وقتى پوتین به آمریکا پشت میکند
روابط میان روسیه و آمریکا در هفتههاى آینده در حالى که نشانههاى اختلافات دو کشور بر سر ایران پررنگتر شده است، در بوته آزمایش قرار میگیرد. از نگاه مسکو دو تا سه ماه آینده یعنى زمانى که همکارى ایران و آژانس بینالمللى انرژى اتمی وارد فاز حساسى میشود، دورهاى بسیار حیاتى خواهد بود.
روسیه با این رویکرد نشان داده است که از تشدید رویکرد تحریمهاى سازمان ملل علیه برنامه هستهاى ایران حمایت نخواهد کرد و اعتقاد دارد آژانس باید پیش از هر گونه اعمال تحریم، فرصت بیشترى براى بررسى مسایل مربوط به ایران داشته باشد.
ویتالى چورکین، نماینده روسیه در سازمان ملل به تازگى هشدار داد که اقدامات بیشتر علیه ایران میتواند به تنشها دامن زده و نتایج معکوسى را به بار آورد. قاطعیت روسیه در این باره و خشم آمریکا از رویکرد مسکو تا آنجا پیش رفت که بار دیگر روساى دیپلماتهاى دو کشور را رو در روى هم قرار داد. شاخ و شانه کشیدن دیپلماتهاى دو طرف در ضیافت شامی که با حضور وزیران امور خارجه 1+5 و به میزبانى آلمان در نیویورک برگزار شد، رخ داد. مهمانان، ناظر مشاجره شدید سرگئى لاوروف و کاندولیزا رایس بودند.
وزیر امور خارجه روسیه خشمگینانه به تلاشها براى آغاز تحریمهاى یکجانبه خارج از سازمان ملل علیه ایران انتقاد کرد و این انتقاد، فریاد رایس را بلند کرد. مهمانان تاکید کردند این دو وزیر با لحنى عارى از نزاکت با هم برخورد کردند. در هر حال، این مخالفتها از جانب روسیه و نیز چین باعث شد تا مذاکرات براى تحریم ایران تا مدتى به تعویق بیفتد. این در حالى است که ولادیمیر پوتین، رییس جمهور روسیه تصمیم گرفته است بر خلاف تمایل آمریکا در تاریخ ۲۴ مهر به تهران بیاید تا در نشست سران کشورهاى ساحلى دریاى خزر که در ایران برگزار میشود، شرکت کند. در همین حال قرار است پوتین در این سفر که اولین سفر یک رییس جمهور از روسیه به جمهورى اسلامی محسوب میشود، با مقامات ایرانى نیز دیدارهایى دو جانبه داشته باشد.
روسیه تا حدودى در حمایت از ایران به صراحت عمل کرده است. لاوروف اخیرا در کنفرانس خبرى مشترک با برنار کوشنه، وزیر امور خارجه فرانسه که پیش از برگزارى نشست مجمع عمومی سازمان ملل به مسکو سفر کرده بود توضیح داد که موضع روسیه در قبال مساله هستهاى ایران تغییرى نکرده است.
وى تاکید کرد که این مساله باید مطابق با حقوق بینالملل حل شود. به عبارت دیگر مسکو با جدیت، هر گونه یکجانبه گرایى از سوى واشنگتن و فرانسه را رد کرد. وزیر امور خارجه روسیه همچنین تاکید کرد که گامهاى اتخاذ شده جامعه جهانى در قالب تصمیمات شوراى حکام آژانس و شوراى امنیت سازمان ملل کارآیى شان را اثبات کردهاند.
این دیدگاه از این واقعیت حاصل شده است که ایران و آژانس ماه گذشته در خصوص یک جدول زمانى براى پاسخگویى به پرسشهاى آژانس از تهران توافق کردند. دو طرف این توافق را در سندى اعلام کردند که بر اساس ارزیابى لاوروف، روند آن به شکلى رضایت بخش پیش میرود و روسیه میخواهد که این مسیر بدون وقفه طى شود. روسیه بر خلاف آمریکا به شدت از قابلیتهاى آژانس دفاع و اعلام کرده به ارزیابىهاى حرفهاى آژانس اعتماد دارد و یادآورى کرده است که نادیده گرفتن ارزیابى آژانس چهار سال پیش به حمله به عراق منجر شد. مسکو که به دلیل حمایتش از ایران، واشنگتن را دلسرد کرده، تاکید کرده است که در ابتداى ورود مساله ایران به نیویورک، هدف از دخالت شوراى امنیت در مساله تهران، حمایت از فعالیتهاى آژانس و تضمین پایبندى ایران به آژانس معرفى شده بود!
لاوروف در دیدارش با کوشنه در واقع این پیام را به فرانسه و واشنگتن داد که خودسرانه اقدام نکنید در واقع مسکو با تاکید بر حمایتش از آژانس و طرح اقدام، به اقدامات واشنگتن در سخت تر کردن تحریمها علیه ایران از طریق قطعنامهاى جدید نه گفت.
