آزمون احزاب در ترکیه

دکتر فیروز دولت‌آبادی

 امروز مردم ترکیه با حضور در پای صندوق‌های رای، نمایندگان خود در مجلس را انتخاب می‌کنند. در روزهای گذشته موسسات مختلف نظرسنجی، نتایج پژوهش‌های خود در زمینه میزان مقبولیت و شانس احزاب مهم سیاسی برای در اختیار گرفتن کرسی‌های مجلس ترکیه را منتشر کردند که در میان آنها شانس نخست انتخابات مربوط به حزب عدالت و توسعه که هم‌اکنون دولت را نیز در اختیار دارد، ‌بوده است. در کنار حزب عدالت و توسعه از دو حزب دیگر یعنی جمهوریخواه خلق و حرکت‌ ملی نیز به عنوان شانس‌های دوم و سوم انتخابات یاد می‌شود.

شواهد و قرائن حاکی از آن است که حزب عدالت و توسعه در صحنه سیاسی ترکیه رقیب جدی ندارد و بی‌تردید انتخاب اول مردم این کشور حزب خواهد بود. در سال‌های اخیر حزب عدالت و توسعه در لایه‌های مختلف اجتماعی از پایگاه مناسبی برخوردار شده که سیاست‌های اقتصادی مهم‌ترین عامل در افزایش محبوبیت آنان در جامعه ترکیه بوده است. اقدامات دولت اسلامگرای حزب عدالت و توسعه در بخش اقتصادی از  جمله ثبات رویه‌های اقتصادی، اصلاح ساختار مالی، سیاست‌های پولی موثر و کارآمد، تلاش برای حل مشکلات موجود در بخش‌های تولیدی، حمایت گسترده از فعالیت‌های بخش خصوصی، اجرای منظم و پیوسته خصوصی‌سازی و ایجاد تسهیلات مناسب‌ برای سرمایه‌گذاری خارجی از برجسته‌ترین کار کردهای قابل ذکر در حوزه تحول اقتصادی بوده است.

علاوه بر این مجموعه فعالیت‌های سیاسی حزب حاکم (عدالت و توسعه) در عرصه خارجی نیز در فرآیند افزایش جایگاه اجتماعی آنان موثر بوده است. تصمیم دولت آقای اردوغان در مارس 2003 مبنی بر مخالفت با عبور نظامیان آمریکایی از خاک ترکیه برای حمله به عراق به عنوان یک کنش موثر در ارزیابی مردم این کشور از حزب حاکم به شمار می‌رود. مخالفت با درخواست ایالات متحده برای استفاده از خاک ترکیه در حمله به عراق باعث شد تا پایبندی دولت به حفظ استقلال عمل ملی حفظ شود. همچنین سیاست فعال آنکارا در قبال تحولات خاورمیانه و تلاش برای حل بحران‌های این منطقه از دیگر نکات مبثت در کارنامه سیاست خارجی ترکیه بوده است.

در روزهای گذشته نیز امضای توافقنامه خرید گاز از ایران توانست شرایط مناسبی را برای دولت ترکیه فراهم آورد. نکته مهم دیگری که باید به آن توجه داشت، اینکه سلامت مالی و اخلاقی رهبران حزب عدالت و توسعه سرمایه بزرگی محسوب می‌شود که از نگاه مردم ترکیه بسیار حائز اهمیت است که در میان سایر احزاب کمتر دیده شده است. با این وصف می‌توان گفت که روند محبوبیت حزب عدالت و توسعه رو به افزایش است و براین اساس نقش دیگر احزاب کمرنگ‌تر خواهد شد.

در خصوص فرآیند الحاق ترکیه به اتحادیه اروپا نیز نحوه عمل حزب حاکم از سوی مردم ترکیه حمایت می‌شود. از نگاه مردم، آقای اردوغان غرور ملی در ورود ترکیه به کلوپ کشورهای اروپایی را نادیده نمی‌گیرد و با تکیه بر غرور و هویت ملی حرکت در این فرآیند را ادامه می‌دهد. این در حالی است که از نظر افکار عمومی ترکیه، احزاب راست در مذاکرات خود با اتحادیه اروپا غرور ملی را در نظر نمی‌گرفتند و با پذیرش شرایطی که با منافع ملی در تعارض بود، جایگاه ترکیه را تنزل دادند.

بی‌تردید اسلام به عنوان هویت اصلی مردم ترکیه است و دولت‌ها نیز بدون در نظر گرفتن این پشتوانه نمی‌توانند خود را در اروپا تعریف کنند و فارغ از مشی سیاسی با اسلام هویت تاریخی ترک‌ها احیا می‌شود. در چنین فضایی این امکان برای حزب عدالت و توسعه وجود دارد تا با تاکید بر بنیان‌های تفکر اسلامی، ترکیه را در مسیر رشد و تعالی قرار دهد.