساعات فعالیت مدارس را به آنان اطلاع نداده اند. ما روز گذشته شاهد بودیم که مدیران مدارس شهر تهران تا ساعاتى پس از تشکیل کلاس‌ها تلاش مى کردند که با رؤساى سازمان آموزش و پرورش شهر تهران یا ادارات آموزش و پرورش مناطق شهر تهران تماس گرفته و روند جدید کار را از آنان جویا شوند. معلمان هم از برخوردهاى انفعالى مسئولان وزارت آموزش و پرورش ناراضى بودند و اظهار مى کردند که وزارت آموزش و پرورش چه آسان از این مصوبه تاثیر پذیرفته در حالى که در راستاى این تاثیر پذیرى هیچ فعالیت کارشناسى انجام نداده است.» به گفته بهشتى ناهماهنگى میان آغاز ساعت فعالیت مدارس و ادارات علاوه بر ایجاد مشکلات عدیده براى والدین شاغل که مسئولیت رساندن فرزندانشان به مدرسه را بر عهده داشته اند مشکلات متعددى را هم براى معلمان در پى داشته است. وى گفت: «بعضى از معلمان در مناطق مختلف شهر تهران تدریس مى کنند، برخى معلمان علاوه بر تدریس شغل‌هاى دیگرى را نیز عهده دار هستند که تغییر ساعات کار مدارس آنان را دچار مشکل کرده است. به عنوان نمونه من تا ساعت 30/11 ظهر در یک مدرسه و از ساعت 12 در مدرسه دیگرى تدریس موظف دارم. روز گذشته براى کلاس 8 تا 30/11با مشکلى مواجه نشدم چرا که مدیران مدرسه ساعت کار خود را تغییر نداده و مثل گذشته از ساعت8 صبح پیروى مى کردند. اما در مدرسه بعدى که قرار بود کلاس‌ها ساعت 12آغاز شود ساعت کار یک ساعت به عقب کشیده شده بود و زمانى که من به آن مدرسه رسیدم، کلاسم تعطیل شده بود. نمونه دیگر اینکه برخى از دبیران دروس رشته تجربى، همزمان در ادارات و نهادهاى دولتى مثل وزارت بهداشت مشغول به کار هستند. مدیران مدارس از این همکاران انتظار دارند که ساعت کار خود را با مدرسه تطبیق دهند در حالى که آن معلم در یک اداره هم تعهد شغلى داشته و آن اداره هم براساس مصوبه دولت ساعت کار خود را تغییر داده است. از سوى دیگر تمام معلمان در مناطق محل سکونت خود شاغل نبوده و عموماً در مدارس تدریس مى کنند که فاصله طولانى با منزل آنان دارد. آغاز به کار مدارس از ساعت 7 صبح به این معناست که معلمان باید ساعت 30: 6 بامداد در مدرسه حضور داشته باشند و این، براى معلمانى که در فاصله دورى از مدرسه محل کار خود زندگى مى کنند مشکل فراوانى ایجاد خواهند کرد.» دبیرکل کانون صنفى معلمان ایران با انتقاد از روند جدیدى که بر ساعت فعالیت مدارس حاکم شده گفت: «روز گذشته تمام دانش آموزان خواب آلوده بودند و بارها در طول ساعات تدریس، اجازه مى گرفتند که آبى به صورتشان بزنند. در عین حال تغییر و بر هم خوردن ساعت فعالیت سرویس رفت و آمد دانش آموزان بر مجموعه مشکلات ناشى از اجراى مصوبه هیات وزیران در نخستین روز فعالیت مدارس در سال 85 افزود.»

