انگلیس پس از بلر

فریده شریفی

دوره نخست‌وزیری «تونی بلر» نخست وزیر انگلیس به عنوان نزدیک‌ترین هم‌پیمان اروپایی «جرج بوش» رئیس‌جمهور آمریکا پس از 10 سال رو به اتمام است و در تاریخ 27 ژوئن (6 تیر ماه) از مسند قدرت کناره‌گیری خواهد کرد.

مشارکت کورکورانه بلر از سیاست‌‌های جنگ‌طلبانه بوش که باعث ایجاد تراژدی عراق شد از جمله میراث‌‌های دوران نخست‌وزیر تونلی بلر است.

موضع وفادارانه بلر در قبال جنگ عراق و حمایت بی‌چون و چرای وی از بوش باعث طولانی شدن جنگ و افزایش این تراژدی نه تنها در عراق بلکه در منطقه شد و این اقدام در حقیقت یک چابلوسی آشکار نسبت به سردمداران کاخ سفید بود.

انگلیس می‌توانست با مخالفت کردن با این جنگ به تعدیل جریان حوادث در جنگ عراق کمک کند و اگرچه امکان داشت چندان هم اوضاع تغییر نکند اما مطمئناً باعث سبکتر شدن مشکلات در این کشور می‌شد.

از سوی دیگر، دولت بوش توانست به لطف برخورداری از حمایت انگلیس موقعیت و جایگاه خود را در انظار مردم جهان موجه جلوه دهد و سرپوشی به جنایات خود در عراق بگذارد.

همسویی بوش و بلر باعث شد تا جناح مخالف جنگ عملاً تضعیف شود و نتیجه آن هم چیزی جز طولانی شدن جنگ در عمق یک تراژدی نبود.

اما میزان مقبولیت نخست‌وزیر انگلیس در پی افشای یک سری رسوایی‌‌های اخلاقی و مدیریت اعضای کابینه‌اش و نیز به خاطر مناقشات بر سر جنگ عراق با افت چشمگیر رو به رو شد و قدرت و نفوذ وی به طور جدی در حزب خود زیر سؤال رفت، به نحوی که بسیاری از اعضای این حزب خواستار کناره گیری جدی وی شدند.

اعمال فشارها برای کناره‌گیری هرچه سریعتر وی از مقام نخست‌وزیری زمانی افزایش یافت که در اوت سال گذشته در گرفتن تائید قوانین جدید ضد تروریسم از اعضای پارلمان با شکست مواجه شد.

از سوی دیگر عملکرد منفی بلر در عرصه داخلی باعث شد که اوضاع اجتماعی و اقتصادی این کشور نیز نابسامان‌تر از گذشته شود و بر نارضایتی داخلی افزوده شود، به همین دلیل مردم انگلیس امیدوارند با اتمام دوران نخست‌وزیری بلر گشایشی در عرصه داخلی و بین‌المللی حاصل شود و اعتماد از دست رفته در مورد سیاست خارجی این کشور باز گردد.

«گوردون براون» که پس از استعفای بلر از رهبری حزب کارگر، ریاستش بر این حزب قطعی شده است در ششم تیرماه نخست‌وزیری را تحویل می‌گیرد و بسیاری از اعضای این حزب امیدوارند «براون» سیاست متفاوتی از بلر در پیش بگیرد و اعتبار و حیثیت از دست رفته دولت لندن را دوباره به آن بازگرداند.

ناظران بین‌المللی نیز امیدوارند کسی که جانشینی بلر را برعهده می‌گیرد به اندازه بلر مطیع و سرسپرده بوش رئیس‌جمهور آمریکا نباشد و منافع ملی کشورش را بر روابط دو کشور ترجیح دهد.

در هر صورت گذشت زمان نشان خواهد داد که در تاریخ بریتانیا آیا با تغییر مهره‌‌های سیاسی، سیاست‌‌ها نیز تغییر خواهد کرد یا اینکه روباه پیر همچنان به دنبال منافع استعماری خود است و جا به جایی مهره‌‌ها هیچ تأثیری در این سیاست‌‌ها نخواهد داشت؟! در اینجا به برخی از عوامل مؤثر در کناره‌گیری بلر اشاره می‌شود:

باتلاق عراق                                                 

اعلام هزینه 4 میلیارد پوندی دخالت‌‌های نظامی ‌انگلیس در عراق و افزایش روزافزون تلفات این کشور باعث شد که اکثر انگلیسی‌‌ها اعلام کنند هیچ دل‌خوشی از تونی بلر و دولتش ندارند و خواستار خروج نیروهایشان از باتلاق عراق شوند.

