بررسی بودجۀ دفاعی قدرت‌های بزرگ

آمریکا: 460 میلیارد دلار بدون محاسبه هزینۀ جنگ عراق و افغانستان

بودجۀ سالانۀ پنتاگون که از اول اکتبر آغاز خواهد شد، 6/459 میلیارد دلار تعیین شده و اولویت‌های صرف این بودجه نیز تعیین شده است. سنای آمریکا پاییز لایحۀ هزینه‌های دفاعی را به رای خواهد گذاشت. براساس این لایحه این پول صرف همه چیز از تهیه کشتی‌های جدید و استخدام سربازان بیش‌تر و افزایش 5/3 درصدی هزینه‌های ارتش خواهد شد.

147 میلیارد دلار این پول شامل 147 میلیارد دلار هزینۀ مازاد برای بودجۀ جنگ عراق که جورج ‌بوش، رییس‌جمهوری آمریکا از کنگره خواسته است تا پاییز امسال آن را تصویب کند، نمی‌شود. آمریکا تاکنون 600 میلیارد دلار در جنگ عراق و افغانستان هزینه کرده است. بودجۀ سالانۀ پنتاگون 5/3 میلیارد دلار کم‌تر از بودجۀ درخواستی بوش است. در این لایحه 139 میلیون دلار از بودجۀ تخصیصی به طرح سپر دفاع موشکی آمریکا که قرار است در شرق اروپا ایجاد شود، کاهش یافته است. مشاوران مجلس نمایندگان آمریکا اعلام کردند که این کاهش بودجه از ساخت یک منطقه برای موشک‌های ره‌گیر در لهستان جلوگیری خواهد کرد. این بودجه هزینه‌های هفت ‌هزار سرباز بیش‌تر ارتش آمریکا را که با احتساب سربازان کنونی به 489 هزار نفر می‌رسد و پنج هزار افسر نیروی دریایی که شمار آن‌ها را به 180 هزار تن می‌رساند، مهیا می‌کند. در این لایحه همچنین بهبود مراقبت‌های بهداشتی از سربازان آمریکایی که از عراق و افغانستان به کشورشان باز‌می‌گردند، لحاظ شده است. در این لایحه دفاعی هم‌چنین از طرح‌های بوش برای سیستم‌های نظامی مهم از جمله نسل بعدی جنگنده‌ها (joint fighter) و جنگنده‌های Raptor E 22 حمایت شده است. در این بودجۀ نظامی 5/8 میلیارد دلار برای طرح سپر دفاع موشکی آمریکا اختصاص داده شده است.

در این لایحه همچنین هزینه‌ها برای نظارت بر مقاطعه‌کاران نظامی افزایش یافته است که شامل 24 میلیون دلار برای بازرسان کل است. همچنین بودجه‌ای برای ساخت پنج کشتی با هزینۀ 7/3 میلیارد دلار اختصاص یافته است. این در حالی است که پنتاگون پیش‌تر درخواست ارایۀ بودجه برای ساخت هفت کشتی را ارایه کرده بود. کارشناسان بر این باورند که رییس‌جمهوری آیندۀ آمریکا در زمینۀ تخصیص بودجۀ دفاعی کشورش در یک باتلاق گرفتار خواهد شد. یک کارشناس مسایل دفاعی پیش‌بینی کرده که تعمیر، نگهداری و بهسازی تجهیزات و امکانات جنگی فرسوده شدۀ آمریکا تا سقف 100 میلیارد دلار هزینه در بر خواهد داشت.

ارتش آمریکا تاکنون میلیاردها دلار هزینه صرف امور دفاعی کرده، اما خودروهای دفاعی و سایر تجهیزات ارتش نیازمند آن است که بیش از آنچه در برنامه‌ها پیش‌بینی شده مورد تعمیر و بهسازی قرار بگیرند. علاوه بر این هزینه‌ها پنتاگون احتمالا مجبور به تخصیص نزدیک به 100 میلیارد دلار بودجه برای تامین هزینه‌های مازاد خواهد شد که این امر اوضاع را برای رییس‌جمهوری آیندۀ آمریکا دشوار خواهد ساخت.