سحرخیز باش تا کامروا باشى دیگر جوان پسند نیست

شیرزاد عبداللهى کارشناس آموزش و پرورش در گفت وگو با شرق با اشاره به اینکه مصوبه هیات وزیران بر هیچ تغییر جدیدى در ساعت فعالیت مدارس تاکید نداشته گفت: «نه در مصوبه هیات دولت و نه در اظهارات مسئولان آموزش و پرورش معلوم نیست که آیا زنگ مدارس باید ساعت 7صبح به صدا درآید و یا ساعت شروع به کار کلاس‌ها ساعت 7صبح باشد. اگر قرار است زنگ مدارس ساعت 7 صبح به صدا درآید که تغییرى ایجاد نشده است. قبل از این مصوبه هم مدارس ساعت 7 تا 7و 15 دقیقه زنگ خود را به صدا درمى آوردند و دانش آموزان براى اجراى مراسم صبحگاهى صف مى بستند و شروع به کار رسمى کلاس‌ها ساعت 7 و 30 دقیقه صبح بود و دیگر نیازى به مصوبه هیات دولت و بخشنامه سازمان آموزش و پرورش و اعلام آن از طریق رسانه‌ها نبود. اما اگر منظور هیات دولت تشکیل کلاس‌ها در ساعت 7 صبح است، زنگ مدرسه باید ساعت6 و 30 دقیقه به صدا درآید و دانش آموزان باید نیم ساعت زودتر در مدرسه حاضر شوند، در این صورت باید مسئولان علت تغییر ساعت را اعلام کنند. صرفه جویى در مصرف برق و استفاده از انرژى خورشیدى که بلاموضوع است. اگر هدف حل مشکل ترافیک است که قاعدتاً باید با هماهنگى ادارات، بانک‌ها و اصناف مختلف صورت گیرد و نیاز به طراحى جامع ترى دارد.» عبداللهى افزود: «حاصل این تصمیم گیرى غیرکارشناسى و شتابزده هیات دولت، سردرگمى دانش آموزان و معلمان و مدیران در نخستین روزهاى شروع به کار مدارس در سال 85 است که روز دوشنبه 14 فروردین اوج این سردرگمى بود. روساى مناطق و مسئولان سازمان شهر تهران هم مثل بقیه فرهنگیان نمى دانند که منظور هیات دولت از این مصوبه چه بوده است. و تصور من این است که نهایتاً این مصوبه به این شکل تعبیر شود که منظور از شروع به کار مدارس، همان به صدا درآمدن زنگ مدرسه است و ساعت شروع به کار به روال سابق بازخواهد گشت. حدس من این است که در جلسه هیات دولت درک روشنى از ساعات شروع به کار مدارس نبوده است.» عبداللهى در پاسخ به این سئوال که در دیگر کشورهاى دنیا، ساعت کار مدارس به چه صورت است گفت: «در کشورهاى توسعه یافته، ساعت حضور دانش آموزان معمولاً از 8 صبح تا 4 بعد از ظهر است. البته حدود یک سوم این زمان در کلاس‌هاى درسى سپرى شده و باقى ساعات براى ورزش و فعالیت‌هاى هنرى و تفریحى و علمى و آزمایشگاهى و کارگاهى صرف مى شود. در این شرایط دانش آموزان در مدرسه احساس خستگى نمى کنند و مدرسه مکانى است براى تمرین مهارت‌هاى زندگى و هدف اصلى معلمان و مدیر و سایر کارکنان مدرسه ایجاد فضایى دلپذیر است که دانش آموزان با رغبت در مدرسه حضور داشته باشند که تا حد زیادى به این هدف دست یافته اند.به نظر من اگر مشکلات و مسائل آموزش و پرورش را براى بهبود کیفیت فعالیت‌هاى آموزشى و پرورشى اولویت بندى کنیم «تعیین بهترین ساعت براى کار مدارس» شاید اولویت دهم باشد. آن هم در شرایطى که 135 هزار واحد آموزشى در85  هزار ساختمان مشغول فعالیت هستند. به عبارت دیگر کمبود فضاى آموزشى و دوشیفته بودن مدارس به رغم کاهش سه میلیونى تعداد دانش آموزان دست ما را براى همین میزان ساعت کار مدارس بسته است.