مردم انگلیس معتقدند کشورشان از لحاظ نظامی‌بیش از حد خود را در دنیا درگیر کرده و نباید دنباله رو سیاست‌‌های واشنگتن در مناطق مختلف دنیا باشد چرا که با این سیاست‌‌های نابخردانه، امنیت مردم انگلیس نیز به خطر خواهد افتاد.

اکثر بریتانیایی‌‌ها خواستار بازگشت نیروهای این کشور از عراق و افغانستان هستند این در حالی است که تونی بلر همواره از افزایش نقش انگلیس در امور جهانی سخن می‌گوید.

واقعیت این است که اطاعت و سرسپردگی بیش از حد تونی بلر از جرج بوش و مشارکت وی در سیاست‌‌های تهاجمی ‌آمریکا باعث انزوای انگلیس در صحنه جهانی شده است.

برای عموم مردم این کشور مداخلات خارجی در مقابل نیازهای داخلی شهروندان از اهمیت کمتری برخوردار است، آنان باید متقاعد شوند که یک مداخله خارجی می‌تواند برای زندگی آنان حیاتی و ضروری باشد اما آنچه که پس از سقوط بغداد در این کشور اتفاق افتاد نشان داد که ادعاهای سردمداران کاخ سفید و متحدانش نادرست بوده و بی‌دلیل مردم این کشور را درگیر جنگی بیهوده ‌‌‌کرده‌اند.

حوادثی که همه‌روزه در عراق روی می‌دهد نیز نشان می‌دهد که ایالات متحده و کشورهایی که به آن کمک ‌‌‌کرده‌اند در باتلاقی گیر افتاده‌اند که خلاصی از آن به راحتی امکان‌پذیر نیست.

از سوی دیگر مشکلات اجتماعی، اقتصادی درون انگلیس به حدی است که مردم این کشور از دولت لندن می‌خواهند به جای صرف هزینه‌‌های گزاف حضور نظامی‌ در دیگر کشورها مانند عراق یا افغانستان، به این مشکلات توجه شود.

اتهام رشوه‌خواری

اتهام دریافت رشوه برای فروش القاب افتخاری توسط مسئولان حزب کارگر همچنین اعطای کرسی نمایندگی مجلس اعیان به برخی از حامیان مالی غیرعلنی این حزب از جمله رسوایی‌‌های دولت تونی بلر نخست‌وزیر انگلیس است که باعث شد مخالفان وی خواستار کناره‌گیری پیش‌تر از موعد نخست وزیر انگلیس شوند.

پلیس انگلیس بارها از تونی بلر بازجویی کرد و بدین ترتیب وی به اولین نخست‌وزیر انگلیس تبدیل شد که بارها مورد بازجویی قرار گرفت. حزب کارگر متهم است که در انتخابات پارلمانی سال 2005 در ازای دریافت کمک‌‌های هنگفت مالی از برخی ثروتمندان انگلیسی عضویت آنان را در مجلس لردها و یا دریافت القاب تشریفاتی از ملکه «الیزابت دوم» تسهیل کرده است. این حزب به دریافت بیش از 15 میلیون پوند از ثروتمندان حامی ‌خود از نامزدهای عضویت در مجلس لردها اعتراف کرده است.

براساس قانون القاب مصوب دهه 1920 میلادی، اعطا و دریافت نشان و القاب رسمی ‌به ازای دریافت پول در صورت احراز در انگلیس جرم محسوب می‌شود.

تبعیض نژادی

یکی دیگر از رسوایی‌‌های دولت تونی بلر، اعمال رفتارهای تبعیض‌آمیز و خصمانه علیه مسلمانان این کشور است که اعتراض گروه‌‌های اسلامی ‌را باعث شده است، به نحوی که رهبر مسلمانان انگلیس اقدامات دولت بلر علیه مسلمانان را به اقدامات نازی‌‌ها تشبیه کرده است.

