نقش جدید برای مردان قدیم

گروه سیاسی، ایرج جمشیدی؛ به نقش ویژه‌‌ هاشمی‌رفسنجانی و سیدمحمد خاتمی‌ و نهادهایی چون شورای راهبردی سیاست خارجی و مرکز تحقیقات استراتژیک در سیاست خارجی و پرونده هسته‌یی افزوده شده است. در واقع ورود سید محمدخاتمی‌ رئیس‌جمهور سابق به مباحث هسته‌یی به فاصله کمی ‌از اظهارات هاشمی‌رفسنجانی رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام به گمانه‌زنی‌‌ها درباره ورود مردان قدیم به سیاستگذاری‌‌های هسته‌یی افزوده است. این گمانه‌زنی‌‌ها بر انتشار اخباری مبتنی است که از مردان با تجربه سیاسی درخواست شده است در حوزه‌‌های حساس سیاست خارجی از جمله پرونده هسته‌یی نقش بیشتری ایفا کنند. در شرایطی که ایران بعد از انتشار گزارش نسبتاً مثبت محمد البرادعی اکنون در انتظار نشست 1+5 است اما این مانع از آن نشده است تا به تحرکات تیم سابق هسته‌یی افزوده نشود. نگاهی به چهره‌‌هایی که طی ده روز اخیر در همایش‌‌های دوگانه‌یی که از سوی مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام و مرکز بین‌المللی گفت وگوی تمدن‌‌ها برگزار شده از تحولات جدید خبر می‌دهد. تحولاتی که آغازگر ورود جدی و تاثیرگذار مردان جدید اما کهنه‌کار و با سابقه به بحث سیاست خارجی به ویژه درباره پرونده به حساب می‌آید. در اولین مرحله‌‌ هاشمی‌رفسنجانی در کنار مردانی چون حسن روحانی و سیدحسین موسویان به همراه جمعی از کارشناسان و استادان دانشگاهی در مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام حاضر شد و به صراحت درباره شرایط خارجی کشور و نقصان اطلاعاتی ایران از اهداف پنهانی امریکا در منطقه پرآشوب خاورمیانه سخن به میان آورد، از این رو تذکر داد با ناشی گری و به دلیل فقدان اطلاعات از کنار این تحولات که می‌تواند خطرات جدی را در پی داشته باشد، نگذریم. به فاصله چند روز از این اظهارات سیدمحمد خاتمی‌ هم در کنار مردان سیاست خارجی‌اش از جمله کمال خرازی در سمینار اندیشمندان ایرانی ـ مصری حاضر شد و برای اولین بار از پرونده هسته‌یی سخن به میان آورد. سخنانی که شباهت زیادی به ادبیات ‌‌هاشمی‌رفسنجانی داشت و از آن مهمتر خاتمی‌ هم برای اولین بار دیپلمات‌‌های دولت 8 ساله‌اش را کنار خود قرار داده بود، دقیقاً به همان نحوی که‌‌ هاشمی‌رفسنجانی از مردان دیپلماسی چون حسن روحانی و حسین موسویان استفاده کرده بود. خاتمی‌ در حاشیه این همایش در عین حال که به تعقل در تصمیم‌گیری‌‌های سیاست خارجی توصیه می‌کرد در همان حال از تندروی غربی‌‌ها در پرونده هسته‌یی ایران انتقاد کرد و خواستار تعدیل رفتارها شد.

اگرچه این برای اولین بار نیست که‌‌ هاشمی‌رفسنجانی از جایگاه سیاسی‌یی که دارد به اظهارنظر درباره مسائل مختلف کشور از جمله سیاست خارجی و پرونده هسته‌یی می‌پردازد اما شرایطی که بعد از رفتن علی لاریجانی از مقام دبیری شورای عالی امنیت به وجود آمده است زمینه‌ساز تحولات یکسان سازی در درون تیم هسته‌یی دولت و در عین حال فراهم شدن شرایط برای حضور جدی، موثر و مورد تایید مردان سابق هسته‌یی برای ایفای نقش جدی‌تر شده است.

چرا که تاکنون برخی از نزدیکان لاریجانی در شورای عالی امنیت ملی از کار برکنار یا در حال برکناری هستند و همزمان برخی از نزدیکان احمدی‌نژاد جای آنان را پر کرده‌اند. تحولات یادشده منجر به آن شده است تا کانون رایزنی‌‌های هسته‌یی از شورای عالی امنیت رخت بربندد و به مراکز و کانون‌‌های دیگر منتقل شود.

البته این تصمیم در پی آن گرفته شده که محمود احمدی‌نژاد به تیم دیپلماسی خود دستور داده بر همان سیاست‌‌های قبلی تاکید کنند.

قرار است سولانا تا چند روز دیگر گزارش خود را درباره مذاکرات هسته‌یی با ایران به گروه 1+5 ارائه کند.

گروه 1+5 هم با استناد به گزارش سولانا و گزارش البرادعی که پیشتر ارائه شده است به مذاکره با یکدیگر می‌پردازند تا درباره چگونگی برخورد با ایران به نتیجه برسند.

احتمال دارد گروه 1+5 در این گفت‌وگوها درباره صدور قطعنامه سوم علیه ایران به توافق برسند. از این رو سولانا خواسته است پیش از اینکه گزارش خود را به گروه 1+5 ارائه کند با مسوولان هسته‌یی ایران از جمله سعید جلیلی دبیر شورای عالی امنیت ملی دیدار کند.

از این رو بود که ‌‌هاشمی‌رفسنجانی در همایش مرکز تحقیقات استراتژیک از نقصان اطلاعاتی ایران از تحرکات خاورمیانه‌یی سخن به میان آورد و چند روز بعد هم خاتمی‌ توصیه کرد هوشیار باشیم.

خاتمی‌ گفت: در گزارش البرادعی قطعاً نکات مبهمی ‌وجود دارد که راه بهانه‌جویی برای عدم دستیابی به یک راه‌حل منطقی را باز می‌گذارد.‌‌ هاشمی‌ و خاتمی‌ در شرایطی این سخنان را بیان کردند که تیم هسته‌یی دولت احمدی‌نژاد گزارش البرادعی را کاملاً مثبت و موجب بسته شدن پرونده هسته‌یی ایران دانسته و خواستار بازگشت پرونده از شورای امنیت به آژانس انرژی اتمی‌ شدند. اما خواسته دولت ایران اجابت نشده است و گروه 1+5 در نیمه آذر ماه بار دیگر برای بررسی پرونده ایران تشکیل جلسه می‌دهند.

ظاهراً قرار است مردان جدید هسته‌یی که تا حدودی متفاوت از تیم هسته‌یی دولت فکر می‌کنند به فکر یافتن راه‌حلی باشند تا ایران از این مرحله عبور کند و با استفاده از جنبه‌‌های مثبت گزارش البرادعی احتمال صدور قطعنامه سوم را به حداقل برسانند. در این راستا مردان جدید هسته‌یی در قالب کار گروه‌‌های ویژه در نهادهایی چون مرکز تحقیقات استراتژیک و شورای راهبردی سیاست خارجی پیشنهادهای خود را ارائه می‌کنند.

شورای راهبردی سیاست خارجی به ریاست کمال خرازی وزیر خارجه دولت خاتمی‌ و عضویت کسانی چون علی شمخانی وزیر سابق دفاع و محمد شریعتمداری وزیر سابق بازرگانی تشکیل شده است.