گوردون آدامز، از مقامات دولت بیل‌ کلینتون، رییس‌جمهوری اسبق آمریکا نیز آیندۀ تیر و تاری را در زمینۀ بودجۀ دفاعی کشورش پیش‌بینی کرده و می‌گوید: «واشنگتن نیازمند آن است در مورد این که به چه قوای جنگی احتیاج دارد، صحبت کند و بداند که چگونه می‌تواند استطاعت برآوردن هزینه‌های آن را داشته باشد.»

یکی از عواملی که تخصیص بودجۀ دفاعی آمریکا را در آیندۀ دشوارتر خواهد کرد طرح این کشور برای به خدمت گرفتن 92 هزار سرباز تازه نفس برای یگان‌های تفنگداران نیروی دریایی ارتش آمریکا ظرف 10 سال آینده است. افزایش 70 هزار نیرو به ارتش آمریکا به تنهایی تا سال 2013 مبلغ 25 میلیارد دلار هزینه در بر خواهد داشت. براساس اعلام دفتر بودجۀ کنگرۀ‌ آمریکا، جنگ علیه تروریسم و عملیات‌های نظامی در عراق و افغانستان می‌تواند بیش از یک تریلیون دلار طی 10 سال آینده برای آمریکا هزینه داشته باشد. اگر این جنگ و عملیات‌ها ادامه یابد، 75 هزار نیروی آمریکایی دیگر تا سال 2013 نیاز است. با افزوده شدن 30 هزار نیروی آمریکایی به نیروهای مستقر در عراق، این جنگ بیش از 500 میلیارد دلار برای آمریکا هزینه خواهد داشت. البته گوردون انگلند معاون وزیر دفاع آمریکا، می‌گوید که پیش‌بینی طولانی شدن این جنگ تا 10 سال درست نیست. اگر چه وزارت دفاع آمریکا برای این جنگ در سال آینده درخواست بودجۀ 140 میلیارد دلاری کرده است.

افزایش بودجۀ بزرگ‌ترین ارتش جهان

براساس اعلام رسمی مقامات چین، میزان بودجۀ نظامی این کشور در سال 2007 میلادی با افزایش 17/8 درصدی به 44 میلیارد و 940 میلیون دلار رسیده است. بودجۀ نظامی چین در سال جدید میلادی، شش میلیارد و 840 میلیون دلار بیش‌تر از سال 2006 است. طبق گفته‌های مقامات چینی، بودجۀ نظامی امسال چین قرار است برای به روز کردن تانک‌ها، موشک‌ها و پایگاه‌های نظامی این کشور مصرف شود، البته حقوق کارمندان ارتش را نیز نباید جدا از آن دانست. رییس‌جمهوری چین بر افزایش هر چه بیش‌تر بودجۀ نظامی و نوسازی و تقویت کیفی ارتش 3/2 میلیون نفری چین تاکید دارد. «هو جین تائو» می‌گوید این کشور بودجۀ نظامی خود را به طور تدریجی افزایش خواهد داد. وی در سخنانی که در مراسم هشتادمین سالگرد تاسیس ارتش چین در پکن ایراد کرده، گفته است: «افزایش بودجه نظامی با رشد اقتصادی چین ارتباط دارد و توسعه و نوسازی ارتش چین برای حفظ و حراست از امنیت و ثبات کشور اهمیت دارد بنابراین همگام با بهبود اوضاع اقتصادی کشور بودجۀ نظامی افزایش یافته و ساختار دفاعی کشور تقویت خواهد شد. وی، نوسازی ساختار دفاع ملی و تقویت نیروهای مسلح را ماموریت مهم و تاریخی کشور چین می‌داند و می‌گوید: «رشد اقتصادی شاخص اقتدار کشور و اساسی برای نوسازی نیروهای مسلح و تقویت بنیۀ دفاعی ملی کشور است.» براساس آمار موجود، این کشور در حال حاضر با بیش از 150 کشور همکاری نظامی دارد. «هو» می‌گوید ما به تدریج بودجۀ دفاعی را در راستای رشد اقتصادی افزایش خواهیم داد و دفاع ملی و نیروهای مسلح را به نحوی نوسازی خواهیم کرد که در جهت تامین امنیت و توسعۀ ملی‌مان باشد. رشد اقتصادی پایۀ تقویت توانمندی‌های دفاعی است که به نوبۀ خود شاخص مهمی برای قدرت ملی محسوب می‌شود.