براى تعیین مناسب ترین زمان حضور دانش آموزان در مدرسه باید بحث و بررسى کارشناسى صورت گیرد. اما اگر مدرسه به کتابخانه، فضاهاى ورزشى، آزمایشگاه، کارگاه و سایر امکانات استاندارد مجهز باشد و مشکل دو شیفتى بودن مدارس حل شود شاید بهترین ساعت حضور دانش آموزان در مدرسه از 9صبح تا 5 بعدازظهر است. گرایش کودکان و جوانان شهرى به شب بیدارى و علاقه آنها به خواب نوشین بامدادان را باید در محاسبات به کار گرفت. ضرب المثل سحر خیز باش تا کامروا شوى دیگر چندان مورد پسند جوانان نیست. پس بهتر است فعلاً این تفسیر از مصوبه را مورد توجه قرار دهیم که منظور هیات دولت نواخته شدن زنگ مدرسه در ساعت هفت صبح است و قصد آنها تاکید بر امرى واقع و جارى بوده است. به این ترتیب تا فراهم آمدن شرایط مناسب براى تصمیم گیرى در این مورد به روال سابق عمل شود و تغییرى در ساعت شروع به کار مدارس آن هم در زمانى که دوسوم سال تحصیلى گذشته است ندهیم و هیات دولت هم در مسائل ریز وارد نشود و به همان رسیدگى به مسائل کلان بسنده کند.»

تقویم‌هایى که قرار بود درست باشند

مصوبه دولت در جابه جا نشدن ساعت کشور بعد از10سال خیلى‌ها را در کشور متعجب کرد و شاید بتوان از آن به عنوان آخرین خبر سال یاد کرد که دهان به دهان در شهر مى چرخید. یکى از گروه‌هایى که بعد از شنیدن این خبر خیلى تعجب کردند مسئولان امر تدوین تقویم کشور بودند.دکتر «ایرج ملک پور» که 25سال در امر استخراج تقویم کشور نقش اساسى داشته است مى گوید: «تغییر نکردن ساعت کشور مى تواند باعث سردرگمى زیادى در مردم و به وجود آمدن مشکلاتى به خصوص در ساعات شرعى کشور شود.» او مى گوید: «معمولاً تقویم کشور هر سال از ماه آبان براى چاپ آماده و به زیر چاپ مى رود و دولت باید براى جلوگیرى از اشتباه در تقویم موضوع را از مهرماه اعلام مى کرد.» او مى گوید: «هر سال بیش از 10 میلیارد تومان تقویم در کشور چاپ مى شود و با توجه به اینکه مصوبه دولت در آخرین روز سال و زمانى تصویب شد که بسیارى از مردم تقویم‌هاى خود را خریده بودند ساعات شرعى تمام تقویم‌هایى که در حال حاضر در دست مردم است یک ساعت جلوتر از ساعت اصلى است و مردم باید دقت کنند.» مساجد مهمترین مراکزى هستند که از ساعت شرعى استفاده مى کنند و تغییر نکردن ساعت با توجه به اینکه در تقویم‌هاى چاپ شده ساعت شرعى یک ساعت جلوتر است مى تواند براى این مراکز مشکلاتى را درست کنند.«محمد شبسترى» مسئول دفتر مسجد نور در مورد تغییر نکردن ساعت در سال جدید و اتفاقاتى که در این مسجد بعد از این اتفاق افتاده است مى گوید: «با توجه به اینکه هر سال ساعت‌ها یک ساعت به جلو کشیده مى شد قبل از سال مسئولان مسجد برنامه یک ماه فروردین را طبق تغییراتى که باید اتفاق مى افتاد تنظیم کردند اما بعد از مصوبه دولت تمام برنامه‌ها از جمله مراسم ختم و دیگر مراسم مسجد با جابه جایى مواجه شد.» او همچنین مى گوید: «یکى از مشکلاتى که در حال حاضر به وجود آمده این است که تقویم شرعى که مسجد خریدارى کرده طبق مصوبه دولت نیست و همیشه مسئولان مسجد تا شش ماه اول باید در اعلام ساعت‌هاى شرعى دقت کنند.