غوغا در سرزمین پشتوها (بخش دوم و پایانی)
سعید سبحانی
سخن گفتن از تحویل عبدالقادر خان به بازرسان آژانس بینالمللى انرژى اتمی موجب ایجاد تنشهاى تازهاى در اسلام آباد شده است. دولت و جناح مخالف دولت پاکستان درباره اظهارات "بىنظیر بوتو" نخستوزیر سابق و رهبر حزب مردم درباره دکتر "عبدالقدیرخان" پدر اتمی این کشور واکنش نشان دادند.
سخنگوى وزارت خارجه پاکستان با صدور بیانیهاى در اینباره گفته است که دولت اسلامآباد از شبکه دکتر عبدالقادرخان بررسى و تجقیقات لازم را انجام داده است و در صورت وجود اطلاعات بیشتر آماده بررسى مجدد دارد. "چوهدرى شجاعت حسین" رئیس حزب مسلم لیگ (حاکم) نیز سخنان بوتو را تاسف بار خوانده و گفته است که سخنان بوتو تاثیر نامطلوبى براى ملت و مردم پاکستان نخواهد داشت، بلکه این سخنان به خود بوتو باز خواهد گشت. "اعجاز الحق" وزیر امور مذهبى فدرال پاکستان نیز سخنان بوتو را نامهربانى با ملت و دانشمندان دانست. به نظر میرسد بىنظیر بوتو در آستانه بازگشت خود به اسلامآباد دچار نوعى فرافکنى سیاسى شده است. در میان سران ایالات متحده آمریکا بر سر به قدرت رسیدن بوتو یا مشرف اختلاف نظر وجود دارد. این اختلاف نظر خود را در اظهارات و رفتارهاى متناقض کاخ سفید در قبال اسلام آباد منعکس نموده است. در صورت پیروزى پرویز مشرف و هواداران وی،موقعیت بى نظیر بوتو در اسلام آباد به مخاطره خواهد افتاد. بازگشت مجدد بوتو به قدرت بدون جلب رضایت شهروندان و احزاب پاکستانى و همراهى نسبى ارتش میسر نخواهد بود. باید اذعان نمود که گرههاى کور سیاسى در پاکستان هر لحظه پیچیدهتر میشود. معماى پاکستان بسیار پیچیدهتر از آن است که به بوتو و مشرف ختم شود. در این میان فرد دیگرى نیز وجود دارد که نباید نقش وى را نادیده انگاشت.
"نواز شریف" نخست وزیر اسبق پاکستان سعى دارد بازگشتى موفقیت آمیز به کشور خود داشته باشد. بازگشتى که وى در فاز نخست آن ناموفق بود. نواز شریف به رغم اخراج از پاکستان تنها چهار ساعت پس از ورودش به این کشور درسه هفته گذشته، مجددا متعهد شد که به کشورش بازگردد و در انتخابات پیش رو کاندیدا شود.
نخستوزیر اسبق در تبعید پاکستان که براى اولین بار پس از اخراج از پاکستان به طور علنى صحبت مىکرد در این راستا جملات جالب توجهى را بر زبان رانده است: "من باید بازگردم و در انتخابات مبارزه کنم. موضوع نخستوزیر شدن مجدد من نیست بلکه موضوع بازگرداندن کشور تحت حکومت قانون و احیاى قانون اساسى است. اگر بىنظیر بوتو به کشور بازگردد ولى من اجازه بازگشت نداشته باشم چه کسى این انتخابات را به عنوان انتخاباتى آزاد و عادلانه قبول خواهد کرد؟
نواز شریف با رد ادعاهاى دولت مبنى بر اینکه وى به جاى رویارویى با محاکمه شدن در پاکستان، تبعید را انتخاب کرده، خاطرنشان کرده است که این ادعاها کاملا کذب بوده است:
"توطئه آنها این بود آنها مىخواستند در هواپیما گذرنامه من را بگیرند، آن را مهر بزنند و مرا بازگردانند و سپس مدعى شوند که من وارد پاکستان شده و با میل خودم کشور را ترک کردم. آنها یک ساعت مرا در هواپیما نگه داشتند و زمانى که من از ارائه گذرنامه خود به آنها خوددارى کردم، سرانجام مرا به اتاق انتظار بردند و من دو ساعت دیگر هم در آنجا انتظار کشیدم. در نهایت مدیر اداره حسابرسى ملى (نهاد مبارزه با فساد دولت) به همراه 20 یا 30 کماندو آمدند. او به من گفت که اتهامات و پروندههایى علیه شما وجود دارد و من بازداشت هستم و باید با آنها بروم. آنها مرا هل مىدادند و دستان مرا مىکشیدند وبا خشونت با من رفتار مىکردند من فکر کردم که آنها قصد دارند مرا سوار هلىکوپتر کنند و به منطقه "اتوک فورت" (در استان پنجاب) یا زندان راولپنیدى ببرند، ولى در عوض آنها مرا سوار یک هواپیماى خطوط هوایى پاکستان PIA کردند و در هر دو طرف من ماموران امنیتى لباس شخصى نشسته بودند. زمانى که یک ساعت از بلند شدن هواپیما از زمین گذشته بود و ما در آسمان بودیم به من گفته شد که به سمت جده مىرویم و من از شنیدن این حرف شوکه شدم..."