برخوردهای نامناسب با مسلمانان جایگاه آنان را به عنوان شهروندان انگلیسی متزلزل ساخته است و باعث گسترش بحران و افزایش خشم و نگرانی این افراد در جامعه شده است.

برخورد اعضای دولت حزب کارگر انگلیس با مسلمانان همچون برخورد نازی‌‌های آلمان با یهودیان است.

در حال حاضر بیش از یک میلیون و 700 هزار مسلمان در انگلیس زندگی می‌کنند که همچنان در حال افزایش هستند و بزرگترین اقلیت این کشور محسوب می‌شوند.

در همین رابطه «پیتر هین» یکی از نامزدهای اصلی معاونت نخست‌وزیری انگلیس به دلیل برخوردهای ناشایسته دولت تونی بلر با مسلمانان، خواستار تغییر سیاست خارجی لندن برای جلب اعتماد مسلمانان این کشور شده است.

وی اعلام کرده که برای جلب نظر مسلمانان کنار کشیده از حزب کارگر به دلیل رفتارهای غیرعاقلانه و نابخردانه تونی بلر نسبت به مسلمانان باید در سیاست‌‌های انگلیس به ویژه نسبت به مسلمانان تجدیدنظر شود.

هین همچنین به عنوان یکی از برنامه‌‌های آینده خود اعلام کرده که می‌خواهم صدها هزار مسلمان را که در انتخابات سراسری 2005 از حزب کارگر روگردان شده‌اند به این حزب برگردانم.

نارضایتی ملکه انگلیس

ملکه «الیزابت دوم» نارضایتی خود را از برخی جنبه‌‌های سیاست بلر اعلام کرده است.

افراد نزدیک به دربار در این باره افشا کردند که ملکه معتقد است بلر در برخی موارد از جمله ایجاد اصلاحات در مجلس اعیان، اعزام نیروهای انگلیس برای شرکت در عملیات نظامی ‌بین‌المللی از جمله عراق و افغانستان و اهداف سیاست خارجی چندان موفق و آینده‌نگر نبوده است.

این افراد همچنین اظهار داشتند که ملکه انگلیس به طور علنی در مورد مسائل سیاسی یا اداره کشور دخالت نمی‌کند اما براساس قوانین این کشور، نخست‌وزیر باید با ملکه مشورت کند و از اظهارنظرهای وی در مورد مسائل کشور با خبر شود.

به گفته این منابع ملکه انگلیس هیچ خصومتی با بلر ندارد و طی 10 سال روابط کاری خوبی بین آنها برقرار شده بود اما اکنون شرایطی در کشور حاکم شده که لزوم تغییر نخست‌وزیری بیش از پیش احساس می‌شود.

جانشین بعدی

استعفای تونی بلر از رهبری حزب حاکم کارگر انگلیس و اعلام زمان قطعی کناره‌گیری وی از نخست‌وزیری این کشور در تاریخ 27 ژوئن (6 تیر ماه) باعث شد که محبوبیت عمومی‌ حزب کارگر افزایش پیدا کند.

تازه‌ترین نظرسنجی انجام شده توسط روزنامه «تایمز» نشانگر افزایش چهار درصدی میزان محبوبیت حزب کارگر است.

با وجود این، حزب محافظه‌کار با 37 درصد محبوبیت همچنان پیشتاز احزاب سیاسی در انگلیس و بالاتر از حزب حاکم کارگر است و در جایگاه سوم نیز حزب لیبرال دموکرات با 17 درصد مقبولیت عمومی ‌قرار دارد.

در این نظرسنجی همچنین «گوردون براون» وزیر دارایی و نامزد اصلی جانشینی بلر از نظر محبوبیت نسبت به «دیوید کامرون» رهبر حزب محافظه‌کار پیشی گرفته است.

با این همه، نظرسنجی اخیر نشان می‌دهد که از نظر داشتن گیرایی و جذبه از نظر رأی‌دهندگان، کامرون با 28 درصد رأی به مراتب از براون با 9 درصد جلوتر است.