یک مقام کرملین چندى پیش در مسکو اعلام کرده بود: تا آنجا که به برنامه هستهاى ایران مربوط میشود، قطعنامه تصویب کردهایم و اکنون دیگر کافى است. روسیه به غربىها یادآورى کرد در زمان تشکیل 1+5 براى توسعه گفت وگوى جامع با ایران نه تنها براى حل همه وجوه برنامه هستهاى، بلکه در خصوص امور تجارى و اقتصادى و امنیت منطقهاى توافق حاصل شده بود. به هر حال اگر هدف فرانسه از سفر کوشنه به مسکو متقاعد کردن روسیه به حمایت از تلاشهاى آمریکا در خصوص تدوین سومین قطعنامه بود، اوضاع خوب پیش نرفت و نتیجهاى از این سفر حاصل نشد. نیکولا سارکوزى، رییس جمهور فرانسه هم قرار است ۱۱ تا ۱۲ اکتبر (۱۹ و ۲۰ مهر) به مسکو سفر کند و انتظار میرود تا آنجا که ممکن است علیه ایران لابى کند. اما آن طور که از شواهد برمیآید روسیه مصمم است بخشى از تلاش واشنگتن براى بى اعتبار کردن آژانس در هدایت مساله ایران نباشد. این در حالى است که رایس به تازگى هشدار داده بود دیپلماسى و پیشبرد آن برعهده آژانس نیست. در واقع واشنگتن در آستانه جنگ عراق هم انتقادات مشابهى را از آژانس داشت. روسیه بیشتر تمایل دارد بازرسان آژانس بدون هیچ گونه نگرانى در پایان سال جارى میلادى درباره ایران گزارش دهند و با البرادعى توافق کامل دارد تا در ماه نوامبر یا دسامبر به یک ارزیابى کل از برنامه هستهاى ایران برسد.
این در حالى است که این روزها واشنگتن که در اعمال سریع تحریم علیه ایران ناکام مانده، لحظات آزاردهنده اى را پشت سر میگذارد. آمریکا که دنبال اعمال تحریمهاى جدید علیه ایران است، از تایید مسکو مبنى بر سفر پوتین به ایران ناراحت است. تصمیم کرملین مغایر با تلاشهاى واشنگتن براى منزوى کردن ایران در جامعه جهانى است. مسایل زیادى میان واشنگتن و مسکو مطرح است.
از گرجستان، اوکراین و کوزوو گرفته تا سیستم سپر دفاع موشکى پیشنهادى کاخ سفید براى استقرار در اروپاى شرقى که روسیه آن را تهدیدى براى امنیتش و ترفندى براى جاسوسى از کشورش به بهانه مقابله با ایران میداند. در واقع مسکو تماسهایش با تهران را با پرداختن به مساله مهم در روابط دوجانبه یعنى ساخت نیروگاه بوشهر تقویت میکند. در سفر اخیر منوچهر متکى، وزیر امور خارجه ایران به مسکو، این مساله و تصمیم براى برنامهریزى نشستى میان کمیسیون مشترک اقتصادى ایران و روسیه در مسکو پررنگتر شد. مسکو خاطرنشان کرده است که همکارى دوجانبه با ایران را سر و سامان میدهد تا مقدمات سفر پوتین به تهران مهیا شود. متکى در این سفر با سرگئى کرینکو، رییس آژانس فدرال انرژى اتمی روسیه نیز مذاکراتى داشت و تصمیم گرفته شده است که کرینکو نیز پوتین را در سفر به تهران همراهى کند که این نکتهاى قابل تامل است.
رییس آژانس انرژى اتمی روسیه با رضا آقازاده، رییس سازمان انرژى اتمی ایران نیز در حاشیه نشست مجمع عمومی آژانس در وین دیدار کرده بود.
وى پس از آن دیدار به رسانهها اعلام کرد که درباره ساخت نیروگاه بوشهر با همتاى ایرانى مذاکره کرده و از نتیجه مذاکراتش راضى است. ساخت نیروگاه بوشهر همواره مورد انتقاد کاخ سفید بوده است، اما تهران و مسکو توافق کردهاند سوخت این نیروگاه در روسیه تولید و پس از مصرف در نیروگاه نیز به همین کشور بازگردانده شود تا هر گونه نگرانى در خصوص مساله اشاعه هستهاى رفع گردد. ایران و روسیه تاکید کردهاند با وجود اختلاف بر سر نیروگاه بوشهر، هیچ کدام آن را به عنوان برآیند کل روابط میان دو طرف در نظر نمیگیرند. آنچه اهمیت دارد این است که کرملین به روشهاى مختلف نشان داده است که همکارى روسیه با ایران همچنان مستحکم است. همسایه شمالى ایران در همین حال یکى از تامینکنندگان اصلى تسلیحات نظامی براى تهران به حساب میآید.
این مساله باعث شده است که برخى شرکتهاى روسى تحت تحریمهاى آمریکایى علیه ایران واقع شوند، موضوعى که مسکو را عصبانى کرده است. احتمالا در سفر پوتین به ایران درباره همکارىهاى دو طرف در زمینه انرژى نیز مذاکراتى صورت خواهد گرفت. روسیه در پى تفاهمیبا ایران است تا دو طرف براى دسترسى به بازار با هم رقابت نکنند و ایران نیز تمایل زیادى به برقرارى کارتل گازى دارد که براساس مدل اوپک سازماندهى شود. این نیز میتواند زمینهاى براى تفاهمیدیگر میان دو کشور باشد که به دلسردى هرچه بیشتر آمریکا در منزوی کردن ایران بینجامد.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
