سپتامبر سیاه «آبه»

گروه بین‌الملل ـ هرمز برادران: شینزو آبه نخست‌وزیر ژاپن پیش از آن که نخستین سالگرد نخست‌وزیرى‌اش را جشن بگیرد با فریادهایى که براى کناره‌گیرى‌اش برخاسته بود از قدرت کنار رفت تا عرصه براى آمدن رهبرى جدید در ژاپن مهیا شود.

آبه رسم و سنت اخلاقى سیاستمداران خاور دور را در اعتراف به شکست به جا آورد و در حضور ده‌‌ها دوربینى که چهره او را نشانه رفتند، اعلام کرد که به دلیل فقدان «حمایت و اعتماد عمومى» قادر به اتخاذ و اجراى سیاست‌‌هاى مؤثر نیست. آبه گفت: «مردم به رهبرى نیاز دارند که بتوانند از وى حمایت کنند و به او اعتماد داشته باشند.»

۲۶ دسامبر (۴ مهر ماه) سال گذشته هنگا‌‌می‌ که آبه به رهبرى حزب حاکم لیبرال دموکرات ژاپن (LDP) و به تبع آن به نخست‌وزیرى این کشور برگزیده شد وعده داد سیاست‌‌هاى سلف موفق و محبوب خود جونیچیرو کویزو‌‌می را دنبال کند اما سیاست‌‌ها و نیز ترکیب کابینه‌اى که او برگزید، رهاوردى جز ناکا‌‌می ‌سیاسى توأم با رسوایى مالى در بر نداشت.

رسوایى‌‌هاى مالى و اخلاقى تعدادى از وزرا و خودکشى برخى از آنها تمرکز آبه را در تبیین سیاست‌‌هایش برهم زد. تا حدى که انتخاب‌‌هاى این سیاستمدار در زمینه دستمزد، حقوق بازنشستگان و اوضاع بهداشت و سلامت ژاپن وى را در گردابى از مشکلات گم کرد. آبه در ابتداى کار ۷۰ درصد محبوبیت داشت. اما نقطه حضیض محبوبیت او در ماه ژوئیه و زمانى رقم خورد که کاندیداهاى حزبش به دلیل ناکارایى رهبرى وى در انتخابات مجلس مشاوران شکست خوردند و اپوزیسیون حزب دموکراتیک به رهبرى ایچیرو اوزاوا میداندار پارلمان شد. به دنبال این شکست، آبه خود را براى جبران ناکامى‌‌ها مصمم ساخت و کابینه را ترمیم کرد. او در یک سخنرانى مهم و جنجالى به تبیین خط‌مشى و سیاست‌‌هاى جدیدش پرداخت. اما بداقبالى رهبر میانسال لیبرال دموکرات‌‌ها پایانى نداشت.

این بار قانون ضد ترور او را در دردسر انداخت. این قانون در واقع نحوه همکارى ژاپن و آمریکا در تروریسم را مشخص ‌‌می‌کرد. سابقه این مسأله به اکتبر ۲۰۰۱ پس از رویداد ۱۱ سپتامبر و حمله آمریکا به افغانستان بر‌‌می‌گردد که در آن ژاپن با تصویب قانون ویژه مقابله با تروریسم، اقدام به اعزام چندین فروند کشتى نظامی‌ ‌به اقیانوس هند کرد. مأموریت نیروى دریایى «دفاع از خود» ژاپن که در اقیانوس هند مستقر هستند، اول نوامبر (۱۰ آبان) پایان ‌‌می‌یابد.

آبه در سخنرانى مهم خود در پارلمان بر تداوم مقابله با تروریسم در جهان تأکید کرده و خواستار تمدید این قانون شده بود. او تحت فشارهاى آمریکا براى تمدید این قانون خطاب به مخالفان قانون مقابله با تروریسم گفته بود: فعالیت نیروى دریایى ژاپن در اقیانوس هند، یکى از پایه‌‌هاى مهم فعالیت‌‌هاى این کشور در مقابله با تروریسم در جهان است. آیا این درست است که مسئولیت جهانى خود را نپذیریم و به آن پشت کنیم. با این حال، مخالفت احزاب و گروه‌‌هاى مخالف به ادامه همکارى با آمریکا و شکافى که میان جامعه ژاپن بر سر این مسأله پدید آمد وى را بر آن داشت تا تهدید به استعفا کند و سرانجام تهدید خود را عملى کرد.