از سوی دیگر حدود دو سوم شرکت‌کنندگان معتقدند در انتخابات سراسری آینده انگلیس، احتمال پیروزی محافظه‌کاران بر حزب کارگر به رهبری براون به مراتب بیشتر از حزب تحت رهبری بلر است. همچنین 70 درصد از شرکت کنندگان محافظه‌کار در این نظرسنجی در برابر 24درصد مخالف، معتقدند که تغییر رهبری در حزب کارگر در نتیجه انتخابات آینده تأثیری نداشته و حزب کارگر همچنان بازنده انتخابات خواهد بود.

در این میان منابع آگاه انگلیس اعلام کردند که احتمالا گوردون براون بدون شرکت در انتخابات یا رقابت درون حزبی، جانشین بدون چالش تونی بلر خواهد شد.

به دنبال ناکامی‌«جان مک دانل» تنها رقیب براون در رقابت‌‌های جانشینی بلر برای کسب حداقل 45 رأی لازم نمایندگان پشتیبان خود، مسابقه کسب عنوان نخست‌وزیری آینده انگلیس برای براون به یک مسابقه بدون حریف تبدیل شده است.

در حالی که 803 نماینده عضو حزب کارگر در مجلس عوام انگلیس از براون حمایت ‌‌‌کرده‌اند مک دانل تنها موفق به کسب 29 رأی موافق شد که این میزان 16 رأی کمتر از حداقل لازم برای شرکت در رقابت برای کسب مقام رهبری حزب کارگر است.

همچنین به رغم یک طرفه و بدون حریف بودن رقابت برای نخست وزیری و رهبری حزب حاکم کارگر، مسابقه برای کسب عنوان معاونت نخست‌وزیر انگلیس همچنان داغ و پر تنش است.

تاکنون حضور 6 نامزد قوی در این رقابت قطعی شده است، وزیر آموزش و پرورش با کسب 70 رأی پشتیبان، معاون وزیر دادگستری با 63 رأی، وزیر امور ولز با 50 رأی، رئیس تشکیلات اداری حزب کارگر با 49 رأی، و وزیر امور توسعه بین‌المللی با 42 رأی.

شمار آرای پشتیبان نامزدهای سمت معاونت نخست وزیری تاثیری در پیروزی یا شکست آنان در مراحل بعدی که با آرای مستقیم صدها هزار عضو حزب کارگر انجام می‌شود، تاثیری ندارد و صرفا به منزله امکان عبور آنان از مرحله نخست رقابت و قطعی شدن نامزدی آنان است.

انتخاب رهبر جدید حزب کارگر و نخست وزیر «آینده» انگلیس و معاون وی روز 24 ژوئن (سوم تیر) در همایش عمومی‌ این حزب در «منچستر» نهایی خواهد شد و افراد پیروز روز 27 ژوئن (ششم تیر) رسما کار خود را در سمت‌‌های جدید آغاز خواهند کرد.

با این وجود با انتخاب گوردون براون به نخست‌وزیری انگلیس به نظر نمی‌رسد که در سیاست‌‌های انگلیس تغییری حاصل شود چرا که به عقیده مردم انگلیس وضعیت براون بهتر از بلر نیست، به ویژه آنکه وی قصد دارد پس از استعفای تونی بلر، استراتژی بلندپروازانه‌ای برای 100 روز اول نخست‌وزیری خود ارائه کند.

در همین راستا براون به طور خصوصی به دوستان اسرائیلی حزب کارگر اطمینان داده است که حق موجودیت اسرائیل به عنوان کشوری مجزا را به مخاطره نمی‌اندازد و در این مورد همان سیاست بلر را در حمایت از اسرائیل دنبال خواهد کرد.

وی همچنین به اعضای حزب کارگر اطمینان داده است که سیاست‌‌هایش در مورد خاورمیانه نیز چندان تغییر بنیادینی نخواهد کرد.

به این ترتیب وجود تونی بلر در دستگاه حاکمه انگلیس یا نبود وی چندان در سیاست‌‌های این کشور تأثیر ندارد و انگلیس و دولت جدید همچون گذشته متحد ثابت آمریکا در بده بستان‌‌های بین‌المللی خواهند بود.