رییس‌جمهوری چین می‌گوید که افزایش بودجۀ نظامی در آینده بیش‌تر صرف ارتقای کیفی نیروهای کنونی خواهد شد تا افزایش کمی تعداد آن. «چائو گان چوان» وزیر دفاع نیز می‌گوید: «چین مایل است ضمن تقویت تبادلات و همکاری با ارتش‌های کشورهای مختلف جهان، برای حفظ صلح جهان نقش جدیدی ایفا کند.» با وجود اظهارات اطمینان‌برانگیز مقامات چینی در زمینه افزایش بودجۀ دفاعی خود در سال 2007 به میزان 8/17 درصد، بالا رفتن قدرت نظامی پکن نگرانی‌هایی را به ویژه در بین رهبران ژاپن و آمریکا به وجود آورده است، اما «جیانگ انزو» سخنگوی مجمع ملی خلق چین در زمینۀ افزایش بودجۀ دفاعی کشورش می‌گوید: «چین به تدریج هزینه‌های نظامی خود را افزایش داده، اما این تضمین را می‌دهیم که این افزایش بودجه به منظور تامین مخارج انجام شده جهت دفاع از کشور صورت گرفته است. ضمن آن‌که پکن به روابط مسالمت‌آمیز با کشورهای جهان از جمله آمریکا اعتقاد کامل دارد و بودجۀ نظامی این کشور تنها برای تجهیز شدن به سلاح‌های دفاعی هزینه خواهد شد.»

با این وجود «جان نگرو پونته» معاون وزیر خارجۀ آمریکا می‌گوید: «آنچه برای ما در زمینۀ بودجۀ نظامی و دستاوردهای گوناگون نظامی مهم است، شفاف بودن آن است.»

مقامات آمریکایی مدعی هستند که ارقام اعلام شده از سوی چین با واقعیت مغایرت دارد و رقم اصلی برای بودجۀ نظامی این کشور حدود دو تا سه برابر رقم اعلام شده است. این در حالی است که اختلافات میان پکن و واشنگتن در زمینۀ تایوان نیز این موضوع را با حساسیت بیش‌تری مواجه کرده است. دولت آمریکا اخیرا از قصد خود برای فروش 800 موشک بالستیک به ارزش 420 میلیون دلار به تایوان خبر داده است.»

رییس حکومت تایوان نیز افزایش بودجۀ نظامی چین را اقدامی تحریک‌‌کننده می‌داند. «چن شویی بیان» همچنین از استقرار دستکم یک هزار موشک چینی در سواحل مقابل سرزمین تایوان انتقاد و آن را اقدامی تهدید‌آمیز عنوان کرده است. به نظر می‌رسد که آمریکا موضوع تایوان را به عنوان محوری در رقابت‌های ژئواستراتژیک خود با چین مدنظر بیش‌تر قرار داده است. ژاپنی‌ها نیز از افزایش بودجۀ نظامی چین نگران هستند. بودجۀ ارتش چین از بودجۀ ارتش ژاپن فراتر رفته و در ردۀ نخست کشورهای آسیایی قرار گرفته است. آمار پژوهشگاه بین‌المللی صلح استکهلم در سوئد نشان می‌دهد بودجۀ ارتش خلق چین در سال گذشته میلادی 49 میلیارد دلار بود.» به این ترتیب بودجۀ ارتش چین، پس از آمریکا، انگلیس و فرانسه در چهارم جهان قرار می‌گیرد. کارشناسان آمریکایی احتمال می‌دهند که بودجۀ اصلی ارتش چین دو تا سه برابر آمارهایی است که از سوی پکن منتشر می‌شود.