این اظهارات نواز شریف سبب خشم طرفداران وى در پاکستان، شده است. پس از اخراج نواز شریف از پاکستان حامیان او به دادگاه عالى این کشور متوسل شدند و بر ضد اقدام دولت پاکستان براى اخراج وى به عربستان سعودى شکایتى تنظیم کردند. این تقاضاى فرجام حزب مسلم لیگ نواز شریف رویارویى جدیدى را میان دادگاه عالى پاکستان و پرویز مشرف رئیسجمهور این کشور ایجاد میکند. دادگاه عالى پاکستان اوت گذشته به دولت پاکستان دستور داده بود که مانع بازگشت نواز شریف نشود، اما پرویز مشرف این اقدام را انجام داد!
آنچه در این مجال قابل تامل است رفتار سیاستمداران آمریکایى و اروپایى است. معاون وزیر امور خارجه آمریکا اخیرا از پرویز مشرف، رئیسجمهورى پاکستان حمایت کرده است. جان نگروپونته معاون وزیر امور خارجه آمریکا همچنین از محکوم کردن تبعید دوباره نواز شریف نخست وزیر پیشین پاکستان ساعاتى پس از ورود به این کشور خوددارى کرد و آن را مسئله داخلى پاکستان دانست.
وى از اهمیت پیشداورىها درباره حملات آمریکا علیه مناطق قبلیه نشین پاکستان کاست و تاکید کرد که نیروهاى آمریکایى به حاکمیت پاکستان احترام میگذارند! این در حالى است که بسیارى از جمهوریخواهان و دموکراتهاى ایالات متحده آمریکا بارها طرح دخالت علنى در اوضاع داخلى اسلام آباد را بر روى میز تئوریسینهاى خود مشاهده نمودهاند. این روند از ابتداى سال 2000 میلادى و پس از پایان دوران ریاست جمهورى بیل کلینتون پررنگ تر شده است.
اما اتحادیه اروپا امروز از اقدام مقامهاى پاکستانى در مجبور کردن نواز شریف نخستوزیر سابق پاکستان به ترک این کشور انتقاد کرده است. اتحادیه اروپا از مقامهاى پاکستانى خواسته است تا نسبت به حکم دادگاه عالى این کشور مبنى بر مجاز بودن بازگشت نواز شریف به پاکستان احترام بگذارند. اتحادیه اروپا ابراز عقیده کرد که باید به نخست وزیر سابق پاکستان اجازه داده شود از خود در برابر یک دادگاه پاکستانى دفاع کند. این موضعگیریها نشان میدهد که آمریکا و اتحادیه اروپا بر سر نحوه حل بحران فعلى پاکستان با یکدیگر اختلافاتى عمده دارند.
کاخ سفید در صدد بازتعریف مثلث "پاکستانـآمریکا ـ القاعده" است. برخى از جمهوریخواهان افراطى معتقدند که با وجود افرادى مانند بىنظیر بوتو و نواز شریف در مقام ریاستجمهورى یا نخست وزیرى پاکستان این بازتعریف محقق نمیشود و تنها با بقاى مشرف در قدرت میتوان نسبت به احیاى این مثلث امیدوار بود. اما عدهاى دیگر از جمهوریخواهان مایل به طیف سنتى معتقدند که تاریخ مصرف افرادى مانند پرویز مشرف و شوکت عزیز به پایان رسیده است و باید از افرادى مانند بوتو و شریف جهت بازگشت به قدرت حمایت نمود.عدهاى نیز در این میان معتقدند که پاکستان در صورت حضور مشرف، نواز شریف و بىنظیر بوتو در کنار یکدیگر میتواند نقش موثرترى جهت تحقق اهداف کاخ سفید ایفا کند. البته این نوع نگاه ایدهآلگرایانه است و با واقعیات اسلامآباد تطابق ندارد.
نتیجهگیری:
پاکستان در وضعیت مناسبى به سر نمیبرد. وزن بحران سیاسى به وجود آمده در اسلام آباد را نمیتوان از وزن بحرانى که در جریان حادثه مسجد لعل به وجود آمد کمتر دانست! حاصل تقابل ارتش،لیبرالها، دادگاه عالى و افراطیون القاعده در خاک پاکستان انعکاسى ناموزون و آزاردهنده خواهد یافت. اینکه چه کسى پیروز کارزار انتخابات پاکستان باشد به خودى خود اهمیتى مضاعف پیدا نمود است. پرسشى که پاسخ آن را میتوان در آیندهاى نزدیک دریافت.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