از سوى دیگر گفته ‌‌می‌شود وضعیت سلامتى آبه نیز در استعفاى او مؤثر بوده است. کائورو یوسانو وزیر ارشد کابینه آبه گفت اگر چه نخست وزیر به این موضوع اشاره‌اى نکرده اما وخامت وضع سلامتى اش در این تصمیم‌گیرى نقش داشته است.وى افزود: «ما نگران سلامتى او بودیم بویژه در سفر اخیرش به جنوب شرق آسیا که در اجلاس سران اپک حضور یافت.» آبه در روزهاى اخیر خسته به نظر ‌‌می‌رسید. آبه ۵۲ ساله یک ملى گرا به شمار ‌‌می‌آید و جوانترین نخست‌وزیر ژاپن پس از جنگ جهانى دوم است که برخلاف اسلاف خود هرگز این جنگ را ندیده بود.

اما تلاش‌‌هاى زیادى براى رفع نگرانى‌‌هاى بین‌المللى درباره رسوایى‌‌ها و اقدام‌‌هاى ژاپن در زمان آن جنگ انجام داده، وى از دیدار از معبد یاسوکونى که تعدادى از جنایتکاران جنگى در آن دفن شده‌اند امتناع ورزید و از بابت برده دارى جنسى زنان توسط سربازان ژاپنى در زمان جنگ عذرخواهى کرد. او درصدد بود تا «ژاپنى زیبا» بسازد و آن را از «رژیم پس از جنگ فرارى دهد.» اما این نخست وزیر جوان قربانى قانون ضدتروریسم و عدم اعتماد عمومی‌‌شد.

اعضاى LDP چهارشنبه هفته آینده (۱۹ سپتامبر ـ ۲۸ شهریور) تشکیل جلسه ‌‌می‌دهند تا رهبرى تازه برگزینند. به نظر نمی‌رسد که کادر رهبرى حزب به برگزارى انتخابات سراسرى رأى دهد زیرا در این صورت احتمال ‌‌می‌رود که LDP کرسى‌‌هاى بیشترى را در پارلمان از دست بدهد و به دلیل کاهش حمایت‌‌هاى خودى از نخست‌وزیر بعدى در پارلمان بحران کنونى ادامه یابد.

اوزاوا رهبر مخالفان آبه پیشتر خواستار انحلال مجلس نمایندگان (مجلس سفلى) شده بود اما دیروز گفت که تصمیم‌گیرى در این باره برعهده رهبر جدید حزب حاکم خواهد بود. اما لیبرال دموکرات‌‌ها براى آن که اکثریت در این مجلس را مانند مجلس مشاوران از دست ندهند هرگز به چنین تصمیمی ‌رضایت نخواهند داد. تاروآسو دبیر کل حزب LDP و وزیر خارجه سابق در دولت آبه گفت: «حزب هفته آینده انتخاباتى داخلى خواهد داشت. بلافاصله رهبرى جدید بر خواهد گزید تا از ایجاد خلأ سیاسى در ژاپن جلوگیرى شود.» خود او که مانند آبه یک محافظه‌کار است محتمل‌ترین گزینه براى رهبرى حزب به شمار ‌‌می‌آید، اما امکان دارد کاندیداهاى دیگرى نیز رخ نمایند که ساداکازو تانیگاکى وزیر سابق دارایى ژاپن از آن جمله است. رهبر جدید LDP به طور خودکار نخست‌وزیر ژاپن خواهد شد.

LDP از سال ۱۹۵۵ تاکنون بجز یک دوره کوتاه ۹ ماهه در اوایل دهه ۱۹۹۰، همواره حزب حاکم ژاپن بوده و دوران کویزو‌‌می ‌که آبه مایل به تبعیت و الگو گرفتن از آن بود یکى از شکوفاترین دوره‌‌هاى رهبرى LDP بود. اما اکنون مسأله اصلى براى رهبران توکیو دور کردن شوک یا بحران سیاسى از مرکزیت یک قدرت اقتصادى است. این مسأله را صاحبان صنایع و مؤسسات عظیم بازرگانى این کشور به صورت یک هشدار به مجلس و دولت ژاپن گوشزد ‌‌‌کرده‌اند.