فرمان پوتین برای تقویت ارتش روسیه

دولت روسیه نیز در سال‌های اخیر به دستور پوتین، به تقویت ارتش این کشور توجه فراوان کرده است. بودجۀ نیروهای مسلح روسیه امسال برای نخستین بار به رقم 300 میلیارد روبل (11 میلیارد و 300 میلیون دلار) رسید. وزیر دفاع روسیه نیز می‌گوید: نیروهای مسلح این کشور امسال به 36 نوع سلاح جدید مجهز شدند.

«والری سردیوکف» به پوتین گفته است: «برنامه‌های نظامی که برای نیمۀ اول امسال برنامه‌ریزی شده بود به طور کامل به اجرا درآمده است. وی از جمله سلاح‌های جدید تحویل شده به ارتش، موشک‌های قارۀپیمای دریایی از نوع «ارـ 29ار.گ.او»، مجموعۀ پدافند‌ هوایی «اس ـ 400» و توپ 120 میلی‌متری از نوع «نونا.اس.ام ـ یک» را نام برده است.

وزیر دفاع روسیه همچنین به آزمایش موفقیت‌آمیز موشک‌های زمینی «یارتس» و «اسکاندر»، دریایی «بولاوا» و هوا به زمین از نوع «کا ـ 102» اشاره کرده است.

نیروی هوایی روسیه همچنین اخیرا نخستین فروند جنگندۀ چندمنظوره سوخو ـ 34 را دریافت کرده و قرار است هر سال 10 فروند از این نوع جنگنده تحویل گیرد. این هواپیما قابلیت حمل 800 کیلوگرم مهمات و پرواز تا سقف 15 کیلومتری، با سرعت 1900 کیلومتر در ساعت و حداکثر مسافت پروازی 1100 کیلومتر با دو نفر سرنشین را داراست. این هواپیما مجهز به توپ 30 میلی‌متری با 150 گلوله و چهار نمونه موشک‌های هدایت‌شونده هوا ـ هوا، هوا ـ زمین و بمب‌های خوشه‌ای است. روسیه تحت رهبری ولادیمیر پوتین، رییس‌جمهوری  روسیه هزینه‌های خود را در امور نظامی و استراتژیک مورد بازبینی قرار داده و نیروی دریایی این کشور را نیز تقویت کرده است دریادار ولادیمیر ماسورین، رییس نیروی دریایی ارتش روسیه می‌گوید، نیروی دریایی روسیه باید حضور دایمی در دریای مدیترانه داشته باشد. زیرا دریای مدیترانه برای ناوگان روسیه مستقر در دریای سیاه از نظر استراتژیک بسیار مهم است. بنابراین پیشنهاد می‌کنم که با توجه به پیشنهاد حضور ناوگان شمالی و بالتیک روسیه نیروی دریایی روسیه باید حضور دایمی خود را در این بخش احیا کند. پاول فلنگهاور، یک تحلیل‌گر امور نظامی نیز می‌گوید، طی جنگ سرد نیروی دریایی شوروی سابق حضور دایمی در دریای مدیترانه داشت و روسیه قصد دارد یک پایگاه برای فعالیت‌های خود در سوریه اجاره کند. روسیه ممکن است از این پایگاه در سوریه برای عملیات‌های خود در دریای مدیترانه استفاده کند که این اقدام ممکن است خشم اسراییل را برانگیزد.